Η ελληνική οικονομία αποδίδει ισχυρά τα τελευταία χρόνια εμφανίζοντας σημαντικά πλεονάσματα και επιτυγχάνοντας σημαντική μείωση του χρέους. Την ίδια ώρα, η χώρα καλείται να μείνει σε πορεία μεταρρυθμίσεων ώστε να ενισχύσει την παραγωγικότητά της. Αυτό επισήμανε σε αποκλειστική του συνέντευξη στο Insider ο Επίτροπος Οικονομίας, Παραγωγικότητας, Εφαρμογής και Απλούστευσης της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις, αναφερόμενος στις θετικές επιδόσεις της οικονομίας της χώρας και στις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει.
Αναφερόμενος, στα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις συνέπειες της κρίσης στη Μ. Ανατολή, ο αρμόδιος Επίτροπος τόνισε ότι αυτά πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και να μην οδηγούν σε αύξηση της ζήτησης για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. «Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ο δημοσιονομικός χώρος είναι τώρα πιο περιορισμένος από ό,τι ήταν κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID ή κατά την πρώτη ενεργειακή κρίση» σημείωσε χαρακτηριστικά.
«Πρέπει στην ΕΕ να έχουμε κατά νου τις πτυχές της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Και αυτό ισχύει και για την Ελλάδα, παρόλο που υπάρχει δημοσιονομικός χώρος και η κυβέρνηση τον χρησιμοποιεί. Αλλά η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει τον μεγαλύτερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παραμείνουμε συνετοί», πρόσθεσε.
Ο κ. Ντομπρόσκις απέφυγε να αναφερθεί σε έκδοση ευρωομολόγων σε ευρεία κλίμακα, υπογράμμισε, ωστόσο ότι η Επιτροπή όχι μόνο χρησιμοποιεί εργαλεία κοινού δανεισμού όπως το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά επίσης υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη στην πρότασή της για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό ώστε η ΕΕ να μπορέσει να ανταποκριθεί σε μελλοντικές κρίσεις.
Τέλος, αναφέρθηκε στα «διδάγματα» που αφήνει πίσω του το μοντέλο του Ταμείου Ανάκαμψης και τη χρησιμότητά του την επόμενη μέρα στο πλαίσιο του νέου κοινοτικού προϋπολογισμού: «Διατηρήσαμε την προσέγγιση για τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης (ΡΡΡ) και συνδυάσαμε αυτήν την προσέγγιση με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Επειδή είναι σημαντικό να συνεχίσουμε τις μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της αύξησης της παραγωγικότητας. Ταυτόχρονα, αντλήσαμε και ορισμένα διδάγματα. Έτσι, προτείναμε να διεξαχθούν τα νέα πλάνα υπό αμοιβαία διαχείριση (shared management) όπως η πολιτική συνοχής, όχι υπό άμεση διαχείριση όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Και τη συμμετοχή περισσότερων περιφερειακών και τοπικών αρχών τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή των πλάνων».
Ακολουθεί αναλυτικά η συνέντευξη του Επιτρόπου στο insider.gr
Έχετε παρακολουθήσει την ελληνική οικονομία σε πολύ πιο δύσκολες στιγμές από ό,τι σήμερα. Ωστόσο, οι εθνικές αλλά και οι παγκόσμιες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει και η Ελλάδα παραμένουν σημαντικές, με πιο πρόσφατες τις οικονομικές συνέπεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ένα δεύτερο εθνικό πακέτο μέτρων ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ, εντός του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου της χώρας και σύμφωνα με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρότασή της «EU Accelerate». Ο Έλληνας Πρωθυπουργός τόνισε επίσης ότι θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για ένα «σχέδιο Β» εάν χρειαστεί. Πώς αξιολογείτε την αναπτυξιακή δυναμική της Ελλάδας στην εποχή μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF); Και δεύτερον, κατά την άποψή σας, πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι εν εξελίξει συνέπειες της κρίσης τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο;
Η ελληνική οικονομία έχει εμφανίσει ισχυρή απόδοση τα προηγούμενα χρόνια και τα τελευταία χρόνια με ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης που υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ και προϋπολογισμό σε πλεόνασμα. Συνολικά, λοιπόν, πρόκειται για μια ισχυρή επίδοση. Βλέπουμε ότι το πλεόνασμα του προϋπολογισμού του περασμένου έτους είναι μεγαλύτερο από ό,τι είχε προβλεφθεί. Αυτά είναι όλα καλά νέα. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ έχει επίσης μειωθεί κατά περίπου 43% του ΑΕΠ. από την κορύφωσή του πριν από την περίοδο του COVID το 2018.
Ωστόσο, υπάρχουν προκλήσεις που εξακολουθούν να υφίστανται. Μια πρόκληση που αντιμετωπίζουμε στην Ευρώπη γενικά, αλλά στην Ελλάδα ειδικότερα, είναι το ζήτημα της αύξησης της παραγωγικότητας, όπου η Ευρώπη υστερεί σε σχέση με άλλες μεγάλες οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, ήδη εδώ και δύο δεκαετίες. Και το επίπεδο παραγωγικότητας της Ελλάδας είναι από τα χαμηλότερα στην ΕΕ. Επομένως, είναι σημαντικό να παραμείνουμε σε μια πορεία μεταρρυθμίσεων όσον αφορά την παραγωγικότητα, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, τις επενδύσεις στην καινοτομία. Αυτό είναι που θα στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη στο μέλλον.
Και προφανώς, σήμερα, υπάρχουν προκλήσεις που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και σχετίζονται με τις αυξήσεις των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτές διαχέονται στην ευρύτερη οικονομία και προκαλούν αυτό που ονομάζουμε στασιμοπληθωριστικό σοκ, με χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και ταυτόχρονα υψηλότερο πληθωρισμό. Σε ό,τι αφορά την πολιτική απάντηση σε αυτό, αυτό που προτείνουμε από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να είναι στοχευμένη και εστιασμένη. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση της κρίσης θα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και να μην οδηγούν σε αύξηση της ζήτησης για πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Και πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ο δημοσιονομικός χώρος είναι τώρα πιο περιορισμένος από ό,τι ήταν κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID ή κατά την πρώτη ενεργειακή κρίση. Το περιβάλλον των επιτοκίων είναι επίσης διαφορετικό. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν εφαρμόσαμε ευρεία δημοσιονομική τόνωση, τα επιτόκια ήταν περίπου μηδενικά. Τώρα, τα επιτόκια είναι πολύ υψηλότερα. Επομένως, πρέπει να έχουμε κατά νου και αυτές τις πτυχές της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Και αυτό ισχύει και για την Ελλάδα, παρόλο που υπάρχει δημοσιονομικός χώρος και η κυβέρνηση τον χρησιμοποιεί. Αλλά η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει τον μεγαλύτερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παραμείνουμε συνετοί από αυτήν την άποψη.
Αναφερθήκατε στην ανταγωνιστικότητα. Επίσης, είναι η πρώτη φορά, λόγω των παγκόσμιων προκλήσεων, που η ΕΕ καλείται ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει ζητήματα ασφάλειας και άμυνας. Η Ένωση έχει ήδη χρησιμοποιήσει εργαλεία κοινού δανεισμού. Πιστεύετε ότι έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου μια περαιτέρω ρεαλιστική συζήτηση για την έκδοση ευρωομολόγων είναι ώριμη ή είμαστε ακόμα μακριά από αυτό;
Ο κοινός δανεισμός της ΕΕ γίνεται όλο και πιο... κοινός, θα μπορούσε κανείς να πει. Υπάρχει στο πρόγραμμα Next Generation EU. Υπάρχει επίσης στην άμυνα. Έχουμε το πρόγραμμα SAFE των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Και επίσης υπάρχει και το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ που πάλι που χρηματοδοτείται από κοινό δανεισμό της ΕΕ. Υπάρχουν, λοιπόν, τέτοιες πρωτοβουλίες. Και προχωρώντας, στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, προβλέπουμε τη δυνατότητα χρήσης κοινού δανεισμού για την αντιμετώπιση ορισμένων αναδυόμενων προκλήσεων και ζητημάτων. Κατά μία έννοια, δεν γνωρίζουμε ποια θα μπορούσε να είναι η επόμενη κρίση, αλλά αυτό που μπορούμε να δούμε από την εμπειρία είναι ότι... συμβαίνουν κρίσεις και τότε πρέπει να ενεργούμε σε ad hoc βάση. Ως εκ τούτου, προβλέπουμε την πιθανότητα, στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), η ΕΕ να μπορέσει να ανταποκριθεί σε κρίσεις χρησιμοποιώντας και τον κοινό δανεισμό.
Όπως είπατε, η συζήτηση για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο βρίσκεται σε εξέλιξη. Υπάρχει ήδη μια πρόταση από την Επιτροπή που στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Ταυτόχρονα, υπάρχουν αντιδράσεις από τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την επάρκεια και την κατεύθυνση των κονδυλίων. Πιστεύετε ότι με περίπου τους ίδιους πόρους μπορούμε να επιτύχουμε περισσότερους στόχους;
Αυτό το δίλημμα, προφανώς, υπάρχει πάντα όταν έχουμε αυτές τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Και όταν υποβάλαμε την πρόταση για το επόμενο ΠΔΠ, το είχαμε αυτό κατά νου. Υπάρχουν, κατά μία έννοια, όρια στο πόσο μεγαλύτερο προϋπολογισμό θα αποδεχόταν ένας αριθμός κρατών μελών. Ορθώς σημειώσατε ότι αυτή τη στιγμή τόσο το Συμβούλιο όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προετοιμάζουν τις διαπραγματευτικές τους θέσεις. Οι συζητήσεις κινούνται προς… λίγο διαφορετικές κατευθύνσεις. Έτσι, σε ένα συμβούλιο μεταξύ κρατών μελών, οι συζητήσεις κατευθύνονται περισσότερο προς το πώς να μειωθεί το συνολικό ποσό του προϋπολογισμού της ΕΕ, ενώ στο Κοινοβούλιο, οι συζητήσεις κατευθύνονται προς το πώς να αυξηθεί το συνολικό ποσό του προϋπολογισμού της ΕΕ. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι η Επιτροπή, με την πρότασή μας, έχει βρει μια μέση λύση εδώ - στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τόσο τις νέες προτεραιότητες, την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και την άμυνα, όσο και τις παραδοσιακές μας προτεραιότητες, τις οποίες επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε, όπως η Πολιτική Συνοχής και η Κοινή Γεωργική Πολιτική.
Θα μπορούσε το μοντέλο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) να αποδειχθεί αποτελεσματικό και λειτουργικό στην εκταμίευση των κονδυλίων του επόμενου ΠΔΠ;
Όταν προετοιμάζαμε την πρόταση του ΠΔΠ, είχαμε ήδη κατά νου τα διδάγματα από το RRF. Έτσι, διατηρήσαμε την προσέγγιση για τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης (ΡΡΡ) και συνδυάσαμε αυτήν την προσέγγιση με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις. Επειδή είναι σημαντικό να συνεχίσουμε τις μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της αύξησης της παραγωγικότητας, να συνεχίσουμε αυτήν την προσέγγιση που βασίζεται στην απόδοση, με ορόσημα και στόχους όπως στο RRF. Ταυτόχρονα, αντλήσαμε και ορισμένα διδάγματα. Έτσι, προτείναμε να διεξαχθούν τα νέα πλάνα υπό αμοιβαία διαχείριση (shared management) όπως η πολιτική συνοχής, όχι υπό άμεση διαχείριση όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Προτείναμε επίσης τη συμμετοχή περισσότερων περιφερειακών και τοπικών αρχών τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή των πλάνων. Αυτή ήταν μια από τις επικρίσεις που δέχθηκε το RRF, ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές δεν συμμετείχαν επαρκώς. Επιπλέον, λαμβάνουμε υπόψη τα διοικητικά βάρη (administrative burden), προσπαθώντας να τα περιορίσουμε επίσης, καθώς αυτό ακούμε επίσης από τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα κράτη μέλη, αλλά και από τους δικαιούχους των κονδυλίων. Συνοδεύονται από αρκετά σημαντικά διοικητικά βάρη, επομένως προσπαθούμε επίσης να τα βελτιστοποιήσουμε.
Τέλος, μια ερώτηση σχετικά με αυτό που θεωρώ ως τη μεγαλύτερη πρόκληση που έχετε κληθεί να αντιμετωπίσετε στο τρέχον χαρτοφυλάκιό σας: τη μείωση της γραφειοκρατίας και την επιτάχυνση των διαδικασιών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Πόσο έτοιμες είναι οι εθνικές πρωτεύουσες να ανταποκριθούν στα πακέτα που προτείνει η Επιτροπή; Πού βρισκόμαστε σήμερα, τι πρέπει να περιμένουμε στο εγγύς μέλλον και, το πιο σημαντικό, ποια απτά οφέλη πιστεύετε ότι θα υλοποιηθούν τελικά στην πράξη;
Όταν εξετάζουμε την ατζέντα ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ένα από τα σημαντικά στοιχεία της είναι επίσης η μείωση του διοικητικού φόρτου. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων της ΕΕ λέει ότι το διοικητικό φόρτο αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξη και τις επενδύσεις. Και η πλειονότητα των ΜμΕ επίσης αναφέρει ότι είναι κύριο εμπόδιο. Επομένως, πρέπει να δράσουμε. Συνολικά, λοιπόν, έχουμε θέσει φιλόδοξους στόχους μείωσης του διοικητικού φόρτου κατά 25% για όλες τις εταιρείες και κατά 35% για τις ΜμΕ. Σε ποσοτικούς όρους, αυτό θα ισοδυναμούσε με μείωση περίπου 37,5 δισεκατομμυρίων ευρώ σε ό,τι αφορά το ετήσιο επαναλαμβανόμενο διοικητικό κόστος. Και μέχρι στιγμής, έχουμε υποβάλει τις λεγόμενες προτάσεις για ολοκληρωμένες λύσεις (omnibuses), οι οποίες, εάν νομοθετηθούν, χωρίς να χάσουμε τη φιλοδοξία τους, θα αποφέρουν περίπου 15 δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσια διοικητική εξοικονόμηση. Δείχνει ότι έχουμε κάνει μια καλή αρχή, αλλά υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας για να επιτύχουμε τον στόχο αντίδρασης στο φόρτο του 37,5%. Επομένως, θα συνεχίσουμε με αυτό. Υπάρχουν περαιτέρω ολοκληρωμένες προτάσεις, που προβλέπονται στο φετινό Πρόγραμμα Εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Περισσότερες από τις μισές προτάσεις θα έχουν αυτό που ονομάζουμε ισχυρή διάσταση απλούστευσης, που σημαίνει ότι δημιουργούν καθαρές εξοικονομήσεις όσον αφορά το διοικητικό κόστος. Αυτό που βλέπουμε, λοιπόν, είναι ότι, ναι, υπάρχει η δυναμική για απλούστευση. Πολλά κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, έχουν μάλιστα ξεκινήσει να εργάζονται για τη μείωση των διοικητικών βαρών σε εθνικό επίπεδο. Εξετάζουν το ζήτημα αυτό ώστε, κατά μία έννοια, να μην εφαρμόζουν τους κανόνες της ΕΕ με πιο αυστηρό τρόπο από ό,τι απαιτεί στην πραγματικότητα η ΕΕ. Επομένως, θα έλεγα ότι μέχρι στιγμής σημειώνουμε καλή πρόοδο, αλλά είναι σημαντικό να τη διατηρήσουμε.
