Upd. 00:27
Ο οίκος Fitch επιβεβαίωσε την μακροπρόθεσμη πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στη βαθμίδα «BBB», με σταθερό οutlook. Οι αναλυτές του οίκου σχολιάζουν ότι η δημοσιονομική και μακροοικονομική προσαρμογή έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, ενισχύοντας τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας και την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.
Ωστόσο, οι θετικές αυτές εξελίξεις εξακολουθούν να αντισταθμίζονται από την κληρονομιά της κρίσης δημόσιου χρέους, και ειδικότερα από το πολύ υψηλό, αν και σταθερά μειούμενο, δημόσιο χρέος, τη σημαντική απώλεια οικονομικού προϊόντος, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που συνδέονται με τον τραπεζικό τομέα.
Ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη και πλεονάσματα
Όπως αναφέρει η Fitch, h ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας διατηρήθηκε σταθερή, σε επίπεδα ελαφρώς άνω του 2% την περίοδο 2023-2025, παρά τα διάφορα γεωπολιτικά και εμπορικά σοκ. «Προβλέπουμε κάπως χαμηλότερη ανάπτυξη το 2026, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ωστόσο η οικονομία θα συνεχίσει να επωφελείται από το τελευταίο έτος του επενδυτικού πακέτου του Next Generation EU. Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, αναμένουμε σταδιακή σύγκλιση του εισοδήματος με τους εταίρους της Ευρωζώνης, με βάση έναν εκτιμώμενο δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης 2%» αναφέρουν οι αναλυτές του οίκου. Και προσθέτουν πως η εγχώρια ζήτηση θα παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, στηριζόμενη στη σταδιακή βελτίωση των ισολογισμών των νοικοκυριών, στη σταθερή αύξηση της απασχόλησης και στις υψηλότερες επενδύσεις.
Παράλληλα, τονίζουν ότι η Ελλάδα κατέγραψε δημοσιονομικά πλεονάσματα το 2024 και το 2025, επίδοση ιδιαίτερα ισχυρή σε σύγκριση τόσο με τις χώρες της ίδιας αξιολογικής βαθμίδας όσο και με τα κράτη της Ευρωζώνης. Το σημερινό έλλειμμα του διάμεσου όρου των χωρών με αξιολόγηση «BBB» ανέρχεται στο 3,1% του ΑΕΠ, ενώ το συνολικό έλλειμμα της Ευρωζώνης διαμορφώθηκε στο 2,9% του ΑΕΠ το 2025. Η ισχυρή δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας στηρίχθηκε σε διαρθρωτικά υψηλότερα έσοδα, λόγω βελτιωμένης φορολογικής συμμόρφωσης, αλλά και σε αυστηρό έλεγχο των δαπανών. Ο οίκος αναμένει μικρότερο δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2026, λόγω κάποιας χαλάρωσης της δημοσιονομικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων προσωρινών και κυρίως στοχευμένων μέτρων στήριξης έναντι των αυξημένων τιμών ενέργειας. «Δεν αναμένουμε η κυβέρνηση να προχωρήσει σε μεγάλης κλίμακας προεκλογική δημοσιονομική χαλάρωση, παρά το σημαντικό δημοσιονομικό περιθώριο» αναφέρον οι οικονομολόγοι της Fitch.
Αξιόπιστο δημοσιονομικό πλαίσιο και μείωση χρέους
Οι πρόσφατες δημοσιονομικές επιδόσεις και τα σχέδια του προϋπολογισμού για το 2026 υπογραμμίζουν τη σταθερή δέσμευση της κυβέρνησης στη δημοσιονομική πειθαρχία, η οποία θεωρείται «ιδιαίτερα αξιόπιστη, καθώς έχει επιβεβαιωθεί από το ισχυρό ιστορικό της μεταπανδημικής περιόδου και στηρίζεται σε ευρεία κοινωνική συναίνεση υπέρ υγιών δημοσιονομικών πολιτικών».
Σχετικά με το ελληνικό χρέος, η Fitch επισημαίνει ότι ο λόγος ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2024-2025, στο 146% του ΑΕΠ, λόγω της ανθεκτικής οικονομικής ανάπτυξης και των δημοσιονομικών πλεονασμάτων. Ωστόσο, εξακολουθεί να βρίσκεται σε επίπεδο 2,5 φορές υψηλότερο από τον διάμεσο όρο των χωρών με αξιολόγηση «BBB», που ανέρχεται στο 58%.
«Αναμένουμε ότι το χρέος θα συνεχίσει να αποκλιμακώνεται ταχέως σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, προσεγγίζοντας το 120% έως το 2030 στο βασικό μας σενάριο, με στήριξη από τη σταθερή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ και τα σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα πέραν του 2027. Τα ταμειακά διαθέσιμα παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, επιτρέποντας την πρόωρη αποπληρωμή διμερών δανείων και την κάλυψη λήξεων για τα επόμενα τρία χρόνια» τονίζουν οι αναλυτές του οίκου.
Μεταξύ άλλων, ο οίκος σχολιάζει πως το ευνοϊκό προφίλ του ελληνικού χρέους, με μέση διάρκεια 19 ετών και χαμηλά επιτόκια δανεισμού, σε συνδυασμό με τα πολύ υψηλά ταμειακά διαθέσιμα, περιορίζει σημαντικά τους κινδύνους της αγοράς και λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι σε πιθανές αναταράξεις από τη μεταβλητότητα στις αγορές ομολόγων. Η διαφορά μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων παραμένει ευνοϊκή, καθώς το έμμεσο επιτόκιο επί του χρέους διαμορφώνεται περίπου στο 1,5%, αρκετά χαμηλότερα από τον εκτιμώμενο ονομαστικό ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, ο οποίος κινείται κοντά στο 4%.
Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών
Στην ανάλυσή του, ο οίκος υπογραμμίζει ότι το μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών περιορίστηκε το 2025, ωστόσο οι υψηλές τιμές ενέργειας αναμένεται να οδηγήσουν σε νέα διεύρυνση φέτος. Το μέσο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, περίπου 6% του ΑΕΠ από το 2023, είναι σημαντικά υψηλότερο από τον διάμεσο όρο 0,2% των χωρών με αξιολόγηση «BBB».
Σε διαρθρωτικό επίπεδο, το χαμηλό ποσοστό αποταμίευσης αποτελεί τον βασικό λόγο του μεγάλου ελλείμματος, ενώ οι επενδύσεις με υψηλή εισαγωγική ένταση αναμένεται να εντείνουν τις πιέσεις σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Η συμμετοχή στην Ευρωζώνη περιορίζει τους κινδύνους εξωτερικής χρηματοδότησης και δεν αναμένεται διαταραχή στις εξωτερικές κεφαλαιακές ροές.
Ελληνικές τράπεζες
Η Fitch αναβάθμισε το 2025 τις αξιολογήσεις των ελληνικών συστημικών τραπεζών σε επενδυτική βαθμίδα, αντανακλώντας τη βελτίωση του λειτουργικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα και των πιστωτικών προφίλ των πιστωτικών ιδρυμάτων. Και υπογραμμίζει το ιστορικό σταθερής κερδοφορίας, την ολοκλήρωση του μεγαλύτερου μέρους της εξυγίανσης της ποιότητας ενεργητικού, την ενίσχυση των κεφαλαιακών θέσεων και τη σταθερή χρηματοδότηση μέσω καταθέσεων. Οι οίκος εκτιμά επίσης ότι ο τραπεζικός τομέας θα επωφεληθεί από την ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη, τη συνεχιζόμενη επιχειρηματική δραστηριότητα και τη σταδιακή ανάκαμψη της λιανικής τραπεζικής.
Οι οικονομολόγοι της Fitch σχολιάζουν παράλληλα πως ενα διαχρονικό ζήτημα παραμένει ο ιδιαίτερα στενός δεσμός μεταξύ κράτους και τραπεζών, λόγω του μεγάλου ποσοστού των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (DTCs) στα τραπεζικά κεφάλαια, που αντιστοιχούν στο 41% των κεφαλαίων κοινών μετοχών της κατηγορίας CET1. Ο οίκος εξηγεί ότι οι DTCs εξακολουθούν να αποτελούν ενδεχόμενη υποχρέωση για το Δημόσιο, κάτι που δεν υφίσταται σε καμία άλλη χώρα της Ευρωζώνης, παρά τα πρόσφατα σχέδια των τραπεζών για επιτάχυνση της απόσβεσής τους, τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξομάλυνση των κεφαλαιακών τους δομών. Επιπλέον, οι κρατικές εγγυήσεις για τις senior τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής», που στοχεύει στην επιτάχυνση της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ανέρχονταν περίπου σε 18 δισ. ευρώ ή 8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025.
Παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την αξιολόγηση
Σύμφωνα με τον οίκο, οι παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας είναι:
- Η αποτυχία διατήρησης του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ σε καθοδική πορεία, για παράδειγμα λόγω διαρθρωτικής δημοσιονομικής χαλάρωσης ή υλοποίησης σημαντικών ενδεχόμενων υποχρεώσεων.
- Ένα αρνητικό σοκ που θα επηρέαζε το μεσοπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό της Ελλάδας ή θα επιδείνωνε τις εξωτερικές ανισορροπίες.
Από την άλλη, οι παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναβάθμιση είναι:
- Περαιτέρω σημαντική μείωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, μέσω υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και διατήρησης ανθεκτικής ανάπτυξης.
- Βελτίωση του μεσοπρόθεσμου αναπτυξιακού δυναμικού και των επιδόσεων της οικονομίας, για παράδειγμα μέσω υψηλότερων επενδύσεων ή εφαρμογής διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
