Σε μια από τις πιο ηχηρές ανακατατάξεις της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, οι ΗΠΑ δρομολογούν σημαντική μείωση των στρατιωτικών τους δυνάμεων που διατίθενται για επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. Με βάση δημοσίευμα των New York Times (ΝΥΤ), η απόφαση σηματοδοτεί επιτάχυνση της στρατηγικής αποστασιοποίησης της Ουάσιγκτον από την ευρωπαϊκή άμυνα, προκαλώντας έντονο προβληματισμό σε συμμάχους και αναλυτές για το μέλλον της αποτρεπτικής ισχύος της Συμμαχίας. Και αυτό, επειδή η απόφαση θα περιορίσει την ικανότητα του ΝΑΤΟ να πραγματοποιεί πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς και να διεξάγει επιχειρήσεις επιτήρησης.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να μειώσουν σημαντικά τον αριθμό αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων που διαθέτουν για τις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, σύμφωνα με την εφημερίδα, επικαλούμενη δύο ανώτερους Ευρωπαίους αξιωματούχους. Η κίνηση αυτή επιταχύνει την προσπάθεια της κυβέρνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει τον ρόλο των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, έπειτα από σχεδόν οκτώ δεκαετίες στρατιωτικής προστασίας προς τους συμμάχους της.
Η απόφαση, η οποία κοινοποιήθηκε στις αρχές Ιουνίου μέσω επίσημου εγγράφου προς τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας, αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις δυνατότητες του ΝΑΤΟ σε τομείς όπως η επιτήρηση, η αναγνώριση και η διεξαγωγή στρατηγικών πληγμάτων μεγάλου βεληνεκούς.
Οι σχεδιαζόμενες περικοπές αντανακλούν μια μακροχρόνια προσπάθεια του Τραμπ να περιορίσει τον ρόλο της Ουάσιγκτον στη Συμμαχία, την οποία έχει επανειλημμένα επικρίνει ως μη επαρκώς ωφέλιμη για τα αμερικανικά συμφέροντα. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη στρατηγική μετατόπιση της αμερικανικής στρατιωτικής προσοχής προς άλλες περιοχές, όπως ο Ινδο-Ειρηνικός.
Οι βασικές περικοπές
Το σχέδιο προβλέπει:
-Μείωση των μαχητικών αεροσκαφών F-16 και F-15E από περίπου 150 σε 100.
-Μείωση των αεροσκαφών θαλάσσιας επιτήρησης από 26 σε 15.
-Απόσυρση και των οκτώ αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού που ήταν διαθέσιμα για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
-Αναδιάταξη υποβρυχίου εκτόξευσης πυραύλων, αεροπλανοφόρου, συνοδευτικών πολεμικών πλοίων και δεκάδων αεροσκαφών που συμμετέχουν στις επιχειρήσεις του.
-Μεταφορά μίας από τις δύο ομάδες στρατηγικών βομβαρδιστικών που είχαν ανατεθεί στην άμυνα της Ευρώπης.
Το αμερικανικό Πεντάγωνο δεν σχολίασε τα συγκεκριμένα στοιχεία, παραπέμποντας σε πρόσφατη ανακοίνωση της United States European Command (EUCOM), στην οποία γίνεται γενική αναφορά στη μείωση των αμερικανικών δεσμεύσεων στην Ευρώπη.
Πλήγμα στην αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ
Οι περικοπές θεωρούνται η πιο σαφής ένδειξη μέχρι σήμερα για το εύρος της αναθεώρησης της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στη Συμμαχία. Αν και οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν αντίστοιχα οπλικά συστήματα, αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποτρεπτική τους ισχύς είναι σημαντικά μεγαλύτερη όταν υποστηρίζονται από αμερικανικές δυνάμεις.
Ο Τζουζέπε Σπαταφόρα από το Ινστιτούτο Σπουδών Ασφάλειας της ΕΕ εκτιμά ότι κάθε περικοπή ξεχωριστά μπορεί να αντιμετωπιστεί, όμως συνολικά πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή στρατηγικής στάσης που δημιουργεί προκλήσεις για την ευρωπαϊκή αποτρεπτική ετοιμότητα.
Παράλληλα, η εφαρμογή των μέτρων αναμένεται να ξεκινήσει πολύ νωρίτερα από ό,τι είχαν προετοιμαστεί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, γεγονός που προκαλεί πρόσθετη ανησυχία σε στρατιωτικούς και πολιτικούς κύκλους.
Η Ευρώπη αναζητά μεγαλύτερη αυτονομία
Η μείωση της αμερικανικής παρουσίας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούν ήδη να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δυνατότητες. Ωστόσο, οι δυσκολίες παραμένουν σημαντικές.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα συντονισμού στον επανεξοπλισμό της, ενώ πρόσφατα η Γερμανία επιβεβαίωσε την αποχώρησή της από κοινό πρόγραμμα ανάπτυξης νέου μαχητικού αεροσκάφους επόμενης γενιάς FCAS με τη Γαλλία και την Ισπανία.
Για αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους, το βασικό ζήτημα δεν είναι πλέον ο αριθμός των αμερικανικών δυνάμεων που σταθμεύουν στην ήπειρο, αλλά κατά πόσο η Ουάσιγκτον θα ήταν διατεθειμένη να τις χρησιμοποιήσει σε περίπτωση κρίσης.
Ο Γερμανός βουλευτής Άντον Χοφρέιτερ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα του ΝΑΤΟ σήμερα είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το αν οι ΗΠΑ θα σπεύσουν να βοηθήσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Ήδη, ο Τραμπ προκάλεσε έντονο προβληματισμό στους Ευρωπαίους συμμάχους όταν ανακοίνωσε τον προηγούμενο μήνα την απόσυρση 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία. Αργότερα έγινε γνωστό ότι στους αριθμούς περιλαμβάνονταν και 4.000 στρατιώτες από την Πολωνία, πριν τελικά αναθεωρήσει τη στάση του ανακοινώνοντας επιπλέον ανάπτυξη 5.000 στρατιωτών στην Πολωνία.
Αυξανόμενη ανησυχία για τη Ρωσία
Η εξέλιξη σημειώνεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωπολιτική συγκυρία. Στα τέλη Μαΐου, ρωσικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε πολυκατοικία στη Ρουμανία, σηματοδοτώντας το πρώτο τέτοιο περιστατικό σε μεγάλη αστική περιοχή εντός εδάφους χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ.
Σε συνδυασμό με άλλες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Συμμαχίας από ρωσικά drones, το περιστατικό έχει ενισχύσει τους φόβους ότι η Μόσχα ενδέχεται να επεκτείνει την επιθετικότητά της πέρα από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο Eντ Άρνολντ από το Royal United Services Institute σημειώνει ότι οι περικοπές θα μπορούσαν να είναι ακόμη μεγαλύτερες, ωστόσο θεωρεί ότι θα λειτουργήσουν ως καμπανάκι αφύπνισης για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αναγκάζοντάς τες να επιταχύνουν τις προσπάθειες ενίσχυσης της αμυντικής τους αυτονομίας.
