Τα έντονα κύματα καύσωνα έρχονται όλο και πιο συχνά στην Ευρώπη, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους να αγωνίζονται να προσαρμοστούν στις εξαντλητικές θερμοκρασίες ρεκόρ.
Δεν υπάρχει ανακούφιση γι' αυτή την κατάσταση. Ο κλιματισμός είναι πολύ σπάνιος στα ευρωπαϊκά σπίτια. Ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι τον καύσωνα είναι με ανεμιστήρες, παγοκύστες και κρύα ντους.
Ωστόσο, η Ευρώπη δεν έχει προσεγγίσει τη ζέστη με τον ίδιο τρόπο όπως οι ιστορικά θερμότερες Ηνωμένες Πολιτείες. Ενώ σχεδόν το 90% των σπιτιών στις ΗΠΑ διαθέτουν κλιματισμό, στην Ευρώπη είναι περίπου 20%, όπως τονίζει σε άρθρο του το CNN.
Καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί πιο σοβαρά και παρατεταμένα κύματα καύσωνα, τα οποία συμβαίνουν ολοένα και συχνότερα, ορισμένοι αναρωτιούνται γιατί οι πλούσιες ευρωπαϊκές χώρες διστάζουν να υιοθετήσουν τον κλιματισμό - ειδικά καθώς η ζέστη έχει ολοένα και πιο θανατηφόρο αντίκτυπο.
Ένας βασικός λόγος είναι ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες ιστορικά είχαν μικρή ανάγκη για ψύξη, ειδικά στο βορρά. Τα κύματα καύσωνα συνέβαιναν πάντα, ωστόσο σπάνια έφταναν τις παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες που υφίσταται συχνά στις μέρες μας η Ευρώπη.
«Στην Ευρώπη... απλώς δεν έχουμε την παράδοση του κλιματισμού... επειδή μέχρι σχετικά πρόσφατα, δεν αποτελούσε σημαντική ανάγκη», δήλωσε ο Μπράιαν Μάδεργουεϊ, επικεφαλής του Γραφείου Ενεργειακής Απόδοσης και Συμπεριληπτικών Μεταβάσεων στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Κλιματιστικό... πολυτέλεια
Αυτό σήμαινε ότι το κλιματιστικό παραδοσιακά θεωρούνταν πολυτέλεια και όχι αναγκαιότητα, ειδικά επειδή η εγκατάσταση και η λειτουργία του μπορεί να είναι ακριβή. Το κόστος ενέργειας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι υψηλότερο από ό,τι στις ΗΠΑ, ενώ τα εισοδήματα τείνουν να είναι χαμηλότερα.
Το κόστος τροφοδοσίας μιας μονάδας κλιματιστικού μπορεί να εξακολουθεί να είναι απρόσιτο για πολλούς Ευρωπαίους.
Έπειτα, υπάρχει και η αρχιτεκτονική.
Ορισμένα κτίρια σε νότιες ευρωπαϊκές χώρες χτίστηκαν για τη ζέστη. Έχουν χοντρούς τοίχους, μικρά παράθυρα που εμποδίζουν τον ήλιο να λάμπει στο εσωτερικό και έχουν σχεδιαστεί για να μεγιστοποιούν τη ροή του αέρα. Αυτό έχει βοηθήσει να διατηρούνται πιο δροσερά και να μειώνουν την αντιληπτή ανάγκη για τεχνητή ψύξη.
Σε άλλα μέρη της Ευρώπης, ωστόσο, τα σπίτια δεν έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τη θερμότητα.
«Δεν είχαμε τη συνήθεια... να σκεφτόμαστε πώς παραμένουμε δροσεροί το καλοκαίρι. Είναι πραγματικά ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο», δήλωσε ο Μπράιν Μόδεργουει, επικεφαλής του Γραφείου Ενεργειακής Απόδοσης και Συμπεριληπτικών Μεταβάσεων στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Τα κτίρια στην ήπειρο τείνουν να είναι παλαιότερα, χτισμένα πριν επικρατήσει η τεχνολογία των κλιματιστικών. Στην Αγγλία, η οποία μόλις βίωσε τον πιο ζεστό Ιούνιο που έχει καταγραφεί ποτέ, ένα στα έξι σπίτια χτίστηκε πριν από το 1900, επισημαίνει το CNN.
Μπορεί να είναι πιο δύσκολο να εξοπλιστούν παλαιότερα σπίτια με κεντρικά συστήματα ψύξης, αν και κάθε άλλο παρά αδύνατο, τονίζει ο Μαδεργουει.
Μερικές φορές ένα μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η γραφειοκρατία, τονίζει ο Ρίτσαρντ Σάλμον, διευθυντής της Air Conditioning Company με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι βρετανικές αρχές συχνά απορρίπτουν αιτήσεις για εγκατάσταση κλιματιστικού «με βάση την οπτική εμφάνιση της εξωτερικής μονάδας, ειδικά σε προστατευόμενες περιοχές ή σε διατηρητέα κτίρια», είπε.
Καύσωνας και πολιτική
Υπάρχει επίσης και μια πολιτική οπτική γωνία. Η Ευρώπη έχει δεσμευτεί να γίνει «κλιματικά ουδέτερη» έως το 2050 και μια απότομη αύξηση των κλιματιστικών θα κάνει ακόμη πιο δύσκολο να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις για το κλίμα.
Τα κλιματιστικά όχι μόνο καταναλώνουν ενέργεια, αλλά και ωθούν τη θερμότητα προς τα έξω. Μια μελέτη που εξέτασε τη χρήση κλιματιστικών στο Παρίσι διαπίστωσε ότι θα μπορούσαν να αυξήσουν την εξωτερική θερμοκρασία μεταξύ περίπου 2 και 4 βαθμών Κελσίου. Αυτή η επίδραση είναι ιδιαίτερα σοβαρή στις γενικά πυκνοκατοικημένες πόλεις της Ευρώπης.
Ορισμένες χώρες έχουν επιβάλει μέτρα για τον περιορισμό του κλιματισμού. Το 2022, η Ισπανία εισήγαγε κανόνες που ορίζουν ότι ο κλιματισμός σε δημόσιους χώρους δεν πρέπει να ρυθμίζεται κάτω από 27 βαθμούς Κελσίου (80 βαθμούς Φαρενάιτ) για εξοικονόμηση ενέργειας.
Η ήπειρος αντιμετωπίζει ένα δίλημμα: να υιοθετήσει τον ενεργοβόρο κλιματισμό, με τις αρνητικές κλιματικές επιπτώσεις που φέρνει, ή να βρει εναλλακτικούς τρόπους για να αντιμετωπίσει το ολοένα και θερμότερο μέλλον της.
«Τα σπίτια μας πρέπει να είναι ανθεκτικά όχι μόνο στο κρύο, αλλά και στην ολοένα και πιο άγρια ζέστη», δήλωσε η Γιετούντε Αμπντούλ, διευθύντρια του Συμβουλίου Πράσινων Κτιρίων του Ηνωμένου Βασιλείου.
Υπάρχουν ήδη σαφή σημάδια ότι η χρήση αυξάνεται στην Ευρώπη, όπως και σε πολλά μέρη του κόσμου. Μια έκθεση του IEA διαπίστωσε ότι ο αριθμός των μονάδων κλιματισμού στην ΕΕ είναι πιθανό να αυξηθεί σε 275 εκατομμύρια έως το 2050 - περισσότερο από το διπλάσιο του αριθμού του 2019.
Ο Salmon της Air Conditioning Company λέει ότι έχει δει τη ζήτηση για κλιματιστικά να εκτοξεύεται.
«Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι αιτήσεις για κατοικίες έχουν υπερτριπλασιαστεί. Αυτός ο καύσωνας ειδικότερα έχει εκτοξεύσει τα πράγματα στα ύψη... Οι άνθρωποι απλά δεν μπορούν να λειτουργήσουν όταν "βράζει" στις 3 π.μ.», αναφέρει ο Σάλμον της Air Conditioning Company.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το κλιματιστικό μπορεί να είναι μια γρήγορη ανακούφιση από τις υψηλές θερμοκρασίες, ωστόσο καταναλώνει ενέργεια, η οποία εξακολουθεί να προέρχεται από ορυκτά καύσιμα που θερμαίνουν τον πλανήτη.
Η χρήση κλιματιστικών που τροφοδοτούνται με ορυκτά καύσιμα αυξάνει τη ρύπανση που θερμαίνει τον πλανήτη, η οποία με τη σειρά της αυξάνει τις θερμοκρασίες, τροφοδοτώντας «έναν φαύλο κύκλο επιδείνωσης της κλιματικής αλλαγής», δήλωσε η Ραντίκα Κόσλα, αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Επιχειρήσεων και Περιβάλλοντος Smith στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
