Κοινοτικός προϋπολογισμός: Οι Γερμανοί και οι άλλοι;

Ξεκινώντας από σήμερα θα επιχειρήσουμε μέσα στις επόμενες εβδομάδες -σε σχετικά τακτική βάση- να σας περιγράψουμε ορισμένες πτυχές της διαπραγμάτευσης του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού. Oχι προφανώς γιατί ολοκληρώνεται, αλλά περισσότερο για να έχουμε μία καλύτερη εικόνα του… τι διακυβεύεται και πώς παραδοσιακά προχωρά μια διαπραγμάτευση.

Στο τέλος νικούν οι Γερμανοί;

Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Σε ομοφωνία θα πρέπει να καταλήξουν οι 27... Με τη βασική διαφορά ότι τα χρήματα τα βάζουν (κυρίως) οι Γερμανοί. Δύσκολα, λοιπόν, μπορεί κάποιος να «τσακωθεί με το Ταμείο».

Ας γίνουμε λίγο περιγραφικότεροι και ας εστιάσουμε για την ώρα στον πρώτο πυλώνα του προϋπολογισμού. Αυτόν που περιλαμβάνει την ΚΑΠ και τα κονδύλια Συνοχής. Η πρόταση της κυπριακής προεδρίας για συνολικό προϋπολογισμό 1,73 τρισ. ευρώ έχει προκαλέσει δυσφορία στο Βερολίνο. Πρώτον γιατί απέχει από τη λογική της ανταγωνιστικότητας όπως την αντιλαμβάνεται η Γερμανία (δυστυχώς έχει μείνει στην πραγματικότητα των δύο προηγούμενων δεκαετιών). Και δεύτερον γιατί πιέζεται δημοσιονομικά και πολλοί δυσφορούν «στη μεταφορά κονδυλίων στον αντιπαραγωγικό Νότο». Έστω κι αν ο Νότος που ήξερε δεν είναι πλέον ο ίδιος. Ζητά λοιπόν περικοπή της πρότασης (nego box) της τάξης των 400 δισ. ευρώ. Και με δεδομένο τον κλειστό προϋπολογισμό της ΚΑΠ, ζητά λιγότερα κονδύλια συνοχής.

Εκεί αρχίζουν τα (πολύ) δύσκολα

Ένα εύλογο επιχείρημα από τις χώρες «φίλους της Συνοχής» προς τη Γερμανία είναι ότι στο ολοένα και περισσότερο κατακερματισμένο παγκόσμιο περιβάλλον, η παραγωγή της Γερμανίας -και των φειδωλών εν γένει- θα εστιάζει σταθερά ανοδικά προς την ευρωπαϊκή αγορά. Ακόμα και με «παλαιούς» όρους Γερμανίας –«χρηματοδοτούμε τους υπόλοιπους για να στηρίξουμε την παραγωγή μας»- το επιχείρημα της ενίσχυσης της εσωτερικής ζήτησης γερμανικών προϊόντων εντός ΕΕ στέκει. Δεν υπερθεματίζουμε ούτε καν πιστεύουμε τον ισχυρισμό αλλά τους παραδοσιακούς frugals καλείσαι να τους αντιμετωπίσεις με βάση τη δική τους (συχνά ξεπερασμένη) προσέγγιση.

Σε ό,τι αφορά ωστόσο την ελληνική προσέγγιση, επί του παρόντος και στο παραπάνω πλαίσιο, κρίνουμε σκόπιμο να καταγράψουμε δύο δεδομένα, τα οποία αποτελούν και θέσεις μας:

Τα κονδύλια του πυλώνα Ι που αφορούν στη Συνοχή (αλλά και την ανταγωνιστικότητα) θα πρέπει να αξιοποιούνται με οπτική 360… Τι σημαίνει αυτό; Εξαιρώντας την προτεραιότητα της Ουκρανίας, οι εξωτερικές απειλές θα πρέπει να ορίζονται ως απειλές εναντίον των συνόρων της (ανατολικών και νοτίων). Τα ανατολικά σύνορα δεν περιορίζονται στη Βαλτική και ο Νότος μπορεί να μην απειλείται άμεσα με πόλεμο αλλά απειλείται από μεταβαλλόμενες κρίσεις όπως το μεταναστευτικό. Και αποτελεί επιτυχία για την Ελλάδα ότι στο nego box περιλαμβάνεται πρόβλεψη ώστε τα κονδύλια να κατανέμονται με βάση τις εξελισσόμενες κρίσεις και όχι μόνο αυτές που σήμερα είναι σε έξαρση.

Και δεύτερον: Τα κονδύλια της Συνοχής -τα οποία σε τρέχουσες τιμές είναι ήδη μειωμένα- δεν μπορούν να περιοριστούν περαιτέρω. Μπορεί η διαχείρισή τους ή και η κατεύθυνσή τους να αλλάξει, μπορεί το μοντέλο διαχείρισης του Ταμείου Ανάκαμψης -με τα πολλά μειονεκτήματα- να είναι υπό τις παρούσες συνθήκες περισσότερο ενδεδειγμένο, αποτελεί ωστόσο «κόκκινη γραμμή» ο περιορισμός του στόχου της ουσιαστικής μείωσης των ανισοτήτων εντός ΕΕ. Προφανώς και αυτές δε μειώνονται μόνο με τα περιορισμένα κονδύλια του προϋπολογισμού της. Αλλά στο δρόμο προς την εμβάθυνση και την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, πρόκειται για βασική αρχή που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Αυτά επί του παρόντος. Για τα εθνικά πλάνα, τη λειτουργία αλλά και… τα ποσά ανά πυλώνα, επιφυλασσόμαστε να επανέλθουμε. Άλλωστε χρόνος υπάρχει. Η γερμανική φιλοδοξία να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση εντός του 2026 είναι ενδεχομένως μεγαλύτερη και από αυτή να κοπούν 400 δισ. ευρώ από την πρόταση του nego box.