Η ανάφλεξη της σύγκρουσης ΗΠΑ - Ιράν μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό μέχρι και στο 4,5%, να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια των κεντρικών τραπεζών διεθνώς και να περιορίσει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη έως και στο 1,3% το 2026, από 2,9% πέρυσι, όπως έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ιντερμίτ Γκιλ.
Μιλώντας στο Reuters, ο Γκιλ, ο οποίος αποχωρεί από τη θέση του στα τέλη Αυγούστου, επεσήμανε πως η Παγκόσμια Τράπεζα είχε εξετάσει τρία διαφορετικά σενάρια στις οικονομικές προβλέψεις του Ιουνίου, εξαιτίας της υψηλής αβεβαιότητας η οποία περιβάλλει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, το δυσμενέστερο σενάριο, που προβλέπει ότι οι εχθροπραξίες θα διαρκέσουν έξι μήνες ή περισσότερο, έχει ήδη αρχίσει να γίνεται πραγματικότητα.
Ο παρατεταμένος πόλεμος και οι ζημιές στις πετρελαϊκές υποδομές της περιοχής θα μπορούσαν επίσης να επιδεινώσουν την επισιτιστική ανασφάλεια, προκαλώντας προβλήματα στις μεταφορές λιπασμάτων, ηλίου και θείου, προϊόντων που είναι απαραίτητα για τη γεωργία. Οι διαταραχές αυτές θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια αλυσίδα δευτερογενών επιπτώσεων, μεταξύ άλλων υψηλότερο πληθωρισμό και υψηλότερα επιτόκια, σύμφωνα με τον Γκιλ.
Ήδη εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια πίεσης. Ορισμένες χώρες οι οποίες αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς ρευστότητας έχουν ζητήσει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να ενισχύσει τα υφιστάμενα δανειακά προγράμματά τους. Παράλληλα, το Πακιστάν ζήτησε αυτή την εβδομάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες μια γραμμή σταθεροποίησης συναλλάγματος ύψους 10 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση του θέματος.
Οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας τον Ιούνιο έδειξαν ότι το 40% των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είτε αντιμετωπίζει ήδη κρίση χρέους είτε διατρέχει υψηλό κίνδυνο να εισέλθει σε μια τέτοια. Πρόκειται για 32 χώρες, όμως ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί γρήγορα εάν τα επιτόκια κινηθούν υψηλότερα, σημείωσε ο Γκιλ. Ακόμη και χώρες που δεν θα οδηγηθούν σε στάση πληρωμών μπορεί να δουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξής τους να υποβαθμίζονται.
«Είναι ένα αργά εξελισσόμενο ναυάγιο», υπογράμμισε, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οι χώρες που θα συνεχίσουν να εξυπηρετούν κανονικά το χρέος τους ενδέχεται να διοχετεύουν ολοένα και περισσότερους πόρους στην αποπληρωμή του, εις βάρος των επενδύσεων στην παιδεία, την υγεία και άλλους τομείς που είναι απαραίτητοι για τη μελλοντική ανάπτυξη.
Ο μέσος λόγος χρέους προς ΑΕΠ στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες διαμορφώθηκε περίπου στο 74% το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας. Το ποσοστό αυτό βρίσκεται αρκετά υψηλότερα από τα επίπεδα του 50%-55% που καταγραφόταν πριν από την πανδημία, η οποία ξεκίνησε στα τέλη του 2019. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ ανέρχεται στο 67%, από περίπου 40% πριν από την πανδημία.
Η G20 έχει σημειώσει πρόοδο στη μεταρρύθμιση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης του χρέους, καθώς οι ευπάθειες αυξάνονται. Ωστόσο, οι βελτιώσεις προχωρούν αργά. Οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου – οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία – έχουν μέχρι στιγμής παραμείνει σχετικά προστατευμένες από τις επιπτώσεις του πολέμου, αν και για διαφορετικούς λόγους και χάρη σε διαφορετικές πηγές ανθεκτικότητας.
