Η ερήμωση της περιφέρειας που αποτελεί τεράστιο πρόβλημα για τη χώρα μας, με πολλά χωριά κυρίως της Β. Ελλάδας να μένουν με ελάχιστους ηλικιωμένους κατοίκους, δεν είναι αμιγώς ελληνικό πρόβλημα, αντιθέτως είναι διεθνές. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με το εξελισσόμενο δημογραφικό συναντάται σε χώρες εντός και εκτός Ευρώπης, με πρώτη στη λίστα την γειτονική Ιταλία, όπου και εκεί ο δείκτης γεννητικότητας είναι από τους χαμηλότερους στην Γηραιά (κατά κυριολεξία) Ήπειρο.
Σαν αποτέλεσμα, γραφικά χωριά και κωμοπόλεις αδειάζουν, με τον πληθυσμό τους να πέφτει κάτω από το όριο των 1.000 ατόμων και σε κάποιες περιπτώσεις να μετριέται στα δάχτυλα των χεριών. Οι περισσότερες χώρες στο εξωτερικό λαμβάνουν ένα πλέγμα μέτρων για να προσελκύσουν νέους κατοίκους ενώ δημιουργούν προγράμματα για να φέρουν ψηφιακούς νομάδες, δηλαδή ανθρώπους που θα δημιουργήσουν μια startup εταιρία με έδρα τη νέα χώρα και θα περνούν ένα διάστημα ετησίως εργαζόμενοι εκεί
Πολύ διδακτικό είναι το παράδειγμα της Ιταλίας στην οποία υπάρχει ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε από την Σικελία και εξαπλώθηκε σε όλο τον ιταλικό νότο και λέγεται «σπίτι με 1 ευρώ». Πρόκειται για ένα πρόγραμμα όπου μία οικογένεια μπορεί να αποκτήσει ένα σπίτι με το συμβολικό τίμημα του 1 ευρώ, ωστόσο πρόκειται για σπίτια τα οποία είναι παλιά και χρειάζονται ανακαίνιση. Για αυτό δίδονται και επιδοτήσεις ύψους μέχρι 30.000 ευρώ και στηρίζεται η εύρεση εργασίας για τους νέους κατοίκους.
Τα κίνητρα που δίδονται συνοδεύονται πάντα από ένα πλαίσιο κριτηρίων: Για παράδειγμα, το πρόγραμμα ζητά να μετοικήσουν οικογένειες μπορεί να υπάρχει ένα όριο ηλικίας για τους γονείς (να είναι κάτω των 50 ετών) και να παραμείνουν στο νέο τόπο κατοικίας από 3-10 έτη, ενώ μπορεί και να πριμοδοτείται η γέννηση κάθε παιδιού στο νέο τόπο κατοικίας με κάποιο ποσό, από 3.000 ευρώ έως και 10.000 ευρώ. Δίνονται εργασιακές διευκολύνσεις για τους ενήλικες ώστε να βρουν πιο εύκολα εργασία.
Στο Ραντικοντόλι της Ιταλίας δίνεται ενίσχυση 20.000 ευρώ για την αγορά σπιτιού ή στήριξη/ επιδότηση ενοικίου. Στο χωριό Άλμπινεν της Ελβετίας δίδεται επιδότηση 50.000 ευρώ για οικογένειες που θα θελήσουν να ζήσουν και να εργαστούν εκεί, αλλά θα πρέπει να παραμείνουν εκεί για 10 χρόνια. Οι οικογένειες που θα μετοικίσουν θα διαμείνουν σε μια από τις 200 κατοικίες που κατασκευάστηκαν για αυτό τον σκοπό.
Τα προγράμματα αυτά συνήθως υλοποιούνται από τους δήμους ή τις περιφέρειες. Σε ένα άλλο παράδειγμα, την Πόνγκα της Ισπανίας κάθε ενήλικος που θα μετακομίσει λαμβάνει επιδότηση 3.000 ευρώ και επιδοτείται κάθε παιδί που γεννηθεί εκεί με 3.500 ευρώ. Πρωταγωνίστρια στα προγράμματα αποκέντρωσης είναι παγκοσμίως η Νέα Ζηλανδία η οποία δίνει επιδοτήσεις που αγγίζουν μέχρι και τα 80.000 ευρώ.
Επιδοτήσεις για την προσέλκυση ψηφιακών νομάδων
Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο οι χώρες αντιμετωπίζουν την μείωση του πληθυσμού σε χωριά και πόλεις της περιφέρειας είναι προσελκύοντας με επιδοτήσεις ή εργασιακά bonus τους ψηφιακούς νομάδες, που είτε θα έχουν έδρα της νέας εταιρίας τους την χώρα που τους επιδοτεί, είτε θα περνούν εκεί ένα μέρος του χρόνου τους ως εργαζόμενοι. Για παράδειγμα Η πόλη Τοκαχάμα της Ιαπωνίας επιδοτεί τους ψηφιακούς νομάδες με έως και 27.000 ευρώ, το άτομο.
Στην Ελλάδα γίνονται αντίστοιχες προσπάθειες -δεν είναι τόσο οργανωμένες όσο στην Ιταλία και την μακρινή Νέα Ζηλανδία- και ένα ξεχωριστό παράδειγμα σε πολύ μικρότερη τάξη μεγέθους βέβαια αποτελεί στο μικρό νησί των Αντικυθήρων. Εκεί το πρόγραμμα προσέλκυσης νέων κατοίκων έχει οργανωθεί από την Εκκλησία και οι οικογένειες που θα δεχτούν να μετοικήσουν εκεί ώστε το νησί να αυξηθεί σε πληθυσμό θα λαμβάνουν ενίσχυση 500 ευρώ για 3 χρόνια.
Η συσσώρευση κατοίκων στα αστικά κέντρα σε σημείο ασφυξίας έχει οδηγήσει ειδικά στη Β. Ελλάδα στο να ερημώσουν ολόκληρα χωριά και η αποκέντρωση για την εκτόνωσή του αποτελεί δύσκολο εγχείρημα. Πέραν της επιδότησης για την κατοικίας και την στήριξη στην ανεύρεση εργασίας, απαιτείται η εκπαιδευτική διασφάλιση των παιδιών και εκτός από σχολεία να υπάρχουν οργανωμένες δομές υγείας -γιατί καμία οικογένεια δεν θα μετοικίσει σε μια νέα περιοχή όπου δεν θα νιώθει ασφάλεια ειδικά για τα παιδιά της.
Η οικονομική ενίσχυση κα η προσωπική επιλογή για έναν πιο εναλλακτικό, πιο ήρεμο τρόπο ζωής, πιο κοντά στη φύση, με λιγότερο άγχος μπορεί να οδηγήσει μερικούς ανθρώπους στο να επιστρέψουν στο πατρικό χωριό και να ασχοληθούν με τον εναλλακτικό τουρισμό, με κάποια καλλιέργεια, με αθλητικές δραστηριότητες ή διάσωση πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά πρόκειται για μεμονωμένα παραδείγματα που αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στην μαζική φυγή από την περιφέρεια.
