Ο δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ Άντι Μπέρναμ, στέλεχος των Εργατικών, εξελέγη άνετα βουλευτής σε αναπληρωματικές εκλογές, μια εκλογική νίκη που του επιτρέπει να πάρει θέση για να διαδεχθεί τον Κιρ Στάρμερ στη θέση του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου.
Με 54,8% των ψήφων, δηλαδή διαφορά μεγαλύτερη από 9.000 ψήφους, ο 56χρονος Άντι Μπέρναμ, πρώην υπουργός υπό τον Γκόρντον Μπράουν και από το 2017 δήμαρχος του Μάντσεστερ, κέρδισε με διαφορά τον Ρόμπερτ Κένιον (34,5%), υποψήφιο του αντιμεταναστευτικού κόμματος Reform του Νάιτζελ Φάρατζ, στην περιφέρεια του Μέικερφιλντ κοντά στο Μάντσεστερ (βορειοδυτική Αγγλία).
Το Reform, το οποίο είναι εντούτοις εδώ και μήνες πρώτο στις πανεθνικές δημοσκοπήσεις και στις αρχές Μαΐου νίκησε στις τοπικές εκλογές στην περιφέρεια αυτή, υφίσταται έτσι μια σημαντική ήττα. Αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό ενός νέου, πιο ακροδεξιού κόμματος, του Restore Britain, η υποψήφια του οποίου Ρεμπέκα Σέφερντ ήρθε τρίτη με 6,8% των ψήφων, με απόσταση μπροστά από τον υποψήφιο των Συντηρητικών (2,2%).
«Λέω στο κόμμα μου: είναι μια τελευταία ευκαιρία να αλλάξουμε», δήλωσε ο Μπέρναμ όταν ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, που κατέγραψε μεγάλη συμμετοχή.
«Όλος ο κόσμος ξέρει ότι η πολιτική δεν δουλεύει, όλος ο κόσμος μπορεί να αισθανθεί ότι η χώρα δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή εκεί όπου θα έπρεπε να είναι. Αυτό το βράδυ μπορεί να σηματοδοτήσει μια καμπή», πρόσθεσε χειροκροτούμενος από τους οπαδούς του.
Το Ρόιτερς σημειώνει πως η νίκη του Άντι Μπέρναμ σημαίνει ότι θα μπορέσει τώρα να προκαλέσει ή να συμμετάσχει σε μια κούρσα για την αντικατάσταση του Στάρμερ, ο οποίος καταγράφει μερικά από τα χειρότερα ποσοστά δημοτικότητας που είχε ποτέ οποιοσδήποτε ηγέτης. Όμως το ερώτημα κλειδί, σύμφωνα πάντα με το βρετανικό πρακτορείο, είναι το πότε και το πώς θα το κάνει.
Σαρωτική νίκη για τον Άντι Μπέρναμ
«Σαρωτική» χαρακτηρίζουν την νίκη του Άντι Μπέρναμ οι αναλυτές την Βρετανία στις επαναληπτικές εκλογές της περιφέρειας Μέικερφιλντ, στην ευρύτερη περιοχή του Μάντσεστερ. Ο Μπέρναμ, εξαιρετικά δημοφιλής εντός του Εργατικού Κόμματος αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τις πολιτικές εξελίξεις.
Ο μέχρι πρότινος δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ συγκέντρωσε περίπου το 55% των ψήφων, επικρατώντας με διαφορά άνω των 9.000 ψήφων του υποψηφίου του Reform UK Ρόμπερτ Κένιον. Η συμμετοχή έφθασε σχεδόν στο 59%, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό για επαναληπτική εκλογική αναμέτρηση. Μια αναμέτρηση που ούτως ή άλλως θεωρούνταν μια από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών στη Βρετανία, καθώς πολλοί βουλευτές και στελέχη των Εργατικών αντιμετωπίζουν τον Μπέρναμ ως τον πιθανότερο διάδοχο του βρετανού πρωθυπουργού.
Ο Κιρ Στάρμερ, μετά τα απογοητευτικά αποτελέσματα για το κόμμα του στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές του Μαΐου που οδήγησε και στην χαμηλή δημοτικότητα του, βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη εσωκομματική αμφισβήτηση. Τις τελευταίες εβδομάδες κυβερνητικά στελέχη έχουν παραιτηθεί ενώ πάνω από 100 βουλευτές των Εργατικών του έχουν ζητήσει να ορίσει ημερομηνία αποχώρησης από την ηγεσία του κόμματος.
Ο Μπέρναμ στην πρώτη του δήλωση μετά τη νίκη υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί μήνυμα υπέρ της πολιτικής αλλαγής και της ενίσχυσης των περιφερειών της βόρειας Αγγλίας. Παράλληλα σημείωσε με νόημα πως το Μέικερφιλντ μπορεί να αποτελέσει «σημείο καμπής» για τη χώρα, τονίζοντας πως επιστρέφει στο Ουέστμινστερ για να ολοκληρώσει «την ανολοκλήρωτη αποστολή» αναζωογόνησης του βορρά.
Αξίζει να σημειωθεί πως για πολλούς ο Μπέρναμ θεωρείται πετυχημένος δήμαρχος. Του πιστώνουν πως αναγέννησε το Μάντσεστερ και πως το μετάλλαξε από «βιομηχανοποιημένη άσχημη πόλη» σε ένα μικρό «κοσμοπολίτικο κέντρο». Γι' αυτό και η νίκη του ενισχύει σημαντικά τις προσδοκίες των υποστηρικτών του για μελλοντική διεκδίκηση της ηγεσίας των Εργατικών. Ήδη αρκετά στελέχη του κόμματος ζητούν μια «ομαλή μετάβαση» στην ηγεσία αν και ο Κιρ Στάρμερ έχει διαμηνύσει ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί.
Κάποιοι αναλυτές θεωρούν βέβαιο ότι η επιστροφή του Μπέρναμ στο βρετανικό κοινοβούλιο θα ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην εσωκομματική μάχη των Εργατικών. Όπως σημειώνουν ενδέχεται να αποτελέσει την απαρχή εξελίξεων που θα καθορίσουν τόσο το μέλλον του κόμματος όσο και την πορεία της βρετανικής κυβέρνησης.
Πώς μπορεί να προσπαθήσει να ανατρέψει τον Κιρ Στάρμερ
Ο Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι θα είναι υποψήφιος εφόσον κινηθεί διαδικασία για την αντικατάσταση του Στάρμερ και, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, είναι φαβορί για να κερδίσει.
Αλλά κάποιοι υποστηρικτές του είναι διχασμένοι αναφορικά με το πώς και το πότε θα πρέπει να ξεκινήσει η διαδικασία αμφισβήτησης του Βρετανού πρωθυπουργού.
Ο Μπέρναμ θα ορκιστεί βουλευτής την επόμενη εβδομάδα, γεγονός που θα του δώσει την ευκαιρία να αμφισβητήσει επισήμως τον Στάρμερ, καθώς μόνο μέλη του κοινοβουλίου μπορούν να γίνουν πρωθυπουργοί.
Το Εργατικό Κόμμα έχει αυστηρούς κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να απομακρυνθεί από τη θέση του ο επικεφαλής του. Το σύστημα απαιτεί οι βουλευτές να συσπειρωθούν γύρω από συγκεκριμένους υποψηφίους και όχι απλώς να εκφράσουν την έλλειψη εμπιστοσύνης στον νυν ηγέτη τους.
Σύμφωνα με τους κανόνες, κάθε υποψήφιος πρέπει να εξασφαλίσει την υποστήριξη του 20% των βουλευτών του κόμματος, δηλαδή 81 βουλευτές συμπεριλαμβανομένου του υποψηφίου.
Αν ο Μπέρναμ αποφασίσει να κινηθεί νωρίς, πιθανότατα θα πρέπει να το ανακοινώσει επισήμως πριν τις 16 Ιουλίου, όταν το κοινοβούλιο διακόπτει τις εργασίες του για το καλοκαίρι.
Ο Στάρμερ έχει αυτομάτως δικαίωμα να είναι υποψήφιος ξανά και έχει δηλώσει ότι θα το πράξει.
Αφού οι υποψήφιοι για την προεδρία των Εργατικών κερδίσουν την υποστήριξη από τα τοπικά κομματικά παραρτήματα και τα συνδικάτα, τα μέλη του κόμματος θα ψηφίσουν. Συνολικά αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να διαρκέσει δύο έως τρεις μήνες.
Ο Μπέρναμ περιμένει μετά το καλοκαίρι
Ο Μπέρναμ θα μπορούσε να επιδιώξει να αναβάλει τη διαδικασία μέχρι μετά το καλοκαίρι, ώστε να του δοθεί χρόνος να συμμετάσχει στην προεκλογική εκστρατεία υπέρ του υποψήφιου των Εργατικών που θα τον αντικαταστήσει ως δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, στις εκλογές που αναμένεται να διεξαχθούν γύρω στα τέλη Ιουλίου.
Αυτό θα έδινε επίσης στον Μπέρναμ την ευκαιρία να χτίσει σχέσεις και να αναζητήσει περισσότερη υποστήριξη από τους βουλευτές των Εργατικών, ιδίως από εκείνους που εξελέγησαν αφού αποχώρησε από το κοινοβούλιο το 2017.
Ένας άλλος πολιτικός εκκινεί τη διαδικασία αμφισβήτησης του Στάρμερ
Ένας άλλος βουλευτής μπορεί να εκκινήσει τη διαδικασία αμφισβήτησης του Βρετανού πρωθυπουργού.
Ο Γουές Στρίτινγκ, που παραιτήθηκε από υπουργός Υγείας τον Μάιο, έχει δηλώσει ότι ο Στάρμερ θα πρέπει να σκεφτεί τη θέση του στη διάρκεια του σαββατοκύριακου. Αν ο πρωθυπουργός αποτύχει να θέσει τους όρους της αποχώρησής του, ο Στρίτινγκ έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος να τον αμφισβητήσει σύντομα.
Αν διεκδικήσουν την ηγεσία των Εργατικών ο Στάρμερ, ο Στρίτινγκ και ο Μπέρναμ, τότε οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο τελευταίος θα είναι νικητής.
Η νίκη Μπέρναμ προκαλεί μια συντεταγμένη αλλαγή ηγεσίας
Σύμφωνα με ένα άλλο σενάριο, ο Μπέρναμ μπορεί να επωφεληθεί από μια αλλαγή ηγεσίας χωρίς να προηγηθεί διαδικασία αμφισβήτησης του Στάρμερ.
Πολλοί βουλευτές των Εργατικών έχουν ζητήσει από τον πρωθυπουργό να ορίσει ένα χρονοδιάγραμμα για την αποχώρησή του, αντί να περιμένει να τον αμφισβητήσουν επισήμως.
Μια εκλογική αντιπαράθεση μεταξύ του Στάρμερ και του Μπέρναμ θα μπορούσε να βλάψει το κόμμα, αν οι δύο πολιτικοί επιδοθούν σε προσωπικές επιθέσεις.
Αν ο Στάρμερ επιλέξει να μην θέσει υποψηφιότητα και ο Μπέρναμ εξασφαλίσει επαρκή υποστήριξη από τους βουλευτές για να συμμετάσχει στην κούρσα, ενώ οι αντίπαλοί του όχι, τότε ο Μπέρναμ θα γινόταν πρωθυπουργός.
