Η κυβέρνηση προχωρά σε παράταση της επιδότησης στο diesel και για τον Μάιο, επιβεβαιώνοντας την κατεύθυνση που είχε ήδη δοθεί από τις αρχές Απριλίου για διατήρηση της παρέμβασης. Το μέτρο εφαρμόστηκε αρχικά από την 1η Απριλίου και πλέον επεκτείνεται για έναν ακόμη μήνα, στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για την ενεργειακή κρίση και τη στήριξη του εισοδήματος.
Το κόστος της παρέμβασης για τον Απρίλιο ανήλθε σε περίπου 51 εκατ. ευρώ, ενώ η επέκταση για τον Μάιο προσθέτει επιπλέον 55 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό δημοσιονομικό αποτύπωμα του μέτρου πάνω από τα 100 εκατ. ευρώ για το δίμηνο. Η παράταση της επιδότησης στο ντίζελ για τον Μάιο δεν είναι απλώς μια επανάληψη ενός μέτρου. Είναι μια συνειδητή επιλογή οικονομικής πολιτικής σε μια αγορά που συνεχίζει να κινείται με έντονες διακυμάνσεις, υπό την επίδραση της γεωπολιτικής αστάθειας και των τιμών πετρελαίου.
- Το νέο πακέτο στήριξης των 500 εκατ. ευρώ που ανακοίνωσε ο Μητσοτάκης - Όλα τα μέτρα
- Fuel Pass: Μέχρι πότε ισχύει και τι γίνεται μετά τον Μάιο - Οι κρίσιμες ημερομηνίες για αιτήσεις και χρήση
Η παρέμβαση, που αντιστοιχεί σε 20 λεπτά ανά λίτρο στην αντλία, λειτουργεί διαφορετικά από τα περισσότερα μέτρα στήριξης. Δεν είναι επίδομα που κατατίθεται σε λογαριασμό, αλλά ενσωματώνεται απευθείας στην τιμή πώλησης, μειώνοντας το κόστος για όλους, χωρίς αίτηση και χωρίς διαδικασία. Με βάση τον τρόπο εφαρμογής, η επιδότηση «μπαίνει» νωρίτερα στην αλυσίδα, στο επίπεδο της χονδρικής – δηλαδή στα διυλιστήρια και τις εταιρείες εμπορίας – ώστε να περνά οριζόντια στην αγορά και να αποφεύγονται στρεβλώσεις σε επίπεδο αντλίας.
Πού εφαρμόζεται η επιδότηση και γιατί δεν φαίνεται πάντα στην αντλία
Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί και γιατί το όφελος δεν μεταφέρεται πάντα πλήρως στον τελικό καταναλωτή. Η τελική τιμή επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: τη διεθνή τιμή του πετρελαίου (η οποία αν αυξηθεί «ροκανίζει» μέρος της επιδότησης), τη χονδρική αγορά, τα περιθώρια διύλισης και εμπορίας, αλλά και τις καθημερινές διακυμάνσεις.
Με βάση τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης, η μέση πανελλαδική τιμή του diesel κίνησης διαμορφώνεται στα 1,926 ευρώ ανά λίτρο, γεγονός που αποτυπώνει ότι η επιδότηση λειτουργεί περισσότερο ως «ανάχωμα» σε αυξήσεις, παρά ως μηχανισμός άμεσης μείωσης τιμών.
Για παράδειγμα, αν η διεθνής τιμή αυξηθεί κατά 5-6 λεπτά μέσα σε λίγες ημέρες, μέρος της επιδότησης ουσιαστικά απορροφά αυτή την άνοδο. Έτσι, ενώ το μέτρο αντιστοιχεί σε περίπου 20 λεπτά, το καθαρό όφελος που φτάνει στην αντλία μπορεί να είναι μικρότερο.
Από τις μεταφορές στο ράφι: Η αλυσίδα του κόστους
Αυτός είναι και ο λόγος που το ντίζελ αντιμετωπίζεται ως «κρίσιμο καύσιμο». Σε αντίθεση με τη βενζίνη, που αφορά κυρίως ιδιωτική κατανάλωση, το πετρέλαιο κίνησης είναι ο βασικός μηχανισμός μεταφοράς του κόστους σε όλη την οικονομία. Η επίδρασή του ξεκινά από τις μεταφορές. Τα φορτηγά που μετακινούν προϊόντα σε όλη τη χώρα λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά με ντίζελ. Η μείωση της τιμής κατά 20 λεπτά περιορίζει άμεσα το λειτουργικό τους κόστος, κάτι που στη συνέχεια επηρεάζει τα logistics, τη διανομή και τελικά την τιμή κάθε προϊόντος που φτάνει στο ράφι.
Για παράδειγμα, σε μια μεταφορική εταιρεία με κατανάλωση 10.000 λίτρων τον μήνα, η επιδότηση μπορεί να μεταφραστεί σε όφελος έως και 2.000 ευρώ. Το ποσό αυτό είτε μειώνει το λειτουργικό κόστος είτε απορροφά άλλες αυξήσεις, περιορίζοντας την ανάγκη ανατιμήσεων.
Το ίδιο ισχύει και για τον τομέα των υπηρεσιών. Τα ταξί, τα τουριστικά λεωφορεία και μεγάλο μέρος των επαγγελματικών οχημάτων κινούνται με ντίζελ, γεγονός που σημαίνει ότι η επιδότηση μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος μετακίνησης, είτε αυτό αποτυπώνεται άμεσα είτε λειτουργεί ως «μαξιλάρι» απέναντι σε νέες αυξήσεις.
Ο ρόλος του μέτρου στον πληθωρισμό
Η σημασία του μέτρου γίνεται πιο εμφανής αν συνδεθεί με την ευρύτερη εικόνα της αγοράς. Οι τιμές καυσίμων συνεχίζουν να παρουσιάζουν έντονα σκαμπανεβάσματα, ακολουθώντας κάθε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή, ενώ η αγορά λειτουργεί σε καθεστώς διαρκούς αβεβαιότητας.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η πιο παρεξηγημένη διάσταση του μέτρου. Η επιδότηση δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο καταναλωτής θα δει αντίστοιχη μείωση στην αντλία. Λειτουργεί όμως ως «φρένο» στην αύξηση των τιμών, περιορίζοντας το εύρος των ανατιμήσεων που θα περνούσαν διαφορετικά στην οικονομία.
Παράλληλα, η επιδότηση στο ντίζελ λειτουργεί συμπληρωματικά με άλλα μέτρα. Οι ιδιοκτήτες πετρελαιοκίνητων οχημάτων μπορούν να επωφεληθούν και από το Fuel Pass, δημιουργώντας μια διπλή ενίσχυση, αν και το δεύτερο δεν παρατείνεται προς το παρόν.
Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο
Το κρίσιμο όμως δεν είναι το άμεσο όφελος για τον οδηγό, αλλά η συνολική επίδραση στην οικονομία. Οι βασικοί αποδέκτες του μέτρου είναι οι μεταφορικές επιχειρήσεις, οι εταιρείες logistics, οι επαγγελματίες που χρησιμοποιούν ντίζελ καθημερινά, αλλά και ο τουριστικός κλάδος.
Έμμεσα, όμως, επηρεάζεται το σύνολο της αγοράς και οι καταναλωτές. Από τα τρόφιμα μέχρι τα καταναλωτικά προϊόντα, το κόστος μεταφοράς αποτελεί βασικό συντελεστή διαμόρφωσης τιμών. Η επιδότηση στο ντίζελ περιορίζει αυτή την πίεση, ακόμη και αν το αποτέλεσμα δεν είναι άμεσα ορατό στον τελικό καταναλωτή.
