Ο πόλεμος, η Fed και το επικίνδυνο παιχνίδι των αγορών

Όταν χτύπησε το τηλέφωνο αναγνώρισα το «νούμερο» του κ. Χ και σηκώνοντας το ακουστικό τον καλημέρησα λέγοντάς του πως με πρόλαβε γιατί θα του τηλεφωνούσα να σχολιάσουμε τις αποφάσεις της Fed.

«Και τα μέτρα της κυβέρνησης», συμπλήρωσε πριν καν μου πει καλημέρα. «Τι εννοείς;» τον ρώτησα, «πως τα... ανακατεύεις αυτά τα δύο;».

«Κατ’ αρχήν καλημέρα γιατί ούτε αυτή δεν πρόλαβα να σου πω», απάντησε, «δεν τα ανακατεύω αλλά δεν μπορώ να αγνοήσω την συγκυρία. Δεν μπορώ να τα σχολιάσω στα σοβαρά και πιστεύω πως και αυτοί που τα αποφάσισαν δεν είναι καθόλου βέβαιοι ότι με αυτά αντιμετωπίζουν την κατάσταση, απλώς χρόνο επιχειρούν να κερδίσουν…».

«Γιατί το λες αυτό;» ρώτησα.

«Μα φίλε μου οι οικονομικές συνέπειες όσων συνέβησαν, δεν έχουν ακόμη ξεδιπλωθεί σαν υλική πραγματικότητα και από αυτή την άποψη τίποτα δεν έχει ακόμη συμβεί από αυτά που έτσι κι αλλιώς θα ακολουθήσουν... Αν μιλάμε γι' αυτό τότε τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν δεν έχουν καμία σχέση, αν με καταλαβαίνεις. Γι' αυτό είπα ότι δεν μπορώ να τα σχολιάσω στα σοβαρά, όταν ακούω να γίνονται εκτιμήσεις για το άμεσο μέλλον που δεν θα έχουν καμία σχέση με ότι πρόκειται να συμβεί... Δεν θέλω να γίνομαι... δεικτικός, αλλά θα σου θυμίσω ότι σύμφωνα με τις δηλώσεις όλων των οικονομικών υπουργών ο πληθωρισμός κανονικά θα είχε εξαφανισθεί από τις αρχές του χρόνου... Ή να θυμηθώ τη δήλωση του κ. Στουρνάρα "να μη βιαστούμε να παρεξηγήσουμε τον πληθωρισμό". Μου θυμίζουν εκείνη την περίφημη δήλωση του Αλογοσκούφη αν θυμάμαι καλά κάπου στις αρχές του 2009, σύμφωνα με την οποία δεν έπρεπε να ανησυχούμε γιατί "η ελληνική οικονομία είναι θωρακισμένη", ακολούθησε η κατάρρευση, τρία μνημόνια και η μεγαλύτερη αναδιάρθρωση χρέους στη μεταπολεμική ιστορία του συστήματος... Ειλικρινά δεν θέλω να σχολιάσω...».

Ήταν η σειρά μου να αποφύγω να σχολιάσω γι' αυτό και έστρεψα την κουβέντα στο αρχικό μας θέμα, τις αποφάσεις της Fed. «Λοιπόν για την Fed και τις χθεσινές αποφάσεις τι λες;» ρώτησα.

«Γι’ αυτό σου τηλεφώνησα. Η αλήθεια είναι ότι ο Πάουελ έκανε ότι είχε προαναγγείλει, τίποτα διαφορετικό. Και από αυτή την άποψη δεν υπάρχει κάτι για να σχολιάσεις. Αυτό όμως που έχει ενδιαφέρον είναι η αντίδραση των αγορών. Νομίζω ότι από εκεί υπάρχουν θέματα που βγαίνουν και κυρίως για τις "προβλέψεις" της αγοράς. Μίλησα λοιπόν με ένα φίλο και παλιό συνεργάτη στη Wall Street που δεν λέει να τα παρατήσει και να βγει στη σύνταξη. Πέρα λοιπόν από όσα είπαμε τηλεφωνικά μου έστειλε ένα σημείωμα με μία αναλυτική προσέγγιση της κατάστασης την οποία βρίσκω ενδιαφέρουσα γιατί ξεκινάει από τις αγορές και καταλήγει στο οικονομικό δια ταύτα. Θα σου την προωθήσω μόλις κλείσουμε το τηλέφωνο για την ενημέρωσή σου».

Το τηλέφωνο στην πραγματικότητα είχε τελειώσει εκείνη την στιγμή αλλά συνεχίσαμε να μιλάμε ακόμα για λίγο μέχρι να αποχαιρετισθούμε. Γύρισα στη δουλειά αλλά είχα στο νου μου το πότε θα έρθει στο σχετικό μέιλ. Και ήρθε σε πέντε λεπτά. Παραλείπω κάποια σημεία από το εισαγωγικό που αφορούσαν τον κ. Χ και παραθέτω αυτούσιο το κομμάτι της ανάλυσης που μου υποσχέθηκε σε δική του μετάφραση.

«... Μετά από μια πρώτη πτώση των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών και του χρυσού (σ.σ. αμέσως μετά τις ανακοινώσεις της Fed), η τάση αντιστράφηκε και η αγορά έκλεισε στα υψηλά της ημέρας. Η εξήγηση, συνεπής με την κίνηση των αποδόσεων των ομολόγων, είναι ότι στο τέλος αυτού του κύκλου διαδρομής η Fed θα αναγκαστεί να επιστρέψει κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον, σε μια πολύ διευκολυντική πολιτική για την αντιμετώπιση της ύφεσης.

Η ύφεση είναι προϊόν τόσο της δυναμικής που αναπτύσσεται τους τελευταίους μήνες, του εμπορικού πολέμου, της γεωπολιτικής αστάθειας και της διαταραχής των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και του διεθνούς εμπορίου, όσο και των περιοριστικών νομισματικών πολιτικών που έχει ξεκινήσει η Fed.

Με αυτή την έννοια, η μείωση του ισολογισμού της κεντρικής τράπεζας – πιθανώς από τον Μάιο - θα μπορούσε επίσης να προστεθεί στην εξίσωση της υφεσιακής τάσης. Η αγορά με λίγα λόγια θα μπορούσε να τιμολογήσει ένα λάθος νομισματικής πολιτικής από τη Fed που περίμενε πολύ καιρό για να αυξήσει τα επιτόκια.

Σήμερα τα αυξάνει λίγο πριν από μια πιθανή οικονομική επιβράδυνση που σημαίνει ότι – η Fed - τελικά θα πρέπει να τρέξει για κάλυψη την κατάσταση με “εκτύπωση” χρήματος και πάλι στο πολύ κοντινό μέλλον.

Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει την αντίδραση της αγοράς σε ένα περιβάλλον όπου, προς το παρόν, εξακολουθεί να υπάρχει αρκετή ρευστότητα και όπου οι επενδυτές φοβούνται να μείνουν έξω και να δουν κέρδη από τα οποία δεν επωφελούνται. Ο κίνδυνος είναι πάντα αυτός μιας βίαιης ανοδικής κίνησης που βγάζει εκτός εκείνους που έχουν βιαστεί να ξεπουλήσουν.

Ωστόσο, οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές σήμερα και δεν είναι σαφές τι «τρύπες» θα ανοίξουν στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και τους ισολογισμούς των εταιρειών, ειδικά στην Ευρώπη, δεδομένων των πολύ στενών οικονομικών σχέσεών της με τη Ρωσία.

Ενώ είναι αλήθεια ότι η αγορά στοιχηματίζει σε ένα σφάλμα νομισματικής πολιτικής που θα αναγκάσει τη Fed να ξαναγυρίσει στα βήματά της σε έναν όχι πολύ μακρινό χρονικό ορίζοντα. Είναι όμως άλλο τόσο αλήθεια ότι κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το τι θα συμβεί "στο μεταξύ".

Ποιες είναι οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες στην Αμερική και την Ευρώπη από τις οποίες θα βασιστεί η επιστροφή της Fed στις επεκτατικές πολιτικές δεν είναι καθόλου σαφές.

Ο κίνδυνος είναι ότι "ο δρόμος μπορεί να είναι πολύ πιο ταραχώδης" και "η κρίση πιο έντονη ειδικά στην Ευρώπη" και στο εσωτερικό του ευρώ που είναι ένα "ατελές νόμισμα" και του οποίου τα κατασκευαστικά ελαττώματα "θα διερευνηθούν" από τους επενδυτές.

Αυτό θα μπορούσε να είναι το λάθος των αγορών. Τρεις εβδομάδες "δυσπεψίας" των πληροφοριών σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία έχουν διαστρεβλώσει την αντίληψη του χρόνου που περνά. Φαίνεται σαν να έχουν περάσει μήνες επειδή δεν μιλάμε για τίποτα άλλο όλη την ημέρα και κάθε μέρα, όπως είναι κατανοητό.

Στην πραγματικότητα, οι οικονομικές συνέπειες όσων συνέβησαν δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί και – πράγματι - από αυτή την άποψη τίποτα δεν έχει ακόμη συμβεί. Σε αυτό το κλίμα, η εντύπωση είναι ότι τα "κανονικά" συστήματα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε μια κατάσταση που είναι εντελώς αφύσικη και αντιπροσωπεύει μια βίαιη ρήξη με το status quo...».

Γ. Αγγέλης