Η αντίστροφη μέτρηση για τον καθαρισμό οικοπέδων έχει ήδη ξεκινήσει, με χιλιάδες ιδιοκτήτες να καλούνται φέτος να κινηθούν πιο οργανωμένα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Το νέο πλαίσιο που εφαρμόζεται για την αντιπυρική περίοδο του 2026 συνδέει πλέον τον καθαρισμό όχι μόνο με την προστασία από πυρκαγιές αλλά και με συγκεκριμένες ηλεκτρονικές υποχρεώσεις, αυστηρότερους ελέγχους και σημαντικά πρόστιμα σε περίπτωση αμέλειας.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά από τις μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών, αλλά και λόγω της ανησυχίας για ένα δύσκολο καλοκαίρι με υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένη ξηρασία.
Η βασική προθεσμία για το 2026 είναι η 15η Ιουνίου. Μέχρι τότε οι ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές ή νομείς οικοπέδων θα πρέπει όχι μόνο να έχουν ολοκληρώσει τις εργασίες καθαρισμού αλλά και να έχουν υποβάλει τη σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr με χρήση κωδικών Taxisnet. Η υποχρέωση αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης, εντός οικισμών, περιοχές σε απόσταση έως 100 μέτρων από οικισμούς αλλά και εκτός σχεδίου γήπεδα στα οποία υπάρχει κτίσμα.
Η φετινή διαδικασία θεωρείται πιο αυστηρή, καθώς η ηλεκτρονική δήλωση λειτουργεί ουσιαστικά ως επίσημο αποδεικτικό συμμόρφωσης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ένας ιδιοκτήτης έχει προχωρήσει σε καθαρισμό, η διαδικασία θεωρείται ελλιπής αν δεν έχει υποβληθεί η σχετική δήλωση στην πλατφόρμα.
Τι θεωρείται πλέον σωστός καθαρισμός
Η νέα ΚΥΑ περιγράφει πιο αναλυτικά τι σημαίνει «καθαρισμένο οικόπεδο», επιχειρώντας να περιορίσει τα κενά που υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια. Ουσιαστικά, δεν αρκεί ένα απλό κόψιμο χόρτων ή μια πρόχειρη αποψίλωση.
Οι εργασίες περιλαμβάνουν απομάκρυνση ξερών χόρτων, πευκοβελόνων, φύλλων και φυτικών υπολειμμάτων, κλάδεμα δέντρων και θάμνων, αραίωση πυκνής βλάστησης, απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, σκουπιδιών ή εγκαταλελειμμένων αντικειμένων, καθώς και μεταφορά όλων των υπολειμμάτων εκτός του οικοπέδου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αποφυγή συσσώρευσης καύσιμης ύλης γύρω από κατοικίες, μάντρες και περιφράξεις.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα οικόπεδο μπορεί να θεωρηθεί επικίνδυνο ακόμη και αν έχουν κοπεί τα χόρτα, αλλά παραμένουν μέσα ξερά κλαδιά ή σωροί φυτικών υπολειμμάτων. Για αυτόν τον λόγο, αρκετοί ιδιοκτήτες στρέφονται πλέον σε εξειδικευμένα συνεργεία που αναλαμβάνουν ολοκληρωμένες εργασίες καθαρισμού και αποκομιδής.
Οι τιμές και οι παράγοντες που ανεβάζουν το κόστος
Η αυξημένη ζήτηση ήδη επηρεάζει τις τιμές, ιδιαίτερα σε Αττική, Ανατολική Αττική, Εύβοια και άλλες περιοχές υψηλού κινδύνου. Παράγοντες της αγοράς αναφέρουν ότι για ένα μικρό οικόπεδο με χαμηλή βλάστηση οι βασικές εργασίες μπορεί να ξεκινούν από περίπου 80 έως 150 ευρώ, ωστόσο το τελικό κόστος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Η έκταση του οικοπέδου, η μορφολογία του εδάφους, η δυσκολία πρόσβασης, η πυκνότητα της βλάστησης και η ανάγκη χρήσης ειδικών μηχανημάτων ή φορτηγών μεταφοράς μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την τελική τιμή. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι χρεώσεις για αποκομιδή κλαδιών, μπάζων ή ογκωδών αντικειμένων υπολογίζονται ξεχωριστά.
Παράλληλα, στελέχη της αγοράς σημειώνουν ότι όσο πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας, τόσο αυξάνεται η πίεση στα διαθέσιμα συνεργεία, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις αλλά και σε υψηλότερες χρεώσεις για όσους αφήσουν τη διαδικασία για τελευταία στιγμή.
Τα πρόστιμα, οι έλεγχοι και οι κυρώσεις
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν, με το υπουργείο και τους δήμους να προετοιμάζονται για περισσότερους επιτόπιους ελέγχους μέσα στην αντιπυρική περίοδο.
Η μη δήλωση κοστίζει πλέον λιγότερο από πριν, ενώ ο μη καθαρισμός γίνεται αισθητά ακριβότερος. Για ακαθάριστο οικόπεδο επιβάλλεται 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ, όταν μέχρι τώρα το πρόστιμο ήταν 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό. Αυτό σημαίνει ότι για ένα οικόπεδο 500 τετραγωνικών το πρόστιμο διπλασιάζεται από τα 250 στα 500 ευρώ, ενώ σε μεγαλύτερες εκτάσεις φτάνει πλέον γρήγορα στο «ταβάνι» των 2.000 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, η μη υποβολή δήλωσης παύει να τιμωρείται οριζόντια. Το ενιαίο πρόστιμο των 1.000 ευρώ που ίσχυε μειώνεται και διαφοροποιείται: διαμορφώνεται στα 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση και στα 100 ευρώ όταν ο χώρος έχει καθαριστεί αλλά δεν έχει δηλωθεί .
Παράλληλα, σε περιπτώσεις σοβαρής αμέλειας που συνδέονται με πρόκληση ή εξάπλωση πυρκαγιάς, προβλέπονται και ποινικές ευθύνες βάσει της νομοθεσίας πολιτικής προστασίας και πυροπροστασίας.
Όπως έχει διαμηνύσει το αρμόδιο υπουργείο, φέτος αναμένονται περισσότεροι έλεγχοι διασταύρωσης στοιχείων μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, αλλά και αυτοψίες σε περιοχές υψηλού κινδύνου, κυρίως σε Αττική, Πελοπόννησο και περιοχές με ιστορικό πυρκαγιών.
Γιατί ο καθαρισμός οικοπέδων θεωρείται κρίσιμο μέτρο για την αντιπυρική περίοδο
Ο καθαρισμός οικοπέδων θεωρείται ένα από τα βασικά μέτρα πρόληψης για τον περιορισμό των πυρκαγιών κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ύπαρξη ξερής βλάστησης και εγκαταλελειμμένων εύφλεκτων υλικών μπορεί να επιταχύνει δραματικά την εξάπλωση μιας φωτιάς, ιδιαίτερα όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι και υψηλές θερμοκρασίες.
Παράλληλα, τα οικόπεδα που έχουν καθαριστεί διευκολύνουν την πρόσβαση πυροσβεστικών δυνάμεων και μειώνουν τον κίνδυνο μετάδοσης της φωτιάς από ένα ακίνητο σε γειτονικές κατοικίες ή επιχειρήσεις. Για αυτόν τον λόγο, οι ιδιοκτήτες δεν υποχρεούνται μόνο να καθαρίσουν το ακίνητο μέχρι τις 15 Ιουνίου, αλλά και να το διατηρούν καθαρό καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου έως και τις 31 Οκτωβρίου.
