Παρότι το μεγαλύτερο μέρος των υπηρεσιών του Ελληνικού Κτηματολογίου έχει πλέον περάσει στην ψηφιακή εποχή, οι χωρικές μεταβολές εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα «αγκάθια» στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Διορθώσεις ορίων, κατατμήσεις και συνενώσεις μπορούν να καθυστερήσουν για εβδομάδες ή και μήνες την ολοκλήρωση μιας αγοραπωλησίας ή μιας γονικής παροχής, καθώς η διαδικασία εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε φυσικούς φακέλους, διαδοχικούς ελέγχους και χρονοβόρες υπηρεσιακές διαδικασίες.
Αυτό επιχειρεί να αλλάξει το νέο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα του Ελληνικού Κτηματολογίου, το οποίο περνά για πρώτη φορά σε πλήρως ψηφιακό περιβάλλον τις χωρικές μεταβολές. Η υποβολή των αιτήσεων, η διαχείριση των φακέλων και η παρακολούθηση κάθε υπόθεσης θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, περιορίζοντας την ανάγκη για φυσικούς φακέλους και επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στα κτηματολογικά γραφεία.
Όταν μια διόρθωση μπορεί να «παγώσει» μια μεταβίβαση
Στην αγορά ακινήτων δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου μια μεταβίβαση καθυστερεί όχι επειδή υπάρχει κάποιο νομικό πρόβλημα, αλλά επειδή πρέπει να προηγηθεί μια χωρική μεταβολή στο Κτηματολόγιο. Μια μικρή απόκλιση στα όρια ενός οικοπέδου, μια κατάτμηση πριν από γονική παροχή ή μια συνένωση δύο όμορων ακινήτων μπορεί να αποδειχθεί αρκετή για να μετατεθεί η υπογραφή ενός συμβολαίου για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Αντίστοιχα, σε αρκετές αποδοχές κληρονομιάς διαπιστώνονται αποκλίσεις ανάμεσα στους τίτλους ιδιοκτησίας και στα στοιχεία του Κτηματολογίου, ενώ δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου ένας ιδιοκτήτης που ετοιμάζεται να πουλήσει το ακίνητό του ενημερώνεται την τελευταία στιγμή ότι πρέπει πρώτα να διορθωθούν τα όρια του οικοπέδου ή να εγκριθεί μια γεωμετρική μεταβολή. Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, το συμβόλαιο παραμένει σε εκκρεμότητα, ακόμη κι αν αγοραστής και πωλητής έχουν συμφωνήσει σε όλα τα υπόλοιπα.
Μέχρι σήμερα, οι συγκεκριμένες υποθέσεις απαιτούσαν συχνά διαδοχικές καταθέσεις εγγράφων, συμπληρωματικά δικαιολογητικά, συνεχείς επικοινωνίες μεταξύ μηχανικών, συμβολαιογράφων και υπηρεσιών, αλλά και επανειλημμένες επισκέψεις στα κτηματολογικά γραφεία προκειμένου να διαπιστωθεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται κάθε φάκελος. Δεν ήταν λίγες οι φορές που μια μεταβίβαση καθυστερούσε επειδή εκκρεμούσε μία μόνο έγκριση ή επειδή είχε εντοπιστεί κάποια ασυμφωνία στα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου.
Με το νέο πληροφοριακό σύστημα, όλες αυτές οι διαδικασίες συγκεντρώνονται σε μία ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα. Η αίτηση, τα τοπογραφικά διαγράμματα, οι παρατηρήσεις των όμορων ιδιοκτητών, ο έλεγχος των μηχανικών και η πορεία της υπόθεσης θα παρακολουθούνται ηλεκτρονικά, ώστε ο ιδιοκτήτης και οι επαγγελματίες που συμμετέχουν στη συναλλαγή να έχουν διαρκώς εικόνα της εξέλιξης του φακέλου.
Πώς αλλάζει η διαδικασία
Οι χωρικές μεταβολές ήταν μέχρι σήμερα η μοναδική βασική υπηρεσία του Ελληνικού Κτηματολογίου που εξακολουθούσε να λειτουργεί ουσιαστικά εκτός ψηφιακού περιβάλλοντος. Πλέον, ο ιδιοκτήτης, σε συνεργασία με τον μηχανικό του, θα μπορεί να υποβάλλει ηλεκτρονικά την αίτηση μαζί με το νέο τοπογραφικό διάγραμμα, ενώ όταν μια μεταβολή επηρεάζει γειτονικά ακίνητα, οι όμοροι ιδιοκτήτες θα ενημερώνονται ψηφιακά και θα μπορούν να υποβάλουν ηλεκτρονικά τις απόψεις τους.
Παράλληλα αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο εξετάζονται οι υποθέσεις. Οι εργασίες θα ακολουθούν προκαθορισμένη ψηφιακή ροή, θα ανατίθενται ηλεκτρονικά στους αρμόδιους μηχανικούς και κάθε στάδιο θα καταγράφεται στο ίδιο πληροφοριακό σύστημα, ώστε να υπάρχει κοινή εικόνα της εξέλιξης κάθε φακέλου. Στο ίδιο πλαίσιο ενισχύεται και ο θεσμός των πιστοποιημένων μηχανικών, οι οποίοι θα μπορούν να συμμετέχουν στον έλεγχο των γεωμετρικών μεταβολών υπό την εποπτεία του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Ενιαία δεδομένα αντί για διάσπαρτες πληροφορίες
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη δημιουργία ενιαίας γεωχωρικής βάσης δεδομένων για ολόκληρη τη χώρα, αντικαθιστώντας το σημερινό μοντέλο των επιμέρους βάσεων ανά νομό. Παράλληλα, διασυνδέονται το σύστημα διαχείρισης πράξεων (ΣΠΕΚ), το Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS), η εφαρμογή νομικού ελέγχου και οι υπόλοιπες ψηφιακές υπηρεσίες του Κτηματολογίου.
Στην πράξη, κάθε αλλαγή που εγκρίνεται θα ενημερώνει αυτόματα όλα τα σχετικά πληροφοριακά συστήματα, περιορίζοντας τις διπλές καταχωρίσεις και τις αποκλίσεις μεταξύ διαφορετικών βάσεων δεδομένων. Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι υπηρεσίες όσο και οι επαγγελματίες θα εργάζονται πάνω στα ίδια, επικαιροποιημένα στοιχεία, γεγονός που εκτιμάται ότι θα μειώσει τις διορθώσεις, τις επαναλαμβανόμενες διαδικασίες και μέρος των καθυστερήσεων που σήμερα συνοδεύουν αρκετές μεταβιβάσεις ακινήτων.
