Robert Blotevogel (ESM) στο Insider: Για κάθε ένα ευρώ αμυντικών δαπανών, 53 λεπτά μπορούν να γυρίσουν στην οικονομία

Ποτέ στο παρελθόν η ΕΕ δεν κλήθηκε να αντιμετωπίσει τόσες ταυτόχρονες προκλήσεις και κατά συνέπεια, ποτέ δεν κλήθηκε να χρηματοδοτήσει τις αντίστοιχες παράλληλες προτεραιότητες. Και μόνο τυχαίο δεν είναι ότι οι αμυντικές δαπάνες παραμένουν στο επίκεντρο των συζητήσεων σε Βρυξέλλες και πρωτεύουσες και μάλιστα, όχι μόνο ως μέσο αντιμετώπισης των γεωπολιτικών προκλήσεων, αλλά και ως τομέας με σημαντική επίπτωση τόσο στα δημοσιονομικά, όσο, όμως, και στα οικονομικά μεγέθη της Ευρωζώνης.

Στο πλαίσιο αυτό, μάλιστα, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) προχώρησε σε ειδική αξιολόγηση των συνεπειών των αμυντικών δαπανών στο πρόσφατο Euro Area Stability Watch που εξέδωσε. Η άσκηση διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της εύρεσης και επένδυσης νέων πόρων αποτελεί ένα εξαιρετικά δύσκολο και συχνά ευαίσθητο εγχείρημα εντός Ευρωζώνης. Συναντώντας, στο περιθώριο του Economist, τον νέο country coordinator του ESM για την Ελλάδα Robert Blotevogel -ανέλαβε τα νέα του καθήκοντα στην αρχή του μήνα- εστιάσαμε ακριβώς σε αυτό.

Είναι εφικτή η ισορροπία;

Ερ: «Δεδομένων των σημαντικών χρηματοδοτικών αναγκών που συνδέονται με την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και άλλες στρατηγικές προτεραιότητες, πού θεωρείτε ότι βρίσκεται η σωστή ισορροπία μεταξύ των αναγκαίων δημοσιονομικών δαπανών και της μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής βιωσιμότητας; Πού βρίσκεται η «κόκκινη γραμμή» μεταξύ δημοσιονομικής ευελιξίας και δημοσιονομικής πειθαρχίας;».

Με την απάντησή του, ο ίδιος έβαλε στο τραπέζι και την αναπτυξιακή διάσταση των αμυντικών δαπανών, επισημαίνοντας ότι αυτές δεν μπορούν να προέλθουν μόνο από πρόσθετο δανεισμό αλλά πρέπει να ενταχθούν με αναπτυξιακό πρόσημο στους προϋπολογισμούς.

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να διατηρούν υγιή και βιώσιμα τα δημόσια οικονομικά τους. Αυτή θα πρέπει να είναι η βασική αρχή που θα καθοδηγεί κάθε επόμενη επιλογή. Υπάρχει ευρεία πολιτική συναίνεση ότι είναι αναγκαία η αύξηση των αμυντικών δαπανών. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αναφέρει ότι η Ευρώπη είναι πλήρως προσηλωμένη σε αυτόν τον στόχο. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου, υπάρχει κάποια ευελιξία για την αύξηση των αμυντικών δαπανών τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η μόνιμη αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν μπορεί να χρηματοδοτείται μέσω πρόσθετου δανεισμού. Αυτό δεν αποτελεί βιώσιμη λύση. Τελικά, οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες θα απαιτήσουν δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα πρέπει να δημιουργηθεί μέσω επαναξιολόγησης και αναπροτεραιοποίησης των δαπανών σε άλλα σημεία του προϋπολογισμού. Θα ήθελα να υπογραμμίσω ένα ακόμη κρίσιμο σημείο: το ζήτημα δεν αφορά μόνο το ύψος των χρημάτων που δαπανώνται, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτά δαπανώνται. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην περίπτωση των αμυντικών δαπανών».

Spillovers στην οικονομία

Και συνεχίζοντας, ο κ. Γερμανός αξιωματούχος τόνισε: «Εξετάσαμε το συγκεκριμένο θέμα με μεγάλη λεπτομέρεια στην πρόσφατη έκδοση του Euro Area Stability Watch. Στην έκθεση δείχνουμε ότι, εφόσον γίνουν οι σωστές επιλογές, οι αμυντικές δαπάνες μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικές θετικές επιδράσεις για το σύνολο της οικονομίας, εάν κατευθυνθούν προς την έρευνα και ανάπτυξη, την παραγωγική δραστηριότητα και την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών. Με τον όρο θετικές δευτερογενείς επιδράσεις (spillovers) εννοούμε ότι, μέσω της αύξησης των αμυντικών δαπανών, οι χώρες μπορούν στην πραγματικότητα να ενισχύσουν την ανάπτυξη στο σύνολο της οικονομίας. Και όταν η οικονομία αναπτύσσεται, τα κράτη μπορούν να εισπράττουν περισσότερα φορολογικά έσοδα, απλώς και μόνο επειδή διευρύνεται η φορολογική βάση. Για να δώσουμε μια τάξη μεγέθους, για κάθε ένα ευρώ που δαπανούν οι χώρες για την άμυνα, περίπου 53 λεπτά μπορούν να ανακτηθούν -δηλαδή να αυτοχρηματοδοτηθούν- μέσω της υψηλότερης ανάπτυξης και των αυξημένων φορολογικών εσόδων. Αυτό δημιουργεί μια κατάσταση αμοιβαίου οφέλους: υψηλότερες δαπάνες για την άμυνα, αλλά ταυτόχρονα θετικές επιδράσεις στην ευρύτερη οικονομία, οι οποίες ενισχύουν τα δημόσια έσοδα στο μέλλον. Συνοψίζοντας, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δαπανώνται, αλλά και με ποιον τρόπο δαπανώνται. Αυτό είναι ένα σημείο που θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό να αναδειχθεί».