Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση της Ευρώπης σε αναλογία επαγγελματιών πυροσβεστών, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, αφήνοντας πίσω ακόμη και χώρες με πολλαπλάσιο πληθυσμό.
Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που έχει οργανωθεί η πυροπροστασία στη χώρα, αλλά και με τις ιδιαίτερες συνθήκες που αντιμετωπίζει κάθε καλοκαίρι, από τη μεγάλη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου έως τη γεωμορφολογία και τον αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης μεγάλων δασικών πυρκαγιών.
- Διαβάστε ακόμα - Γιατί τα 8 μποφόρ αλλάζουν τη μάχη με τις πυρκαγιές - Πώς μια μικρή φωτιά μπορεί να γίνει ανεξέλεγκτη
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζονταν το 2025 συνολικά 372.400 επαγγελματίες πυροσβέστες, αριθμός που αντιστοιχεί στο 0,18% της συνολικής απασχόλησης. Η Ελλάδα ξεχωρίζει καθαρά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο: οι περίπου 20.500 επαγγελματίες πυροσβέστες που καταγράφονται από την Eurostat στη χώρα αντιστοιχούν στο 0,47% των 4,34 εκατ. απασχολουμένων, δηλαδή η αναλογία είναι περίπου 2,6 φορές υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ακολουθεί η Κροατία με 0,43% και 7.400 πυροσβέστες, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκεται η Πορτογαλία με 0,33% και 17.700 πυροσβέστες. Αρκετά ψηλά βρίσκονται επίσης η Τσεχία με 0,31%, η Ρουμανία και η Εσθονία με 0,28%, η Λετονία με 0,25%, η Κύπρος με 0,24% και η Πολωνία με 0,23%.
Στον αντίποδα βρίσκονται η Ολλανδία με μόλις 0,05%, η Αυστρία με 0,07% και η Σουηδία με 0,10%. Αξίζει να σημειωθεί ότι για ορισμένες χώρες η Eurostat δεν δημοσίευσε ποσοστά, καθώς έκρινε ότι οι σχετικές εκτιμήσεις δεν πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια αξιοπιστίας. Πρόκειται για τη Δανία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και τη Σλοβενία, ενώ για αρκετές ακόμη χώρες επισημαίνεται ότι τα στοιχεία πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή λόγω χαμηλότερης στατιστικής αξιοπιστίας.
Ενδιαφέρον έχει και η σύγκριση σε απόλυτους αριθμούς. Η Γερμανία καταγράφει περίπου 57.700 επαγγελματίες πυροσβέστες, η Γαλλία 47.700, η Ιταλία 43.500, η Πολωνία 40.000 και η Ισπανία 38.500. Πρόκειται δηλαδή για χώρες που έχουν περισσότερους πυροσβέστες από την Ελλάδα σε απόλυτο μέγεθος, αλλά πολύ μεγαλύτερο εργατικό δυναμικό. Γι' αυτό και η αναλογία τους πέφτει στο 0,14% στη Γερμανία, 0,16% στη Γαλλία, 0,18% στην Ιταλία και 0,17% στην Ισπανία.
Γιατί η Ελλάδα έχει αναλογικά τους περισσότερους επαγγελματίες πυροσβέστες
Η κατάταξη χρειάζεται μια βασική διευκρίνιση. Η Eurostat δεν υπολογίζει πόσοι πυροσβέστες αντιστοιχούν σε κάθε κάτοικο, αλλά πόσοι αντιστοιχούν στο σύνολο της απασχόλησης. Έτσι, οι 20.500 πυροσβέστες της Ελλάδας συγκρίνονται με περίπου 4,34 εκατ. εργαζομένους, ενώ οι 57.700 της Γερμανίας με περισσότερους από 42,5 εκατ. εργαζομένους.
Παράλληλα, πρόκειται για στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού και ειδικότερα για όσους ταξινομούνται στον επαγγελματικό κωδικό ISCO-08 5411«Firefighters». Η Eurostat διευκρινίζει ότι στην κατηγορία εντάσσονται όσοι έχουν ως επάγγελμα την πρόληψη και κατάσβεση πυρκαγιών, τις διασώσεις και την αντιμετώπιση άλλων έκτακτων περιστατικών. Οι εθελοντές πυροσβέστες εξαιρούνται ρητά.
- Διαβάστε ακόμα - Πυρκαγιές στην Ελλάδα: Όταν δέκα εστίες γίνονται πιο δύσκολες από μία μεγάλη φωτιά - Στην πρώτη γραμμή η Αττική, η Εύβοια και τα νησιά
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στις συγκρίσεις. Σε χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία ή άλλες χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, μεγάλο κομμάτι της τοπικής πυρόσβεσης καλύπτεται από εθελοντικές δομές. Η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή στατιστική δεν τις μετρά. Στην Ελλάδα, αντίθετα, το βάρος πέφτει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στο επαγγελματικό Πυροσβεστικό Σώμα.
Υπάρχει και η ελληνική γεωγραφία. Μεγάλη αντιπυρική περίοδος, εκτεταμένες δασικές εκτάσεις, νησιωτικότητα, ορεινό ανάγλυφο και περιοχές που πρέπει να καλύπτονται ταυτόχρονα δημιουργούν ανάγκη για διασπορά προσωπικού σε ολόκληρη τη χώρα. Στις ήδη αυξημένες απαιτήσεις προστίθενται και τα συχνά επεισόδια πολύ ισχυρών ανέμων. Ενδεικτικά, στις 9 Αυγούστου η Επιτροπή Εκτίμησης Κινδύνου προειδοποιούσε για ριπές έως και 8 ή 9 μποφόρ σε αρκετές περιοχές της χώρας.
Σχεδόν 18.800 πυροσβέστες στον φετινό σχεδιασμό
Η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στην Ελλάδα συνεχίστηκε και το 2026. Στην έναρξη της φετινής αντιπυρικής περιόδου το Πυροσβεστικό Σώμα αριθμούσε 17.727 μόνιμους και εποχικούς πυροσβέστες, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει ότι μέχρι το τέλος της περιόδου ο αριθμός θα έχει φτάσει τους 18.804. Δηλαδή πρόκειται για αύξηση κατά 1.077 άτομα μέσα στη διάρκεια της περιόδου.
Την ίδια στιγμή, οι ΕΜΟΔΕ, οι ειδικές μονάδες των δασοκομάντος που ξεκίνησαν με έξι μονάδες το 2022, έχουν φτάσει πλέον τις 21 και αριθμούν περίπου 1.450 στελέχη. Ο φετινός σχεδιασμός περιλαμβάνει επίσης περισσότερες από 100 βάσεις drones, τρία κινητά κέντρα επιχειρήσεων drones και ημερήσια διαθεσιμότητα περίπου 80 έως 85 εναέριων μέσων, ανάλογα με τις διαθεσιμότητες.
Οι αριθμοί αυτοί βοηθούν να εξηγηθεί γιατί η Ελλάδα εμφανίζεται στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης. Το επαγγελματικό προσωπικό δεν περιορίζεται στην κατάσβεση μιας δασικής πυρκαγιάς. Η ίδια η Eurostat περιλαμβάνει στα καθήκοντα των πυροσβεστών την ανταπόκριση σε τροχαία και βιομηχανικά ατυχήματα, τις διασώσεις, την αντιμετώπιση επικίνδυνων ουσιών και άλλων έκτακτων περιστατικών, καθώς και δράσεις πρόληψης.
Τι δείχνουν οι καμένες εκτάσεις
Η πρωτιά στους επαγγελματίες πυροσβέστες δημιουργεί αναπόφευκτα και ένα δεύτερο ερώτημα: πώς εξελίσσεται η φετινή αντιπυρική περίοδος σε σχέση με άλλες μεγάλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου;
Η σύγκριση με την Ισπανία είναι χαρακτηριστική. Η χώρα βρίσκεται φέτος αντιμέτωπη με ιδιαίτερα βαριά αντιπυρική περίοδο. Μέχρι τις 10 Αυγούστου είχαν καεί πάνω από 244.000 εκτάρια, δηλαδή περισσότερα από 2,44 εκατ. στρέμματα, σύμφωνα με στοιχεία του EFFIS.
Στην Ελλάδα, τα διαθέσιμα στοιχεία του EFFIS έως τις αρχές Αυγούστου έφερναν την καμένη έκταση περίπου στα 273.000 στρέμματα. Η διαφορά σε απόλυτους αριθμούς είναι τεράστια, με την Ισπανία να έχει περίπου εννέα φορές μεγαλύτερη καμένη έκταση.
Η απόσταση αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να διαβαστεί χωρίς να ληφθεί υπόψη και το μέγεθος των δύο χωρών. Η Ισπανία έχει συνολική έκταση περίπου 506.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έναντι περίπου 132.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων της Ελλάδας. Είναι δηλαδή σχεδόν 3,8 φορές μεγαλύτερη χώρα, γεγονός που από μόνο του αλλάζει τη βάση της σύγκρισης.
Ακόμη και αυτή η αναγωγή δεν αρκεί για να βγει ασφαλές συμπέρασμα για την αποτελεσματικότητα των δύο μηχανισμών. Άλλο το συνολικό μέγεθος μιας χώρας και άλλο η έκταση και η κατανομή των δασών, η μορφολογία, οι θερμοκρασίες, η ξηρασία, οι άνεμοι και ο αριθμός των ταυτόχρονων πυρκαγιών.
Αυτό που δείχνει, ωστόσο, η σύγκριση είναι ότι ο αριθμός των πυροσβεστών δεν μπορεί να διαβαστεί αποκομμένος από τον κίνδυνο που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε χώρα.
Το 2026, άλλωστε, είναι μέχρι στιγμής εξαιρετικά βαρύ συνολικά για την Ευρώπη. Σύμφωνα με το Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έως τις 9 Αυγούστου είχαν καεί 529.192 εκτάρια στην ΕΕ, έκταση μεγαλύτερη τόσο από εκείνη που είχε καταγραφεί την αντίστοιχη ημερομηνία του 2025 όσο και από τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας.
Η πίεση φάνηκε και στις ώρες των εποχικών
Η ένταση της περιόδου φαίνεται και σε μια απόφαση που ελήφθη στην καρδιά του Αυγούστου. Στις 10 Αυγούστου, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, υπέγραψε αύξηση των διαθέσιμων ωρών απασχόλησης των εποχικών πυροσβεστών.
Η απόφαση δίνει επιπλέον περιθώριο για υπερωριακή εργασία, νυχτερινές βάρδιες, καθώς και εργασία τις Κυριακές και τις εξαιρέσιμες ημέρες. Ειδικότερα, προστίθενται ανά εποχικό 156 ώρες υπερωριακής εργασίας, 60 ώρες Κυριακών και εξαιρέσιμων και 204 ώρες νυχτερινής απασχόλησης.
Μια πρωτιά με μεσογειακή υπογραφή
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της κατάταξης είναι τελικά οι χώρες που βρίσκονται στην πρώτη τριάδα: Ελλάδα, Κροατία και Πορτογαλία. Και οι τρεις βρίσκονται στο νότιο τμήμα της Ευρώπης και αντιμετωπίζουν μεγάλες θερινές περιόδους υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς. Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του αιτιώδη σχέση, αλλά δείχνει ότι η αυξημένη ανάγκη για επαγγελματικό πυροσβεστικό προσωπικό εμφανίζεται εντονότερα στις χώρες που ζουν περισσότερο με τον κίνδυνο της δασικής πυρκαγιάς.
Η ελληνική πρωτιά αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν συνδυαστεί με το μέγεθος του επαγγελματικού μηχανισμού που έχει αναπτυχθεί, τη συνεχή ενίσχυση των δασικών μονάδων και τις ολοένα αυξημένες απαιτήσεις μιας αντιπυρικής περιόδου που κάθε χρόνο δοκιμάζει τις επιχειρησιακές αντοχές του συστήματος.
