Ο λογαριασμός ρεύματος παραμένει για πολλούς ένα «μυστήριο» γεμάτο ποσά, συντομογραφίες και χρεώσεις που μοιάζουν δύσκολα αποκρυπτογραφήσιμες. Κι όμως, πίσω από την πολυπλοκότητα κρύβεται μια σχετικά απλή λογική. Αν ο καταναλωτής κατανοήσει τα βασικά δομικά στοιχεία του λογαριασμού, μπορεί όχι μόνο να συγκρίνει σωστά τα τιμολόγια, αλλά και να αποφύγει παγίδες που αυξάνουν το τελικό κόστος.
Η πρώτη και βασικότερη διάκριση αφορά τα δύο «μέρη» του λογαριασμού: το ανταγωνιστικό και το ρυθμιζόμενο σκέλος.
Τι είναι το ανταγωνιστικό σκέλος
Με απλά λόγια, πρόκειται για το κομμάτι του λογαριασμού το οποίο επηρεάζεται από τον ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών. Σε αυτό περιλαμβάνεται η χρέωση της κιλοβατώρας (kWh), δηλαδή η τιμή με την οποία ο πάροχος διαθέτει κάθε κιλοβατώρα στον καταναλωτή, καθώς και το πάγιο του τιμολογίου.
Η τιμή της κιλοβατώρας μπορεί να είναι σταθερή ή κυμαινόμενη, με εκπτώσεις ή όχι. Το συγκεκριμένο σκέλος είναι αυτό στο οποίο το νοικοκυριό και η επιχείρηση έχει τη δυνατότητα να συγκρίνει και να επιλέξει την προσφορά που ταιριάζει στο προφίλ του. Όλες οι διαφημίσεις για «φθηνό ρεύμα» αφορούν αποκλειστικά αυτό το κομμάτι του λογαριασμού.
Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις
Αντίθετα, το ρυθμιζόμενο σκέλος είναι κοινό για όλους τους καταναλωτές, ανεξαρτήτως παρόχου. Οι χρεώσεις αυτές καθορίζονται από την πολιτεία και τη Ρυθμιστική Αρχή (ΡΑΑΕΥ) και δεν αποτελούν πεδίο ανταγωνισμού.
Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι Χρεώσεις Χρήσης Συστήματος (ΧΧΣ) και οι Χρεώσεις Χρήσης Δικτύου (ΧΧΔ) που αποτελούν το βασικό έσοδο του Διαχειριστή του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) και του Διαχειριστή του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ), αντίστοιχα. Από την άλλη πλευρά, το Ειδικό Τέλος Μείωσης Εκπομπών Αερίων Ρύπων (ΕΤΜΕΑΡ) υποστηρίζει τη διείσδυση της «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω της κατάλληλης αποζημίωσης των παραγωγών ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές.
Παράλληλα, χάρη στις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) υποστηρίζεται κατά κύριο λόγο η ασφάλεια εφοδιασμού των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών και γίνεται εφικτή η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους καταναλωτές τους, με τιμολογήσεις ίδιες με αυτές του Διασυνδεδεμένου Συστήματος.
Ακόμη κι αν αλλάξει πάροχο ο καταναλωτής, αυτές οι χρεώσεις θα παραμείνουν ίδιες. Γι’ αυτό και κάθε σύγκριση τιμολογίων πρέπει να εστιάζει αποκλειστικά στο ανταγωνιστικό σκέλος. Το ίδιο ισχύει και με τις χρεώσεις που δεν έχουν σχέση με την ενέργεια, όπως τα δημοτικά τέλη και το τέλος υπέρ ΕΡΤ.
Ο ρόλος-κλειδί του παγίου
Ένα σημείο που συχνά υποτιμάται είναι το πάγιο. Πρόκειται για ένα σταθερό μηνιαίο ποσό, ανεξάρτητο από την κατανάλωση. Στις χαμηλές καταναλώσεις, το πάγιο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό στη διαμόρφωση του τελικού λογαριασμού.
Για παράδειγμα, ένα τιμολόγιο με πολύ χαμηλή τιμή κιλοβατώρας αλλά υψηλό πάγιο μπορεί να είναι ασύμφορο για ένα μικρό νοικοκυριό ή μια εξοχική κατοικία με περιορισμένη χρήση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πάγιο «βαραίνει» δυσανάλογα το συνολικό κόστος.
Το αντίθετο ισχύει στις υψηλές καταναλώσεις. Όταν οι κιλοβατώρες είναι πολλές, το πάγιο «χάνεται» μέσα στον λογαριασμό και η τιμή της κιλοβατώρας γίνεται ο καθοριστικός παράγοντας. Έτσι, ένα υψηλότερο πάγιο μπορεί να αντισταθμιστεί πλήρως από μια χαμηλότερη χρέωση ενέργειας.
Τα «ψιλά γράμματα» των εκπτώσεων συνέπειας
Εκεί όμως που πολλοί καταναλωτές την «πατούν» είναι στα λεγόμενα ψιλά γράμματα. Κεντρικό ρόλο εδώ παίζουν οι εκπτώσεις συνέπειας, οι οποίες σε ορισμένα τιμολόγια μπορεί να φτάνουν ακόμη και το 50%.
Η έκπτωση αυτή εφαρμόζεται μόνο εφόσον ο λογαριασμός εξοφληθεί εμπρόθεσμα. Αν όμως χαθεί έστω και μία προθεσμία πληρωμής, ο καταναλωτής κινδυνεύει να χάσει το σύνολο της έκπτωσης – όχι μόνο για τον συγκεκριμένο λογαριασμό, αλλά και για επόμενες χρεώσεις. Έτσι, ένα τιμολόγιο που «στα χαρτιά» φαίνεται εξαιρετικά οικονομικό μπορεί στην πράξη να αποδειχθεί ακριβό, αν δεν τηρηθούν αυστηρά οι όροι.
Η πάγια εξόφληση ως δίχτυ ασφαλείας
Σε αυτό το πλαίσιο, μια ασφαλής και πρακτική λύση είναι η επιλογή της πάγιας εξόφλησης μέσω τραπεζικού λογαριασμού ή κάρτας. Με τον τρόπο αυτό, ο καταναλωτής διασφαλίζει ότι δεν θα χάσει καμία προθεσμία πληρωμής και, κατ’ επέκταση, καμία έκπτωση συνέπειας.
Η «ακτινογραφία» του λογαριασμού ρεύματος δεν απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις, αλλά προσοχή στις λεπτομέρειες. Ανταγωνιστικό σκέλος, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, πάγιο και ψιλά γράμματα συνθέτουν το παζλ. Και όσο καλύτερα το κατανοεί κανείς, τόσο πιο κοντά βρίσκεται στο να πληρώνει πραγματικά αυτό που του αναλογεί – και όχι κάτι παραπάνω.
