Η Ευρώπη ζει περισσότερο από ποτέ. Αυτό αλλάζει τους κανόνες της οικονομίας. Καθώς η διάρκεια ζωής αυξάνεται και οι κοινωνίες ωριμάζουν δημογραφικά, αναδύεται ένα νέο πεδίο δραστηριότητας που συνδέεται με τη μακροβιότητα, την ποιότητα ζωής και την ενεργό συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιών: η λεγόμενη Ασημένια Οικονομία (Silver Economy).
Η Ασημένια Οικονομία δεν περιορίζεται σε υπηρεσίες φροντίδας ή σε προϊόντα που σχετίζονται αποκλειστικά με τους ηλικιωμένους. Αντίθετα, περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται γύρω από μια κοινωνία που ζει περισσότερο και επιδιώκει να αξιοποιήσει δημιουργικά αυτόν το επιπλέον χρόνο. Πρόκειται για μια οικονομία που συνδέεται τόσο με ανάγκες όσο και με επιθυμίες: υγεία και ευεξία, εργασία και επιχειρηματικότητα, διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση, πολιτισμό, στέγαση, τουρισμό, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τεχνολογία και τρόπους ζωής.
Η αλλαγή αυτή, απαιτεί αλλαγή οπτικής. Για δεκαετίες, η ηλικία καθόριζε τη φύση και την ένταση της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Αυτό το πρότυπο πρέπει να ανατραπεί. Τα στερεότυπα που συνδέουν την ηλικία με παθητικότητα ή εξάρτηση δεν είναι μόνο κοινωνικά άδικα, είναι και οικονομικά περιοριστικά, καθώς οδηγούν σε «σπατάλη» εμπειρίας, γνώσης και αγοραστικής δύναμης.
Σε διεθνές επίπεδο, η Ασημένια Οικονομία εξελίσσεται ήδη σε έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς ανάπτυξης. Οι δραστηριότητες που τη συνθέτουν εκτείνονται από την πρόληψη και την ευεξία μέχρι την τεχνολογία υγείας, από νέες μορφές εργασίας και επιχειρηματικότητας μέχρι τον πολιτιστικό τουρισμό και από την εκπαίδευση ενηλίκων μέχρι καινοτόμα μοντέλα κατοίκησης.
Το κοινό στοιχείο είναι ότι προσαρμόζονται σε μια κοινωνία όπου οι ζωές διαρκούν περισσότερο, περισσότερες γενεές συνυπάρχουν και οι άνθρωποι επιδιώκουν να παραμένουν ενεργοί, δημιουργικοί και κοινωνικά συνδεδεμένοι. Η δημογραφική γήρανση δεν είναι μια παροδική τάση αλλά μια προβλέψιμη εξέλιξη των επόμενων δεκαετιών. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές που συνδέονται με τη μακροβιότητα διαθέτουν ισχυρό ορίζοντα ανάπτυξης και υψηλό βαθμό σταθερότητας. Για επιχειρήσεις, επενδυτές και θεσμούς, η κατανόηση αυτής της δυναμικής δεν αποτελεί απλώς ζήτημα κοινωνικής ευαισθησίας, αλλά στρατηγική επιλογή.
Στον τομέα αυτό η Ελλάδα διαθέτει ορισμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Το κλίμα, η μεσογειακή διατροφή, η κοινωνική ζωή και η πολιτιστική ταυτότητα της χώρας συνδέονται ήδη διεθνώς με την ποιότητα ζωής και τη μακροβιότητα. Αυτά τα στοιχεία δημιουργούν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που συνδυάζουν τουρισμό, ευεξία, υγεία, πολιτισμό και καθημερινή διαβίωση.
Ο τουρισμός ήδη εξελίσσεται πέρα από το παραδοσιακό μοντέλο των σύντομων διακοπών. Η αυξανόμενη κινητικότητα Ευρωπαίων πολιτών μεγαλύτερης ηλικίας δημιουργεί ζήτηση για μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή εκτός περιόδων υψηλής ζήτησης και προωθεί εμπειρίες που συνδέονται με τον τρόπο ζωής και υπηρεσίες που ενισχύουν την υγεία και την ευεξία.
Ο τομέας της κατοικίας και του αστικού σχεδιασμού θα χρειαστεί να αναπτύξει νέα μοντέλα διαβίωσης που συνδυάζουν αυτονομία, κοινωνική σύνδεση και ποιότητα ζωής. Ο πρωτογενής τομέας σχετίζεται με αυτή τη νέα πραγματικότητα, μέσα από τη σύνδεση της αγροδιατροφής με την υγεία, τη διατροφή και τον τρόπο ζωής παρέχοντας ευκαιρίες ανάπτυξης σε ερημωμένες περιοχές.
Ωστόσο, η αξιοποίηση αυτών (και πολλών άλλων) δυνατοτήτων δεν εξαρτάται μόνο από την επιχειρηματική πρωτοβουλία. Απαιτεί την προσαρμογή θεσμών, πολιτικών και οργανωτικών πρακτικών στη νέα πραγματικότητα της μακροβιότητας. Αυτό σημαίνει επαναξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εργασία, την εκπαίδευση, τη συμμετοχή στην οικονομία και τις μεταβάσεις μεταξύ διαφορετικών φάσεων ζωής.
Η καλλιέργεια γνώσης γύρω από τις δημογραφικές εξελίξεις, η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και η ενίσχυση συνεργασιών μεταξύ επιχειρήσεων, θεσμών και κοινωνίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να μετατραπεί η μακροβιότητα σε πραγματική αναπτυξιακή ευκαιρία. Η Ασημένια Οικονομία δεν αποτελεί έναν εξειδικευμένο ή niche τομέα. Είναι μια νέα οπτική για το πώς οργανώνεται η οικονομία σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο. Όσοι κατανοήσουν έγκαιρα αυτή τη μετάβαση δεν θα προσαρμοστούν απλώς σε μια δημογραφική αλλαγή. Θα συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης που βασίζεται στη διάρκεια, στη γνώση και στη συμμετοχή όλων των γενεών.
