Πακέτο 4+1 μέτρων για τη στήριξη του εισοδήματος των συνταξιούχων αναμένεται να ενεργοποιήσει η κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης.
Με δεδομένο πως πρόκειται για την τελευταία ΔΕΘ πριν τις εκλογές, έμφαση θα δοθεί στην προσπάθεια ενίσχυσης της συγκεκριμένης ομάδας πολιτών που έχει δει το είσοδημά της να μειώνεται κατακόρυφα κατά την 10ετία των μνημονίων. Στην περίοδο 2019-2026 αποκαταστάθηκε ένας μέρος των απωλειών αυτών (το 16,3%) λόγω των ετήσιων αυξήσεων στις συντάξεις, ωστόσο το ποσοστό αυτό είναι ιδιαίτερα χαμηλό αν συγκριθεί με τις αντίστοιχες αυξήσεις στον κατώτατο (39,4%) ή στον μέσο μισθό (28,5%), σε ένα περιβάλλον ακρίβειας, υψηλού πληθωρισμού και ενεργειακής κρίσης.
Στη δημοσιονομική «ζυγαριά» είχε μπει η χορήγηση μιας πλήρους επιπλέον σύνταξης σε όλους τους συνταξιούχους, σενάριο που συνεπάγεται κόστος περίπου 2,8 δισ. ευρώ ετησίως που θεωρείται αποτρεπτικό στην παρούσα συγκυρία. Έτσι, η παρέμβαση που κερδίζει έδαφος αφορά την αύξηση του επιδόματος του Νοεμβρίου προς τους συνταξιούχους και τη διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων.
Άλλη πρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι είναι η κατάργηση της εισφοράς για τις επικουρικές συντάξεις, που επιβάλλεται σε ποσά άνω των 300 ευρώ και εκτιμάται πως αφορά περίπου 150.000 άτομα. Οι παρεμβάσεις που έχουν πάρει το «πράσινο φως» από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εντοπίζονται στις εξής:
13η σύνταξη
Το βασικό σενάριο για τη 13η εθνική σύνταξη είναι να δοθεί μια περαιτέρω αύξηση στο ετήσιο επίδομα του Νοεμβρίου, ώστε να φτάσει στα 400 ευρώ φέτος, ή να αυξηθεί στα επίπεδα της εθνικής σύνταξης (446,87 ευρώ) και να μετονομαστεί σε 13η εθνική σύνταξη.
Το επίδομα των συνταξιούχων που χορηγείται σε πάνω από 1,6 εκατομμύρια συνταξιούχους ήταν 250 ευρώ πέρυσι και αυξήθηκε στα 300 ευρώ φέτος. Η επιλογή που θα κάνει τελικά η κυβέρνηση (είτε αφορά αύξηση 100 ευρώ είτε 146 ευρώ) θα δοθεί εν είδει «δώρου» τον φετινό Νοέμβριο στους δικαιούχους. Δεν αποκλείεται μάλιστα ο αριθμός τους να αναπροσαρμοστεί, ώστε να ενταχθούν και οι συνταξιούχοι κάτω των 65 ετών που τώρα αποκλείονται λόγω των ηλικιακών κριτηρίων.
Τέλος στην προσωπική διαφορά
Αλλη μια παρέμβαση που θα ανοίξει το δρόμο σε αυξήσεις για 671.586 συνταξιούχους είναι η οριστική κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, προκειμένου να λάβουν την προβλεπόμενη ετήσια αύξηση του 2027 στο 100%.
Εξαιτίας της προσωπικής διαφοράς, οι αυξήσεις που άρχισαν να δίδονται στις συντάξεις από το 2023 και μετά δεν έφτασαν ποτέ στην τσέπη των συνταξιούχων. Αυτή η πρακτική θα συνεχιζόταν για πολλά χρόνια αν δεν αποφασιζόταν από την κυβέρνηση η κατάργηση του μηχανισμού της προσωπικής διαφοράς σε δύο δόσεις, το 2026 και το 2027. Φέτος οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά άνω των 10 ευρώ πήραν τη μισή αύξηση στην τσέπη τους και από 1/1/2027 θα καταβάλλεται ολόκληρη η αύξηση, ανεξαρτήτως της ύπαρξης ή μη προσωπικής διαφοράς.
Οι αυξήσεις που θα λάβουν οι συνταξιούχοι με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς ξεκινούν από 12 ευρώ για όσους έχουν πολύ χαμηλές συντάξεις και φτάνουν έως 55 ευρώ για συντάξεις που ανήκουν στα «ρετιρέ» (πάνω από 2.000 ευρώ).
Υψηλότερη Εθνική Σύνταξη
Ο αυξημένος πληθωρισμός του 2026 αναμένεται να «σπρώξει» προς τα πάνω τις αυξήσεις των συντάξεων για το 2027, καθώς το ποσοστό της αναπροσαρμογής τους προκύπτει με βάση το άθροισμα του πληθωρισμού και της ανάπτυξης της οικονομίας διαιρούμενο δια του 2. Με βάση τα δεδομένα του πρώτου εξαμήνου ο πληθωρισμός κινείται σε ετήσια βάση στο 3,3%, γεγονός που σημαίνει πως η αύξηση των συντάξεων για την επόμενη χρονιά θα είναι από 2,6% έως 3%, την στιγμή που φέτος δόθηκε αύξηση 2,4%. Δηλαδή ο συνταξιούχος των 1.000 ευρώ θα λάβει αύξηση 26-30 ευρώ μηνιαίως και έως 300 ευρώ ετησίως
Η εξέλιξη αυτή θα αναπροσαρμόσει και την εθνική σύνταξη, η οποία αποτελεί τη βάση υπολογισμού όλων των κύριων συντάξεων. Συνεπώς η εθνική σύνταξη από τα 446,87 ευρώ που είναι σήμερα μπορεί να ξεπεράσει τα 460 ευρώ.
Αλλάζουν οι κρατήσεις της ΕΑΣ
Εν αναμονή της πρότυπης δίκης που θα γίνει τον Οκτώβριο στο Ελεγκτικό Συνέδριο, θα υπάρξουν αλλαγές στην κλίμακα κρατήσεων της Εισφοράς Αλληλεγγύης για τις κύριες και τις επικουρικές συντάξεις.
Αν η εξέλιξη της δίκης είναι θετική, η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε συνολική διευθέτηση του ζητήματος, μειώνοντας την ΕΑΣ για όλους τους συνταξιούχους δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, οδηγώντας σε αυξήσεις του ποσού που λαμβάνουν οι 450.000 δικαιούχοι που πληρώνουν ΕΑΣ.
Υπενθυμίζεται πως η κράτηση της ΕΑΣ επιβάλλεται σε συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.468 ευρώ, σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης. Με το σενάριο των αλλαγών εξετάζεται η ΕΑΣ να επιβάλλεται στο τμήμα σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ, μειώνοντας δραστικά την περικοπή του ποσού της κράτησης.
Συνταξιούχοι χηρείας στο Δημόσιο
Με τις συντάξεις Σεπτεμβρίου, 8.552 συνταξιούχοι χηρείας από τον δημόσιο τομέα (που λαμβάνουν παράλληλα και τη δική τους σύνταξη) βγαίνουν κερδισμένοι από την πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία της Νίκης Κεραμέως.
Η οριστική κατάργηση της περικοπής των συντάξεων χηρείας, μετά την πάροδο της 3ετίας από τον θάνατο του δικαιούχου, αυξάνει και πάλι τις συντάξεις στο 70% της σύνταξης του θανόντος (από το 35% που είχε εφαρμοστεί βάσει του Ν. Κατρούγκαλου).
Ο νόμος εφαρμόστηκε μόνο στους συνταξιούχους του Δημοσίου και ουδέποτε στο πλήθος των 80.000 συνταξιούχων χηρείας του ιδιωτικού τομέα που ενέπιπταν στη διάταξη.
Το «αγκάθι» είναι ότι δεν προβλέπεται η επιστροφή αναδρομικών από τις κομμένες συντάξεις για τους εν λόγω συνταξιούχους, κάτι που νομικοί κύκλοι θεωρούν ότι συνιστά αδικία και άνιση μεταχείριση.
Ίσως η οριστική διευθέτηση του ζητήματος γίνει στο πλαίσιο των εξαγγελιών του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, ώστε να διορθωθεί η αδικία και να επιστραφούν τα ποσά που είχαν περικοπεί στο μεσοδιάστημα των τελευταίων 6 ετών.
