Τον δρόμο για την Ολομέλεια παίρνει το νέο πλαίσιο για τη στεγαστική και κρατική αρωγή μετά από φυσικές καταστροφές, μετά την ολοκλήρωση την Τρίτη της β' ανάγνωσης του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής. Το σχέδιο νόμου του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας εμφανίζεται πλέον από τη Βουλή ως έτοιμο για συζήτηση, με το επόμενο βήμα να είναι η εισαγωγή του στην Ολομέλεια.
Το νομοσχέδιο επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ενιαίο πλαίσιο κανόνες και διαδικασίες που σήμερα βρίσκονται διάσπαρτοι, αλλά παράλληλα φέρνει συγκεκριμένες αλλαγές για τους δικαιούχους, την αποκατάσταση των κτιρίων, τη σχέση κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης και τους ελέγχους μετά την καταβολή των ενισχύσεων.
Κατά την ολοκλήρωση της συζήτησης στην Επιτροπή, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, έδωσε έμφαση στην ανάγκη να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και η πολυπλοκότητα που έχουν αναδειχθεί μετά τις μεγάλες καταστροφές των τελευταίων ετών. Όπως ανέφερε, βασικοί άξονες είναι η δημιουργία ενιαίου πλαισίου στεγαστικής αρωγής, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, η ενίσχυση της εποπτείας και η σαφέστερη σύνδεση της κρατικής ενίσχυσης με την ιδιωτική ασφάλιση.
Τα όρια στη στεγαστική αρωγή
Ένα από τα βασικά σημεία του νέου πλαισίου αφορά τα όρια με βάση τα οποία υπολογίζεται η στεγαστική αρωγή. Για φυσικά και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου προβλέπεται ανώτατο όριο επιφάνειας 150 τετραγωνικών μέτρων ανά δικαιούχο, ακόμη και όταν υπάρχουν περισσότερες πληγείσες αυτοτελείς ιδιοκτησίες.
Για βιομηχανικά, βιοτεχνικά και ξενοδοχειακά κτίρια, καθώς και για συγκεκριμένες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις, το αντίστοιχο ανώτατο όριο διαμορφώνεται στα 500 τετραγωνικά μέτρα. Πρόκειται ουσιαστικά για την ενσωμάτωση συγκεκριμένων πλαφόν στο νέο ενιαίο σύστημα στεγαστικής αρωγής, τα οποία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις εκτεταμένων ζημιών ή μεγαλύτερων επαγγελματικών εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, αποσαφηνίζονται οι περιπτώσεις κτιρίων που δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν για αποκατάσταση, μεταξύ των οποίων εγκαταλελειμμένα ή ερειπωμένα κτίσματα και κατασκευές που δεν μπορούν να νομιμοποιηθούν. Για τις τελευταίες προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις και μετά την κατεδάφιση, δυνατότητα αξιοποίησης της αρωγής για νέα οικοδομή σε άλλο οικοδομήσιμο ακίνητο ή για αυτοστέγαση.
Η στεγαστική αρωγή περνά στο e-Άδειες
Από τις σημαντικότερες λειτουργικές αλλαγές είναι η μεταφορά της διαδικασίας στο ηλεκτρονικό σύστημα e-Άδειες. Η αίτηση για τον καθορισμό δικαιούχου και τη χορήγηση στεγαστικής αρωγής θα διεκπεραιώνεται ψηφιακά, με τη συμμετοχή εξουσιοδοτημένου μηχανικού ή τεχνικής εταιρείας.
Στόχος είναι να περιοριστεί η σημερινή διακίνηση φακέλων μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών και να υπάρχει ενιαία εικόνα για την πορεία κάθε υπόθεσης. Οι καταβολές της αρωγής συνδέονται παράλληλα με συγκεκριμένα στάδια αποκατάστασης και πιστοποιήσεις για την πρόοδο των εργασιών. Η αλλαγή, ωστόσο, δεν ενεργοποιείται αυτομάτως με την ψήφιση του νόμου. Η εφαρμογή βασικών διατάξεων του νέου συστήματος προϋποθέτει την έκδοση των προβλεπόμενων εφαρμοστικών αποφάσεων και την ενεργοποίηση της νέας ψηφιακής διαδικασίας.
Κρατική αρωγή και ιδιωτική ασφάλιση
Το νομοσχέδιο επιχειρεί επίσης να ξεκαθαρίσει τη σχέση μεταξύ ασφαλιστικής αποζημίωσης και κρατικής αρωγής. Για εγκαταστάσεις επιχειρήσεων που ήταν ασφαλισμένες κατά τον χρόνο της φυσικής καταστροφής, λαμβάνεται υπόψη η αποζημίωση της ασφαλιστικής εταιρείας και η κρατική ενίσχυση καλύπτει το τμήμα της ζημιάς που απομένει, ώστε να αποφεύγεται η διπλή αποζημίωση.
Διαφορετική είναι η περίπτωση των επιχειρήσεων που υπάγονται ήδη στην υποχρεωτική ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών. Εφόσον εμπίπτουν στην υποχρέωση αυτή, το πλαίσιο προβλέπει εξαίρεση από την κρατική αρωγή για τις αντίστοιχες υλικές ζημιές, συμπεριλαμβανομένης της στεγαστικής συνδρομής.
Η σύνδεση των δύο συστημάτων αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Πολιτεία επιχειρεί σταδιακά να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου φυσικών καταστροφών στην ασφαλιστική αγορά.
Νέος μηχανισμός για τις πληγείσες πολυκατοικίες
Ξεχωριστή ρύθμιση προβλέπεται για τις πολυκατοικίες, όπου η αποκατάσταση κοινόκτητων και κοινόχρηστων τμημάτων μπορεί σήμερα να καθυστερήσει λόγω διαφωνιών μεταξύ ιδιοκτητών. Η γενική συνέλευση θα μπορεί να ορίζει ειδικό διαχειριστή, ο οποίος θα αναλαμβάνει τη διαδικασία αποκατάστασης, την ανάθεση της μελέτης σε μηχανικό, τις απαιτούμενες ενέργειες και την είσπραξη της στεγαστικής αρωγής που αφορά τα κοινά τμήματα του κτιρίου.
Το πλαίσιο προβλέπει ακόμη λύση για τις περιπτώσεις όπου ιδιοκτήτης αρνείται να επιτρέψει την πρόσβαση στην ιδιοκτησία του και εμποδίζει την αποκατάσταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ζητείται δικαστική άδεια, μέσω της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων, για την είσοδο του ειδικού διαχειριστή και του μηχανικού.
Έλεγχοι μετά την πληρωμή και επιστροφή ενισχύσεων
Ισχυρότερο γίνεται τέλος το σκέλος των ελέγχων. Προβλέπονται δειγματοληπτικοί και έκτακτοι έλεγχοι, ακόμη και επιτόπιοι, ενώ ενισχύεται ο μηχανισμός εποπτείας της κρατικής αρωγής. Οι αρμόδιοι φορείς θα πρέπει να διατηρούν τους σχετικούς φακέλους και τα δικαιολογητικά για δέκα χρόνια, ενώ στη Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής δημιουργείται αυτοτελής μονάδα ελέγχων.
Εάν σε μεταγενέστερο έλεγχο διαπιστωθεί ότι στεγαστική αρωγή, εφάπαξ ενίσχυση ή επιδότηση προσωρινής στέγασης καταβλήθηκε χωρίς να πληρούνται οι προϋποθέσεις, προβλέπεται ανάκληση της ενίσχυσης και αναζήτηση των χρημάτων. Μετά την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας, τα ποσά μπορούν να βεβαιωθούν στη Φορολογική Διοίκηση και να εισπραχθούν ως δημόσιο έσοδο.
Το νέο πλαίσιο, επομένως, κινείται σε δύο κατευθύνσεις. Από την μία πλευρά, επιχειρεί να επιταχύνει την πρόσβαση των πραγματικών δικαιούχων στην αρωγή, και από την άλλη,θεσπίζει πιο συγκεκριμένα όρια, μεγαλύτερη ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και αυστηρότερο έλεγχο της χρήσης των δημόσιων πόρων.
