Οι τιμές πετρελαίου κινούνται εκ νέου πάνω από τα 100 δολάρια, με το Brent να ξεκινά την εβδομάδα έχοντας «πατήσει» τα 107 δολάρια το βαρέλι (το απόγευμα της Δευτέρας κινήθηκε πάνω από τα 108 δολάρια), καθώς οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ιράν δεν προχωρούν και ο γεωπολιτικός κίνδυνος για τις ροές από τον Περσικό Κόλπο παραμένει υψηλός. Η πίεση περνά ήδη στα καύσιμα και στην ελληνική αγορά με τις τιμές να κινούνται εδώ και εβδομάδες σε υψηλά επίπεδα, ενώ η αγορά κάνει τη δική της «ανάγνωση» για την ακρίβεια στη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης.
Το πρόσφατο δελτίο της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή, με τίτλο «Η Ελλάδα κρατά χαμηλά τις αυξήσεις στα καύσιμα», επιχειρεί να δώσει μια θετική προσέγγιση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Αρχή, η Ελλάδα, εμφανίζει από τις χαμηλότερες αυξήσεις τιμών στην Ευρωζώνη στο διάστημα της κρίσης, από 27 Φεβρουαρίου έως 26 Απριλίου 2026.
Στο diesel, η αύξηση διαμορφώνεται στα 0,32 ευρώ ανά λίτρο – δεύτερη χαμηλότερη μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης – ενώ στην αμόλυβδη 95 οκτανίων, η αύξηση των 0,27 ευρώ ανά λίτρο την τοποθετεί κοντά στον μέσο όρο . Στις απόλυτες τιμές, το ίδιο δελτίο δείχνει την Ελλάδα να βρίσκεται στα 1,87 ευρώ/λίτρο στο diesel και περίπου στα 2,00 ευρώ/λίτρο στη βενζίνη, με την πρώτη να είναι η τρίτη χαμηλότερη στην Ευρωζώνη και τη δεύτερη να κινείται γύρω από τον μέσο όρο.
Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά, παρ’ ότι ρεαλιστικά, έρχονται σε αντίθεση με την αίσθηση που υπάρχει όλα αυτά τα χρόνια, ότι δηλαδή η χώρα μας συγκαταλέγεται μεταξύ των ακριβότερων παγκοσμίως όσον αφορά στα καύσιμα.
Η σύγκριση που αλλάζει την εικόνα
Η Ελλάδα μπορεί να καταγράφει χαμηλότερες αυξήσεις σε σχέση με πολλά ευρωπαϊκά κράτη αλλά όταν τα ίδια δεδομένα τοποθετηθούν σε διεθνές πλαίσιο, η εικόνα μεταβάλλεται αισθητά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της GlobalPetrolPrices για τις 20 Απριλίου 2026, η βενζίνη στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 2,03 ευρώ ανά λίτρο και το diesel στα 1,95 ευρώ ανά λίτρο. Οι τιμές αυτές βρίσκονται αισθητά πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ιδίως στην περίπτωση της βενζίνης, όπου η Ελλάδα κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των ακριβών αγορών.
Σε επίπεδο παγκόσμιας κατάταξης, η Ελλάδα βρίσκεται περίπου στο ανώτερο 20% των ακριβότερων χωρών που καταγράφει η GlobalPetrolPrices τόσο στη βενζίνη όσο και στο diesel. Στην βενζίνη, είναι ακριβότερη από τη συντριπτική πλειονότητα των χωρών εκτός Ευρώπης – όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, αλλά και μεγάλες αγορές όπως η Κίνα και η Ινδία – ενώ φθηνότερη παραμένει μόνο σε σχέση με χώρες με πολύ υψηλή φορολογία καυσίμων, όπως η Ολλανδία, η Γερμανία και η Γαλλία. Αντίστοιχα στο diesel, η Ελλάδα εντάσσεται επίσης στις ακριβές αγορές διεθνώς, πιο ακριβή από τις περισσότερες αναδυόμενες και πετρελαιοεξαγωγικές χώρες, αλλά φθηνότερη από ορισμένες δυτικοευρωπαϊκές οικονομίες με υψηλές επιβαρύνσεις.
Η εξήγηση για αυτή τη διπλή εικόνα δεν είναι ότι τα στοιχεία συγκρούονται, αλλά ότι μετρούν διαφορετικά πράγματα. Το δελτίο της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή εστιάζει στη μεταβολή των τιμών μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο και σε σύγκριση αποκλειστικά με χώρες της Ευρωζώνης, δηλαδή με αγορές που χαρακτηρίζονται ήδη από υψηλή φορολογία καυσίμων. Αντίθετα, τα διεθνή στοιχεία αποτυπώνουν το συνολικό επίπεδο τιμών σε παγκόσμια βάση, όπου η διαφορά γίνεται πιο εμφανής.
Η «ήπια αύξηση» και το σημείο εκκίνησης
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στη διάκριση μεταξύ αύξησης και επιπέδου τιμών. Μια χώρα μπορεί να εμφανίζει μικρότερη αύξηση, εφόσον ξεκινά ήδη από υψηλή βάση. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αυτό είναι διαχρονικό χαρακτηριστικό της αγοράς καυσίμων. Η τελική τιμή στην αντλία επιβαρύνεται σε ποσοστό που προσεγγίζει το 55% από φόρους και δασμούς, γεγονός που διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα ανεξαρτήτως συγκυρίας.
Έτσι, η σχετικά «ήπια» αύξηση δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο καταναλωτής εξακολουθεί να πληρώνει ακριβά καύσιμα. Αντιθέτως, υποδηλώνει ότι η άνοδος ήταν πιο συγκρατημένη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς όμως να αλλάζει τη συνολική θέση της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη τιμών.
Ο ρόλος της επιδότησης και η επιλογή περιόδου
Ένα ακόμη στοιχείο που επηρεάζει την εικόνα είναι η ενσωμάτωση των κρατικών παρεμβάσεων. Το ίδιο το δελτίο αναφέρει ότι η συγκράτηση των τιμών συνδέεται και με μέτρα όπως η επιδότηση των 0,20 ευρώ ανά λίτρο στο diesel. Αυτό σημαίνει ότι μέρος της «καλής επίδοσης» δεν αποδίδεται αποκλειστικά στη λειτουργία της αγοράς, αλλά και σε δημοσιονομική στήριξη που μειώνει τεχνητά την τελική τιμή.
Παράλληλα, η σύγκριση περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο δίμηνο – από τα τέλη Φεβρουαρίου έως τα τέλη Απριλίου – το οποίο συμπίπτει με την έναρξη της κρίσης. Η επιλογή αυτής της περιόδου είναι κρίσιμη, καθώς διαφορετικό χρονικό παράθυρο θα μπορούσε να δώσει διαφορετικά αποτελέσματα ως προς την ένταση των αυξήσεων.
Δύο όψεις της ίδιας αγοράς
Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι πιο σύνθετη από το αρχικό αφήγημα. Η Ελλάδα πράγματι εμφανίζει συγκριτικά μικρότερες αυξήσεις εντός Ευρωζώνης σε μια περίοδο έντονων πιέσεων. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένει μια αγορά με υψηλές τιμές καυσίμων σε διεθνή σύγκριση, λόγω της φορολογικής επιβάρυνσης και της δομής της αγοράς.
Η «αντίφαση» δεν βρίσκεται στα στοιχεία, αλλά στον τρόπο που αυτά παρουσιάζονται. Αν επιλεγεί η σύγκριση των αυξήσεων σε ένα συγκεκριμένο διάστημα και εντός μιας ακριβής ζώνης, η εικόνα είναι θετική. Αν εξεταστεί το συνολικό επίπεδο τιμών σε παγκόσμια κλίμακα, το συμπέρασμα αλλάζει. Για τον καταναλωτή, ωστόσο, το τελικό ζητούμενο παραμένει το ίδιο: όχι μόνο πόσο αυξήθηκαν οι τιμές, αλλά κυρίως σε ποιο επίπεδο διαμορφώνονται τελικά. Και σε αυτό το επίπεδο, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ακριβές αγορές καυσίμων.
