Nέα περίοδο εμπορικής αβεβαιότητας εγκαινιάζει ο Ντόναλντ Τραμπ για τις επιχειρήσεις, έπειτα από μήνες σχετικής ηρεμίας, καθώς αναμένεται να ανακοινώσει φρέσκο γύρο δασμών. Στο πλαίσιο αυτό, ετοιμάζεται να αναδιαμορφώσει τη νομική βάση του καθεστώτος των δασμών του και ταυτόχρονα να επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις με τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ.
Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τον Φεβρουάριο το μεγαλύτερο μέρος των δασμών που είχε επιβάλει ο Τραμπ κατά τη δεύτερη θητεία του, ο Αμερικανός πρόεδρος αντικατέστησε αμέσως τους παράνομους δασμούς με έναν προσωρινό δασμό 10%, ο οποίος εφαρμόστηκε σχεδόν στο σύνολο των αμερικανικών εισαγωγών. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος δασμός μπορεί εκ του νόμου να ισχύσει μόνο για 150 ημέρες, προθεσμία που λήγει τις πρώτες ώρες της Παρασκευής.
Η μεταβατική αυτή περίοδος προσέφερε σχετική σταθερότητα στην εμπορική πολιτική, αν και οι αρμόδιες αρχές προετοίμαζαν ένα νέο σύνολο δασμών για να αντικαταστήσει το προσωρινό μέτρο - ευπρόσδεκτη ανάσα για τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται από το διεθνές εμπόριο και είχαν δεχθεί αλλεπάλληλα πλήγματα από τις συνεχείς μεταβολές πολιτικής τον τελευταίο χρόνο. Η περίοδος ηρεμίας, όμως, φθάνει στο τέλος της.
Εκπνέουν οι προηγούμενοι δασμοί
Ο Εμπορικός Εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ δήλωσε την Τρίτη στο CNBC ότι αναμένει σύντομα νέα μέτρα, προαναγγέλλοντας δασμούς που θα αντικαταστήσουν εκείνους που λήγουν την Παρασκευή.
Μία ημέρα νωρίτερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει πρόσθετους δασμούς 50% σε ορισμένα προϊόντα από τον Καναδά, ασκώντας πίεση στο βόρειο γείτονα των ΗΠΑ να επαναδιαπραγματευθεί τη Συμφωνία ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά (USMCA). Οι δασμοί αυτοί είναι ανεξάρτητοι από τους ευρείς παγκόσμιους δασμούς που ο Τραμπ επιχειρεί να επαναφέρει μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Ο Ντριου Ντιλόνγκ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και σήμερα στέλεχος της συμβουλευτικής εταιρείας Kearney, δήλωσε στη WSJ ότι απέχουμε μόλις τρεις ημέρες από μια σημαντική αλλαγή σελίδας. «Πολλές επιχειρήσεις έχουν, κατά κάποιο τρόπο, εφησυχάσει στο θέμα των δασμών τους τελευταίους πέντε μήνες, αλλά αυτό τώρα τελειώνει» υπογράμμισε.
Αφού το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του χρησιμοποιώντας έναν νόμο έκτακτης ανάγκης της δεκαετίας του 1970 για να επιβάλει δασμούς, η εμπορική του ομάδα αναμένεται πλέον να βασιστεί στο Άρθρο 301 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974. Η συγκεκριμένη νομική βάση θεωρείται ευρύτερα πιο ανθεκτική έναντι δικαστικών προσφυγών. Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι το συνολικό επίπεδο των αμερικανικών δασμών δεν θα μεταβληθεί σημαντικά βραχυπρόθεσμα. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι οι νέοι δασμοί θα διαμορφωθούν σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα των μέτρων που λήγουν μεταξύ 10% και 12,5%.
Σε εξέλιξη οι δύο έρευνες
Τον Μάρτιο, το γραφείο του Γκριρ ξεκίνησε έρευνα βάσει του Άρθρου 301 εναντίον 60 οικονομιών, τις οποίες κατηγόρησε ότι δεν απαγορεύουν επαρκώς τη χρήση καταναγκαστικής εργασίας στις εφοδιαστικές τους αλυσίδες. Στις αρχές του μήνα δημοσιοποίησε τα προκαταρκτικά πορίσματά του, προτείνοντας δασμούς 10% σε περισσότερους από δώδεκα εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων ο Καναδάς, το Μεξικό και η ΕΕ, καθώς και δασμούς 12,5% σε περισσότερες από 40 χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Κίνας, της Ινδίας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας.
Συνολικά, σύμφωνα με τον Γκριρ, οι δασμοί αυτοί θα καλύπτουν περίπου το 99% του αμερικανικού εμπορίου. Ο Τραμπ μπορεί να διατηρήσει επ' αόριστον τους δασμούς του Άρθρου 301. Προτού όμως αυτό συμβεί, το Γραφείο του Εμπορικού Εκπροσώπου οφείλει να δημοσιεύσει την τελική έκθεση της έρευνας, λαμβάνοντας υπόψη περισσότερα από 1.500 σχόλια αμερικανικών επιχειρήσεων, πολλές από τις οποίες ζήτησαν εξαιρέσεις από τους επικείμενους δασμούς.
Ο Ρίαν Μαζέρους, πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Εμπορίου και σήμερα συνεργάτης της δικηγορικής εταιρείας King & Spalding, δήλωσε στη WSJ ότι το χρονοδιάγραμμα είναι «εξαιρετικά πιεστικό», καθώς το υπουργείο πρέπει να εκδώσει την τελική έκθεση και παράλληλα να παράσχει οδηγίες στην Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων για την εφαρμογή των νέων δασμών.
Παρότι το εύρος των μέτρων μπορεί να διαφοροποιηθεί σε σχέση με την προκαταρκτική πρόταση, ο Mαζέρους εκτιμά ότι ο Τραμπ είναι απίθανο να επιβάλει αρχικά δασμούς λόγω καταναγκαστικής εργασίας υψηλότερους από εκείνους που συμφωνήθηκαν στις εμπορικές συμφωνίες που συνήφθησαν πέρυσι με μεγάλες οικονομίες. Οι συμφωνίες με την ΕΕ, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα περιόρισαν τους περισσότερους αμερικανικούς δασμούς στο 15%.
Το Γραφείο του Εμπορικού Εκπροσώπου διεξάγει επίσης ξεχωριστή έρευνα βάσει του Άρθρου 301 σχετικά με τη βιομηχανική υπερπαραγωγή στην Κίνα και σε περισσότερες από δώδεκα ακόμη χώρες. Πρόσωπα που γνωρίζουν τον σχεδιασμό αναφέρουν ότι θα μπορούσε να παρουσιαστεί ακόμη και τον επόμενο μήνα, ενεργοποιώντας νέα περίοδο δημόσιας διαβούλευσης πριν από την επιβολή των δασμών.
Σύμφωνα με τον Ντιλόνγκ, όταν τεθούν πλήρως σε εφαρμογή, οι δασμοί του Άρθρου 301 ενδέχεται να επαναφέρουν τον μέσο δασμολογικό συντελεστή των ΗΠΑ περίπου στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου. Αυτό σημαίνει ότι ο μέσος αμερικανικός δασμός θα ανέλθει περίπου στο 17%, έναντι περίπου 11% που ισχύει σήμερα με βάση τα προσωρινά μέτρα.
Αβέβαιο το μέλλον για την USMCA
Παράλληλα, το γραφείο του Γκριρ επιβλέπει την υψηλής σημασίας επαναδιαπραγμάτευση της USMCA, της σημαντικότερης εμπορικής συμφωνίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι ΗΠΑ συμμετέχουν ήδη ενεργά σε συνομιλίες με το Μεξικό, με Αμερικανούς αξιωματούχους να μεταβαίνουν αυτή την εβδομάδα στην Πόλη του Μεξικού για τον τρίτο γύρο διαπραγματεύσεων.
Με τον Καναδά, αντίθετα, οι επίσημες διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, ενώ οι νέοι δασμοί που ανακοίνωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα επιβάρυναν περαιτέρω το κλίμα στις διμερείς σχέσεις. Η θέση των ΗΠΑ ως βασικού αγοραστή καναδικών προϊόντων τους προσδίδει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ. Ήδη πριν από το τελευταίο πακέτο δασμών, η κεντρική τράπεζα του Καναδά εκτιμούσε τον Ιανουάριο ότι η οικονομική ανάπτυξη της χώρας θα ήταν κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερη σε σχέση με τις προβλέψεις πριν από την επιβολή των δασμών, με αποτέλεσμα ο αναμενόμενος ρυθμός ανάπτυξης να περιορίζεται μόλις στο 1,1%.
Παρότι το εύρος των νέων δασμών είναι σχετικά περιορισμένο - περίπου 20 δισ. δολάρια σε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, επί συνόλου άνω των 380 δισ. δολαρίων - η νομική βάση τους προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στους κύκλους του διεθνούς εμπορίου. Ο Τραμπ επικαλέστηκε το Άρθρο 338 του Δασμολογικού Νότου του 1930, διάταξη που δεν είχε χρησιμοποιηθεί ποτέ έως σήμερα και αφορά περιπτώσεις φερόμενης διάκρισης εις βάρος αμερικανικών προϊόντων.
Η συγκεκριμένη διάταξη θα μπορούσε να του προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να επιβάλλει δασμούς κατά βούληση, χωρίς τις πολύμηνες έρευνες που απαιτεί το Άρθρο 301. Σε αντίθεση με προηγούμενους δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ κατά του Καναδά, οι νέοι δασμοί παρακάμπτουν τις προστατευτικές διατάξεις της USMCA, γεγονός που τους καθιστά πιο αποτελεσματικούς αλλά και περισσότερο εκτεθειμένους σε δικαστικές προσφυγές, σύμφωνα με οικονομολόγο της UBS.
Χάρη κυρίως στη συμφωνία USMCA, περίπου το 85% των αμερικανικών εισαγωγών από τον Καναδά εισήχθησαν πέρυσι χωρίς δασμούς. Οι νέοι δασμοί ενδέχεται ακόμη να αποφευχθούν, εφόσον βελτιωθούν οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Δυσαρέσκεια από τους Αμερικανούς
Για τους περισσότερους Αμερικανούς πολίτες, η πιο απτή συνέπεια του εμπορικού πολέμου του Τραμπ ήταν η αύξηση των τιμών, σε μία περίοδο που ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει ωθήσει σε άνοδο τις τιμές ενέργειας.Σύμφωνα με οικονομολόγους της Fed, εξαιρουμένων των ευμετάβλητων τιμών τροφίμων και ενέργειας, οι δασμοί της κυβέρνησης αύξησαν τις τιμές των λεγόμενων βασικών αγαθών κατά περίπου 3,4% έως τον Φεβρουάριο, ενισχύοντας τον συνολικό δομικό πληθωρισμό κατά περίπου 0,8 ποσοστιαία μονάδα.
Περισσότεροι από τα 2/3 των Αμερικανών ψηφοφόρων αποδοκιμάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ διαχειρίζεται το ζήτημα του κόστους ζωής, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, την ώρα που η τιμή βενζίνης έχει ξεπεράσει τα 4 δολάρια το γαλόνι. Και ενώ υπάρχει ευρεία στήριξη από τις επιχειρήσεις στον στόχο της κυβέρνησης να ενθαρρύνει περισσότερη παραγωγή στις ΗΠΑ, οι συνεχείς αλλαγές των κανόνων και η επιβολή νέων δασμών κάθε λίγες εβδομάδες δεν αποτελούν τον σωστό τρόπο για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, όπως αναφέρουν εκπρόσωποι από τον επιχειρηματικό κόσμο.
