Και τώρα; Τι κάνουμε τώρα;

Δεν τρέφαμε ούτε τρέφουμε αυταπάτες. Ο κόσμος αρχίζει να επιστρέφει και να χαρακτηρίζεται από το νόμο της ζούγκλας. Ο ισχυρός αποφασίζει και πράττει και ο ανίσχυρος ακολουθεί ή υποτάσσεται. Στη Δύση έως σήμερα -με την ελπίδα ότι το πισωγύρισμα θα είναι προσωρινό και η κατάσταση που δημιουργείται αντιστρεπτή- είχαμε φτάσει σε εκείνο το σημείο πολιτισμού που η φωνή του ανίσχυρου τουλάχιστον ακουγόταν. Και οι κόκκινες γραμμές περί του «έως ποιο σημείο θα του επιβληθεί ο ισχυρός» τηρούνταν. Και πάλι ο νόμος του ισχυρού επικρατούσε. Όχι όμως της ζούγκλας. Η ζούγκλα αφορούσε και αφορά ανελεύθερα ολοκληρωτικά καθεστώτα και θρησκόληπτες ηγεσίες.

Η εικόνα της συνέντευξης Τύπου Τραμπ-Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο, όσο ξένη κι αν φαντάζει σε πολλούς, είχε συγκεκριμένες στοχεύσεις και επαναβεβαιώνει μάλλον γνωστά συμπεράσματα. Ο Ζελένσκι έστειλε ξεκάθαρο έως και ηρωικό μήνυμα προς τους ανθρώπους της πατρίδας του για την μειονεκτική θέση στην οποία βρίσκεται η χώρα του και τη δυσχερή κατάληξη της προσπάθειας που ο ίδιος καταβάλει. Ο δυτικός κόσμος μέρος του οποίου επιδιώκει να αποτελεί, δεν είναι πλέον… όσο δυτικός νόμιζε. Για την ακρίβεια έχει μείνει χωρίς την παραδοσιακή του ηγεσία. Κι η (όποια) Ευρώπη που ενδέχεται να αναλάβει ηγετικότερο ρόλο, έχει πολύ πιο περιορισμένη ισχύ. Στενάχωρη η πραγματικότητα. Μας θυμώνει σε πολλές της εκδοχές. Δε μας είναι άγνωστη όμως.

Αυτό που επίσης δε μας ήταν άγνωστο -ωστόσο εύλογα μας προβληματίζει- είναι η ανυπαρξία οποιασδήποτε ενσυναίσθησης της ουσίας του ρόλου του παγκόσμιου ηγέτη από τον ίδιο τον ηγέτη. Δεν είναι ούτε ο κυνισμός ούτε η λογική του doing business που ξενίζει και ενοχλεί. Είναι το γεγονός ότι άλλος ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ φαίνεται να φαντάζεται το ρόλο του διαφορετικό από αυτόν που είναι. Όχι με βάση τη δική του θεώρηση αλλά με βάση την… πραγματική πραγματικότητα. Μέχρι αυτές οι δύο θέσεις να συναντηθούν (απαιτείται χρόνος αλλά αναπόφευκτα θα γίνει) ο υπόλοιπος δυτικός κόσμος καλούμαστε να γεμίσουμε το κενό χωρίς να έχουμε τα απαραίτητα μέσα. Ούτε καν ευθυγραμμισμένα συμφέροντα.

Ακόμα πιο δύσκολο για χώρες όπως η Ελλάδα

Να το κάνουμε ακόμα πιο δύσκολο; Εμείς στην Ελλάδα -αναπόφευκτα και κατά την άποψή μου ορθά- έχουμε συνδέσει με τη Δύση και τις ΗΠΑ ένα μεγάλο μέρος της ασφάλειάς μας. Και δεν είμαστε οι μόνοι εντός Ευρώπης που έχουμε καλλιεργήσει σχέση εξάρτησης με τις ΗΠΑ. Τέτοιες στρατηγικές αποφάσεις προφανώς δεν αλλάζουν από την μία μέρα στην άλλη ούτε εξαρτώνται (λογικά και κατ’ ελπίδα) από ένα και μόνο εκλογικό κύκλο. Και για να είμαστε και απολύτως σαφείς, σε καμία περίπτωση δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση το ορθόν της επιλογής της Δύσης ως φυσικού μας χώρου ούτε της διαχρονικής επιλογής συμμάχων. Το ερώτημα αφορά την παρούσα συγκυρία. «Και τώρα; Τι (μπορούμε να) κάνουμε τώρα»;

Η επόμενη Σύνοδος Κορυφής

Διαβάζοντας το πλέον πρόσφατο προσχέδιο των συμπερασμάτων της Έκτακτης Συνόδου Κορυφής της 6ης Μαρτίου πράγματι καταγράφει πέντε αναφορές στην επιθετικότητα και την απειλή της Ρωσίας και πολλαπλάσιες στην ανάγκη για στήριξη της Ουκρανίας σε πολλαπλά επίπεδα. Αυτό που σίγουρα δεν καταγράφει είναι την επάρκεια μέσων ώστε να μπορεί η Ένωση να διαχειριστεί την κατάσταση. Ούτε η ανακατεύθυνση των περιορισμένων κονδυλίων της συνοχής ούτε η περαιτέρω ενεργοποίηση υφιστάμενων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών δίνουν λύση στο πρόβλημα. Κι αν ακόμα με έναν… περίπου μαγικό τρόπο αφενός βρίσκαμε κοινό τόπο συμφερόντων οι 27 plus (EE, Βρετανοί, Νορβηγοί και λοιποί σύμμαχοι) και αφετέρου αποφασίζαμε να δανειστούμε άφθονα νέα κονδύλια (απίθανο αλλά εδώ ο ουσιαστικός λόγος ανήκει στον Μέρτς) χρειαζόμαστε χρόνο. Ο οποίος ενδέχεται να ξεπερνά τη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.

Προφανώς και εμείς δεν είμαστε σε θέση να προτείνουμε τη βέλτιστη λύση. Δεν έχουμε καν όλα τα δεδομένα. Είμαστε σε θέση όμως να υποστηρίξουμε σθεναρά -και θα χρειαστεί να το κάνουμε- όποια (δύσκολη έως πολύ δύσκολη) απόφαση απομακρύνει την ΕΕ και την ίδια τη χώρα μας από τον εναγκαλισμό με τον αυταρχισμό και τους εξ ανατολής εκπροσώπους του. Κόντρα σε κάθε λογής Πουτινόφιλο και δήθεν πατριώτη.