Η ανακοίνωση από την κίνηση «Νέα Ζωή στο Χωριό» που συντονίζει τα έργα μετοίκησης σε έρημα χωριά, ότι φεύγει από τη Φουρνά Ευρυτανίας η πρώτη πολύτεκνη οικογένεια που εγκαταστάθηκε εκεί, κλείνει στην ουσία τον πρώτο κύκλο της πρώτης φάσης ενός τιτάνιου έργου: πώς θα δώσουμε ζωή σε έρημα χωριά!
Για να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, στην ορεινή κοινότητα Φουρνά Ευρυτανίας, ένας παπάς και μια δασκάλα, πήραν την πρωτοβουλία προσέλκυσης οικογενειών στο δοκιμαζόμενο, πλην άλλοτε ακμαίο λόγω δασοπονίας, χωριό τους. Στην πρόσκληση ανταποκρίθηκαν κάποιες λίγες οικογένειες, αρκετές όμως να ξαναλειτουργήσει το σχολείο και να ξεσκουριάσουν τα παιχνίδια στην παιδική χαρά.
Η πανελλήνια αίσθηση για το εν λόγω πείραμα ήταν μεγάλη, φτάνοντας μάλιστα σε επίπεδο Πρωθυπουργού, ο οποίος με την ευκαιρία επίσκεψής του στην περιοχή, δεν παρέλειψε να επισκεφθεί το χωριό και στην ουσία να εμψυχώσει όλους τους συντελεστές.
Η αποχώρηση της μιας από τις οικογένειες, σε καμία περίπτωση δεν μας δείχνει ότι το πείραμα απέτυχε. Μάλλον το αντίθετο. Από την αρχή του, άνθρωποι που ξέρουν την περιοχή και τον τρόπο ζωής στην επαρχία, είδαν το όλο εγχείρημα με σκεπτικισμό, λέγοντας: «κάτσε να δούμε, θα στεριώσουν;».
Το μέρος δύσκολο, ο χειμώνας μακρύς, οι κάτοικοι λιγοστοί και συνηθισμένοι σε δικό τους τρόπο ζωής, οι υποδομές σε δοκιμασία (τουλάχιστον) οι αντιξοότητες πολλές, τα χρήματα ελάχιστα, τα έξοδα πολλά ειδικά για τα 6 παιδιά του κ. Κωστόπουλου, οι πάσης φύσεως υπηρεσίες, φιλικές μεν, αλλά με πολλά κενά, δε.
Η πολύτεκνη αυτή οικογένεια, άνοιξε ένα μαγαζάκι με τον τίτλο που τα λέει όλα: «Λίγο απ΄όλα». Ο κ Κωστόπουλος, σε συνέντευξή του στο lamianow.gr δήλωσε ότι: «όταν την ημέρα έκανα τζίρο 50 ευρώ, τι να πρωτοπληρώσω;» Και όταν οι βενζίνες να πας Λαμία, Καρπενήσι ή Καρδίτσα -όλες τουλάχιστον μια ώρα δρόμο- έφταναν στα σημερινά επίπεδα, τότε το ποτήρι ξεχείλισε: «τι κάνω εγώ εδώ πάνω και δεν πάω στην πατρίδα μου τη Νάξο να σε παρακαλάνε για μεροκάματο;».
Άρα, τα προβλήματα είναι πολλά και δεν αντιμετωπίζονται μόνο με χρήματα ή κρατική στοργή. Θα πρέπει μάλλον, να αρχίσουμε να παραδεχόμαστε, ότι κάποια μέρη είναι πια καταδικασμένα. Όχι ότι δεν είναι όμορφα ή ότι δεν έχουν δυνατότητες, αλλά ο τρόπος ζωής εκεί πάνω, αντιβαίνει τα σύγχρονα «θέλω» και τις επιδιώξεις του πολίτη της Ελλάδος και της ΕΕ το 2026. Φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο να πείσεις κάποιον να μετακομίσει και να ζήσει με την οικογένειά του σε μέρη δύσκολα, σαν τη Φουρνά, αλλά και ένα σωρό αντίστοιχα μέρη, ακόμη και σε πεδινές περιοχές.
Άλλο παραμονή, άλλο μετεγκατάσταση
Είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα να πείσεις κάποιον ντόπιο να παραμείνει στον τόπο του, παρά να προσελκύσεις νέους κατοίκους. Υπό το πρίσμα αυτό, το παιγνίδι της ερημοποίησης κινδυνεύει να χαθεί, αφού αργήσαμε πολύ, μα πάρα πολύ, να αντιδράσουμε. Ήταν και αυτή η πανδημία, που δούλεψε σαν καταλύτης στην μετακόμιση πολλών κατοίκων των χωριών σε πόλεις, σε βαθμό που δημιουργήθηκε μόδα.
Η εν προκειμένω αποχώρηση, ευτυχώς που συνέβη τώρα, διότι θα κινδυνεύαμε να βγάζαμε τα λάθος συμπεράσματα: ότι δηλαδή, η προσέλκυση νέων κατοίκων, έχει προβλήματα, αλλά δεν είναι και άθλος! Φαίνεται, λοιπόν, ότι είναι όχι μόνο άθλος, αλλά και του Ηρακλέους, τόσο μεγάλος!!!
Παπάς και δασκάλα, μπροστάρηδες σε αντίστοιχες πολιτικές
Και τι κάνουμε τώρα; Κατ’ αρχάς, συγχαίρουμε τον παπά και την δασκάλα για την πρωτοβουλία τους και τους λέμε ότι είναι ακρογωνιαίοι λίθοι για την επιτυχία παρόμοιων έργων. Κανείς δημόσιος υπάλληλος ή πολιτικός, δεν θα είναι πιστευτός σε ένα σχετικό προσκλητήριο, όσο δύο συναισθηματικές αλλά και ουσιαστικές βάσεις της ζωής στην επαρχία, ο παπάς και ο δάσκαλος!
Στη συνέχεια, να βγάλουμε τα πρώτα μας συμπεράσματα και να δούμε πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τα δεδομένα εκεί στη Φουρνά. Μετά, αφού πια και την πρώτη μαγιά έχουμε κάνει και τις πρώτες εμπειρίες έχουμε, να ψάξουμε να βρούμε και άλλες περιοχές να μεταλαμπαδεύσουμε το έργο αυτό. Η ανάγκη να δοθεί ζωή στα χωριά, δεν είναι απλώς μεγάλη, αλλά σε πολλές περιπτώσεις ταυτίζεται με την ίδια την Ελλάδα.
Ειδικά στα νησιά, στα σύνορα, σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές. Και μια ακόμη παρατήρηση: με τις φετινές καιρικές εξελίξεις στην Ευρώπη, η Κομισιόν έχει προφανώς πειστεί ότι οι κλιματικές κρίσεις δεν είναι μόνο για το Νότο, αλλά για ολόκληρη την ευρωπαϊκή Επικράτεια. Ας πάρουμε ως χώρα την πολιτική πρωτοβουλία να φέρουμε το θέμα στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα, με στόχο τη δημιουργία πολιτικών, για τις ευαίσθητες τουλάχιστον περιοχές.
Να κρατήσουμε κατ' αρχήν εκεί όσους μένουν και να δούμε τι θα κάνουμε με νέους. Κάποτε η Φουρνά ζούσε από την εκμετάλλευση του δάσους, η οποία τώρα έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί. Λέτε ότι θα έπεφτε έξω ο προϋπολογισμός, εάν ξοδεύαμε λίγα χρήματα να πάρουν οι δασεργάτες ένα αυξημένο μεροκάματο, κι εάν ενδιαφερόμασταν λίγο για τη μόρφωση των παιδιών τους, την περίθαλψη των ηλικιωμένων γονιών τους και άλλα τέτοια συναφή μικρά;
Αυτοί, όμως, θα έβγαζαν από το δάσος αυτό που έγινε πια κρανίου τόπος, την καύσιμη ύλη, αυτοί θα βοσκούσαν κατσίκια και αγελάδες, κάνοντας τις πλαγιές να αποκτήσουν πάλι το ελκυστικό του χρώμα. Τώρα, που ο τουρισμός εξαπλώνεται σε πιο δροσερές περιοχές, εάν αυτό δίνει πάσα για κάτι ακόμη...
