Ακαθάριστα: Τι πρέπει να ξέρετε για καθαρισμό, δήλωση και πρόστιμα

Ακαθάριστα οικόπεδα και ακάλυπτοι χώροι μπαίνουν φέτος σε αυστηρότερο πλαίσιο, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις, ενιαία προθεσμία και ελέγχους που εκτείνονται σε όλη την αντιπυρική περίοδο. Ο καθαρισμός συνδέεται πλέον υποχρεωτικά με δήλωση στην πλατφόρμα του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ενώ τα πρόστιμα διαφοροποιούνται, με μεγαλύτερη έμφαση στην πραγματική κατάσταση του χώρου και όχι μόνο στη γραφειοκρατική συμμόρφωση.

Τι πρέπει να προσέξουν οι πολίτες στην πράξη

Η ευθύνη δεν περιορίζεται στον ιδιοκτήτη. Αν το οικόπεδο χρησιμοποιείται από άλλον, υπόχρεος για τον καθαρισμό και τη δήλωση είναι αυτός που κάνει χρήση. Αν δεν υπάρχει σαφής χρήστης, η υποχρέωση βαραίνει τον ιδιοκτήτη, ενώ σε περιπτώσεις περισσότερων εμπλεκομένων η ευθύνη είναι κοινή.

Ο καθαρισμός πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 15 Ιουνίου και να συνοδευτεί από δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας στο gov.gr, μέσω του Εθνικού Μητρώου. Η υποβολή γίνεται με τους προσωπικούς κωδικούς και απαιτεί βασικά στοιχεία του ακινήτου, όπως διεύθυνση ή ΚΑΕΚ όπου υπάρχει. Αρκεί μία δήλωση ανά ακίνητο, ακόμη κι αν υπάρχουν περισσότεροι υπόχρεοι.

Ο καθαρισμός δεν εξαντλείται στην αποψίλωση. Περιλαμβάνει την απομάκρυνση ξερών χόρτων, κλαδιών, φύλλων και κάθε εύφλεκτης ύλης, αλλά και αντικειμένων που μπορούν να ενισχύσουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς, όπως παλιά έπιπλα ή ελαστικά. Εξίσου σημαντική είναι η απομάκρυνση των υπολειμμάτων, τα οποία δεν μπορούν να παραμένουν στον χώρο. Η ευθύνη για τη μεταφορά τους ανήκει στον πολίτη, σύμφωνα με τις οδηγίες του οικείου δήμου.

Η υποχρέωση διαρκεί μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, στις 31 Οκτωβρίου. Αν η βλάστηση επανεμφανιστεί μέσα στο καλοκαίρι, απαιτείται νέα παρέμβαση. Σε διαφορετική περίπτωση, ο χώρος θεωρείται εκ νέου ακαθάριστος.

Σε ό,τι αφορά το πεδίο εφαρμογής, δεν αντιμετωπίζονται όλοι οι χώροι με τον ίδιο τρόπο. Καλλιεργούμενες εκτάσεις, βοσκότοποι ή διαμορφωμένοι και συντηρημένοι κήποι δεν θεωρούνται εγκαταλελειμμένα οικόπεδα και δεν υπάγονται στις ίδιες υποχρεώσεις. Το βασικό κριτήριο είναι αν υπάρχει ανεξέλεγκτη βλάστηση ή υλικά που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο πυρκαγιάς.

Πρόστιμα: Πού δίνεται πλέον το βάρος

Οι κυρώσεις έχουν αναδιαρθρωθεί με στόχο να δοθεί έμφαση στον καθαρισμό. Για ακαθάριστο οικόπεδο επιβάλλεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Για ένα οικόπεδο μεσαίου μεγέθους, το ποσό μπορεί να ανέλθει σε αρκετές εκατοντάδες ευρώ, ενώ σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προστίθεται και το κόστος καθαρισμού από τον δήμο.

Η μη υποβολή δήλωσης τιμωρείται ηπιότερα σε σχέση με πριν. Το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει καθαρισμός και σε 100 ευρώ όταν έχει γίνει. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου κατά 50% αν ο υπόχρεος συμμορφωθεί μετά τον έλεγχο.

Σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης προβλέπεται χρηματικό πρόστιμο 5.000 ευρώ και ποινικές κυρώσεις, ενώ αν ο δήμος προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται και με το κόστος των εργασιών και της απομάκρυνσης των υλικών.

Οι πολίτες θα πρέπει να κινηθούν άμεσα, ώστε να προλάβουν την προθεσμία της 15ης Ιουνίου και να αποφύγουν επιβαρύνσεις. Ο καθαρισμός και η υποβολή της δήλωσης δεν είναι διαδικασίες που μπορούν να μετατεθούν, καθώς το νέο πλαίσιο προβλέπει ελέγχους μέσα στο καλοκαίρι και συγκεκριμένες συνέπειες για όσους δεν συμμορφωθούν.