Με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδίδει εκτάκτως οδηγίες προς το Eurogroup για μέτρα εξοικονόμησης Ενέργειας (στις 26 Μαρτίου 2026) και με τις τιμές πετρελαίου να έχουν ξεπερνούν σταθερά πλέον τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τον Αύγουστο του 2022, η ελληνική κυβέρνηση επαναφέρει στο τραπέζι το σχέδιο ενεργειακής εξοικονόμησης στο Δημόσιο.
Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, μιλώντας σε ημερίδα του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, υπενθύμισε ότι από την ενεργειακή κρίση του 2022 έχει δημιουργηθεί «ένα σταθερό πλαίσιο παρακολούθησης του ενεργειακού κόστους και του τρόπου περιορισμού του». Αν και το μέτρο είχε σχετικά ατονήσει από τότε ο κύριος Πετραλιάς τόνισε ότι «ξέρουμε τι δαπανά το κάθε δημόσιο κτίριο αυτή τη στιγμή, σε ενέργεια, καύσιμα και ρεύμα», δείχνοντας ότι μηχανισμός υπάρχει και δεν χρειάζεται να στηθεί από μηδενική βάση.
Το ψηφιακό εργαλείο λέγεται Public Energy Savings και έχει δημιουργηθεί στην πλατφόρμα gov.gr από το 2022. Πρόσβαση σε αυτήν έχουν όλοι οι φορείς γενικής κυβέρνησης. Το σχέδιο «κατεβάστε τον διακόπτη» προβλέπει ότι κάθε φορέας του δημοσίου πρέπει να ορίζει ενεργειακούς υπεύθυνους και θέτει ποσοτικούς στόχους εξοικονόμησης, κατά 10% σε σχέση με τη μέση κατανάλωση της πενταετίας 2016-2019.
Τα μέτρα ξεκινούν από το δημόσιο
Για την κυβέρνηση, η εξοικονόμηση στον δημόσιο τομέα ικανοποιεί ταυτόχρονα τρεις απαιτήσεις: είναι άμεσα ελεγχόμενη, είναι δημοσιονομικά ουδέτερη (μειώνει δαπάνη αντί να αυξάνει) και είναι συμβατή με τις αρχές της Κομισιόν που ζητά προτεραιότητα στα μέτρα που δεν στρεβλώνουν τις αγορές ενέργειας (επιδοτήσεις κλπ).
Σε αντίθεση με τα ευρεία μέτρα ανακούφισης τιμών - τα οποία η Κομισιόν ρητά αποθαρρύνει επικαλούμενη την εμπειρία της Ισπανίας-Πορτογαλίας, όπου η επιδότηση αύξησε τελικά τη ζήτηση αερίου - το σχέδιο «κατεβάστε τον διακόπτη» στο Δημόσιο παράγει άμεσο αποτέλεσμα χωρίς δευτερογενείς στρεβλώσεις.
Η επιλογή αυτή ταιριάζει απόλυτα με τις αρχές που θέτει στο κείμενο κατευθύνσεων της η Κομισιόν για οποιαδήποτε παρέμβαση: να είναι συμβατή με την πράσινη μετάβαση, να μην αυξάνει τη ζήτηση ορυκτών καυσίμων, να είναι προσωρινή και να περιορίζει το δημοσιονομικό κόστος.
Αντίθετα, σύμφωνα με το κείμενο της 26ης Μαρτίου, γενικευμένα μέτρα ανακούφισης τιμών - τα οποία η Επιτροπή ρητά αποθαρρύνει - αποδείχθηκαν εξαιρετικά δαπανηρά κατά την κρίση του 2022-2024, με συνολικό κόστος 2,2% του ΑΕΠ της ΕΕ, ενώ σε χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία οδήγησαν τελικά σε αύξηση - και όχι μείωση - της ζήτησης αερίου.
Το αν ο μηχανισμός τελικώς θα παραμείνει σε κατάσταση ετοιμότητας ή θα ενεργοποιηθεί πλήρως, εξαρτάται πλέον από έναν και μόνον παράγοντα: την πορεία των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και το κατά πόσο η κρίση θα παραμείνει κρίση τιμών ή θα εξελιχθεί σε κρίση επάρκειας.
