Υπάρχει «αχίλλειος πτέρνα» στην... αναβάθμιση;

Τις επόμενες ημέρες στο πλαίσιο της συνόδου του Συμβουλίου της ΕΚΤ στην Αθήνα, θα υπάρξουν ανακοινώσεις και σχόλια που θα καταστήσουν απολύτως σαφή τα ευρύτερα όρια των θετικών συνεπειών της αναβάθμισης του δημόσιου χρέους.

Και πράγματι η δυναμική που υπάρχει για την βελτίωση της αναβάθμισης έχει ακόμα περιθώρια που δεν θα ήταν καθόλου παράλογο να υποστηρίξει κανείς ότι σύντομα, ίσως και μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2024, ο συγκριτικός πίνακας αποδόσεων και spreads μεταξύ ελληνικών και ισπανικών ομολόγων θα «δείχνει» διαφορές ελάχιστων bp, με την Ελλάδα και την Ισπανία να προσπερνούν η μία την άλλη αρκετές φορές...

Ακόμα περισσότερο, σε κατ' ιδίαν συζητήσεις με τους καθ' ύλην αρμόδιους στην αγορά ομολόγων μεγάλων ξένων επενδυτικών τραπεζών και Funds, ακούει ως μία ρεαλιστική προοπτική την δυναμική βελτίωσης (μείωσης) των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων σε επίπεδα πολύ κοντά σ' εκείνα της Πορτογαλίας.

Οι λόγοι έχουν εξηγηθεί με ρεπορτάζ και σχόλια στο Insider.gr και δείχνουν πολύ ρεαλιστικοί.

Το μεγάλο ερώτημα όμως είναι αν υπάρχει κάτι εξ ίσου «ρεαλιστικό» που να μπορεί να ανατρέψει ή έστω να φρενάρει αυτό το «δρομολόγιο» του ελληνικού κρατικού χρέους, ανεξάρτητα και πέρα από τις δυνατότητες που προσφέρει το «μαξιλάρι», η εξαιρετικά ευνοϊκή σύνθεση και μέση διάρκεια του χρέους και βέβαια οι βέλτιστες «τεχνικές» διαχείρισης του ΟΔΔΗΧ που έχει καταφέρει να κάνει τα ελληνικά ομόλογα πιο «δυσεύρετα» στις αγορές και από το μαύρο... χαβιάρι.

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό μπορεί και πρέπει να αναζητηθεί στους λόγους που έγινε δυνατή η δημιουργία αυτής της θετικής δυναμικής σήμερα και στις πιθανές αιτίες ανατροπής τους.

Αν αφήσει κανείς στην άκρη τα μη αμφισβητήσιμα «υλικά» αυτής της πορείας, όπως για παράδειγμα τα «αποτελέσματα» της αναδιάρθρωσης του χρέους, ήτοι την τεράστια μέση διάρκεια του, το εξαιρετικά χαμηλό και ελεγχόμενο κόστος εξυπηρέτησής του, μαζί με το «μαξιλάρι» του αποθεματικού και την αναμφίβολα επιτυχή διαχείρισή του, τι μένει να «κοιτάξει» κανείς;

Ένας από τους βασικότερους λόγους της σταθερής πορεία προς την αναβάθμιση ήταν η σταθεροποίηση του τραπεζικού συστήματος με την απαλλαγή των τραπεζών από το ηφαιστειακό φορτίο των npls και npes, όπως επανειλημμένα έχει υπενθυμίσει το Insider.gr. Χωρίς την διαδικασία απαλλαγής από το «κόκκινο» ιδιωτικό χρέος, η αναβάθμιση του ελληνικού συστήματος χρέους θα ήταν αδύνατο να ξεκινήσει. Αυτό ήταν γνωστό τόσο στην κυβέρνηση και την ΤτΕ όσο και στις τράπεζες.

Και πράγματι με την εκκίνηση του Ηρακλή Ι και στην συνέχεια του Ηρακλή ΙΙ η διαδικασία της αναβάθμισης άρχισε να κινείται όταν έγινε σαφές ότι το εγχείρημα – παρά τις αντιδράσεις στο τραπεζικό σύστημα – άρχισε να δείχνει ότι μπορεί να πετύχει παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε ακόμα εγγυητής για τις τιτλοποιήσεις και τις πωλήσεις των npls, αφού το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν είχε την εγγυητική βαθμίδα του investment grade... Τελικά το αδιέξοδο ή μάλλον ο γόρδιος δεσμός λύθηκε με την απόφαση της ΕΚΤ να παρακάμψει το αδιέξοδο, να βαφτίσει το κρέας ψάρι και να δώσει το zero risk στα ελληνικά κρατικά ομόλογα (με ένα γερό κούρεμα της αξίας τους). Με αυτό το «κλειδί» ξεκίνησε η σχετική διαδικασία, οι τράπεζες αγόρασαν ή μάλλον «νοίκιασαν» τις εγγυήσεις από τον ΟΔΔΗΧ και το εγχείρημα ξεκίνησε «ξεφορτώνοντας» με το «αζημίωτο» για όσους μπήκαν στο παιχνίδι αυτής της αγοράς τα κόκκινα δάνεια σε επενδυτικά πακέτα που αν έμοιαζαν πολύ με τα περιβόητα Subprime loans... του 2008.

Aλλά που σε διαφορά από εκείνα τώρα αυτοί που αγόραζαν τα πακέτα έπαιρναν μαζί και την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου, το οποίο με την σειρά της είχε εγγυηθεί η ΕΚΤ... Κάπως έτσι λύθηκε ο γόρδιος δεσμός του ελληνικού χρέους

Τι μπορεί τώρα να αναταράξει αυτή την διαδικασία;

Προφανώς για όσα έχουν πουληθεί σχεδόν τίποτα δεν μπορεί να ταράξει τα νερά.

Εκεί που μπορεί να βγει το νερό από το αυλάκι..., είναι αν ένα νέο κύμα κόκκινων δανείων αρχίσει να φορτώνει το τραπεζικό σύστημα αναστρέφοντας μια πορεία εξυγίανσης των ισολογισμών τους.

Πως μπορεί να συμβεί αυτό;

Η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί στην εικόνα του περιβάλλοντος μέσα στο η ελληνική οικονομία βρίσκεται και λειτουργεί ήδη.

Αν η επιχείρηση δηλαδή που έχει δανειοδοτηθεί μπορεί να εξακολουθεί να πουλάει, αν ο δανειολήπτης έχει εισόδημα για να πληρώσει την δόση του δανείου του ή την πιστωτική του κάρτα.

Αυτό το περιβάλλον είναι ήδη γκρίζο στην Ευρωζώνη και παρά τις πρωτοφανείς ευρωχρηματοδοτήσεις (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, κλπ) και στην Ελλάδα.

Το δανειακό χρήμα είναι ήδη ακριβό και λιγοστεύει καθημερινά η διαθεσιμότητά του.

Και αυτό θα συνεχίσει να είναι έτσι - ίσως και λίγο χειρότερα – για αρκετό διάστημα όπως θα ακούσουμε από την ΕΚΤ αυτή την εβδομάδα στην Αθήνα.

Ο πληθωρισμός θα εξακολουθήσει να αυξάνει το κόστος διαβίωσης και να περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα για την εξυπηρέτηση των δανείων.

Η ύφεση σε διαφορετικά επίπεδα αλλά εγκατεστημένη στην οικονομική καρδιά της ευρωζώνης διαμορφώνει ένα περιβάλλον στο οποίο η εξυπηρέτηση του χρέους ξαναγίνεται πλέον δύσκολη υπόθεση, πολύ δε περισσότερο αν αυτό αγγίξει και την αγορά (φούσκα κατά ορισμένους) ακινήτων...

Σ΄ αυτό το περιβάλλον πρέπει να συνυπολογίσει κανείς όχι μόνο τις συνέπειες από το ενδεχόμενο νέων αναταραχών – λόγω υψηλών επιτοκίων – στο τραπεζικό σύστημα ή ένα νέο κύκλο ενεργειακής κρίσης, αλλά και τις ευρύτερες επιπτώσεις των γεωπολιτικών συγκρούσεων από Βορρά, Νότο και... Ανατολή.

Αυτή την φορά οι «Ηρακληδείς» που ξεφόρτωσαν το τραπεζικό σύστημα τα δύο προηγούμενα χρόνια δεν μπορούν πλέον να ξαναδουλέψουν με τον ίδιο τρόπο.

Αφενός γιατί η DGCom και Eurostat έχουν προσθέσει δυσκολίες και «φρένα» και έχουν αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού στην σχετική διαδικασία.

Και αφετέρου γιατί και το ελληνικό δημόσιο δεν θα μπορούσε να σηκώσει πάλι το βάρος της εγγύησης μιας νέας «αποστείρωσης» του ιδιωτικού χρέους. Και ας μη ξεχνάμε ότι ακόμα και σήμερα η οικονομία (ΑΕΠ) σαν μέγεθος είναι πολύ πίσω από εκεί που ήταν όταν άρχισε ο εφιάλτης των «κόκκινων» δανείων.

Γ. Αγγέλης