Στη συζήτηση στην Επιτροπή Εμπορίου και Παραγωγής της Βουλής για το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο: «Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών - Τροποποιήσεις ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024», ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, αρμόδιος για θέματα κρατικής αρωγής, Κώστας Κατσαφάδος, παρουσίασε τους βασικούς άξονες του νέου πλαισίου, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι η ταχύτερη, απλούστερη και περισσότερο διαφανής αποκατάσταση των πολιτών και των περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές.
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού του μηχανισμού κρατικής αρωγής και προσαρμογής του στις ολοένα πιο σύνθετες ανάγκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση. Όπως υπογράμμισε ο Κώστας Κατσαφάδος, η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει αναδείξει την ανάγκη για ένα κράτος που δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας καταστροφής, αλλά λειτουργεί με ενιαίο σχεδιασμό από την πρόληψη και την άμεση επιχειρησιακή διαχείριση έως την αποκατάσταση. «Η χώρα μας, από το 2019 μέχρι σήμερα, έχει αποκτήσει δύο πολύ μεγάλα κεκτημένα», ανέφερε, επισημαίνοντας την «ολιστική διαχείριση της κλιματικής κρίσης», από την πρόληψη και την αντιμετώπιση έως την αποκατάσταση, καθώς και τη δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου συνεργασίας μεταξύ όλων των αρμόδιων φορέων. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η προσπάθεια δεν σταματά και ότι υπάρχουν πάντοτε περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της Πυροσβεστικής, η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και σύγχρονων συστημάτων, καθώς και η αναβάθμιση του επιχειρησιακού εξοπλισμού αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την ενίσχυση της συνολικής ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στις φυσικές καταστροφές.
«Όλοι ξεκινάμε από την ίδια αφετηρία»
Σε ό,τι αφορά το υπό συζήτηση νομοσχέδιο, ο κ. Κατσαφάδος σημείωσε ότι κοινός στόχος όλων των πολιτικών δυνάμεων θα πρέπει να είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη επιστροφή των πληγέντων στην κανονικότητα. «Όλοι θέλουμε, όσο το δυνατόν ταχύτερα, περιοχές οι οποίες έχουν πληγεί από διάφορες φυσικές καταστροφές να μπορέσουν να επανέλθουν μία ώρα αρχύτερα στην κανονικότητα και, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν πέσει θύματα αυτών των καταστροφών να επανέλθουν στην κανονικότητα και να ξαναποκτήσουν τις περιουσίες τους.»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην κατάργηση του παλαιού πλαισίου του 1979 για την αποκατάσταση κτιρίων και στην προσαρμογή του στις σύγχρονες ανάγκες. «Καταργούμε έναν νόμο του 1979 και προσαρμόζουμε το πλαίσιο στη σύγχρονη πραγματικότητα και στις ανάγκες που έχουν δημιουργηθεί μέσα από την κλιματική κρίση.» Όπως εξήγησε, το παλαιό πλαίσιο είχε δημιουργηθεί μετά τον μεγάλο σεισμό της Θεσσαλονίκης, ενώ σήμερα οι φυσικές καταστροφές περιλαμβάνουν, σε πολύ μεγαλύτερη έκταση, πλημμύρες και πυρκαγιές.
Ένα ενιαίο σύστημα για όλες τις φυσικές καταστροφές
Βασικός άξονας του νομοσχεδίου είναι επίσης η ενοποίηση των διαδικασιών. «Δεν θα χρησιμοποιούμε άλλες διαδικασίες για τις πλημμύρες, άλλες για τις πυρκαγιές, άλλες για τους σεισμούς. Πλέον θα υπάρχει ένα ενιαίο σύστημα διαχείρισης.» Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, περισσότερο λειτουργικού και προβλέψιμου πλαισίου για όλους τους πληγέντες, ανεξάρτητα από το είδος της φυσικής καταστροφής.
Ο κ. Κατσαφάδος αναφέρθηκε εκτενώς και στην ένταξη των διαδικασιών επισκευής και ανακατασκευής κτιρίων στο σύστημα e-Άδειες. Όπως τόνισε: «Μέσα από το e-Άδειες δεν ψηφιοποιούμε τη γραφειοκρατία. Μειώνουμε τον χρόνο εκτέλεσης της διαδικασίας. Δίνουμε μεγαλύτερη διαφάνεια.» Παράλληλα, σημείωσε ότι η διαδικασία δεν μειώνει τις απαιτήσεις ασφαλείας, καθώς προβλέπεται ο έλεγχος από ελεγκτή δόμησης. «Ο πολίτης γνωρίζει όλα τα στάδια, βήμα προς βήμα, χωρίς να εκχωρούμε τίποτα σε ό,τι έχει να κάνει με την ασφάλεια του κάθε ακινήτου.»
Στη νέα ψηφιακή διαδικασία, ο πολίτης θα υποβάλλει ηλεκτρονικά μία αίτηση, χρησιμοποιώντας τον κωδικό του ακινήτου του, ενώ μέσω διαλειτουργικοτήτας θα μπορούν να καταβάλλονται ταχύτερα οι προβλεπόμενες ενισχύσεις. «Μέσα σε πέντε μέρες θα του πηγαίνουν τα χρήματα και για την οικοσκευή και για το επίδομα πρώτων βιοτικών αναγκών και, φυσικά, για την επιδότηση ενοικίου, όταν χρειαστεί. Αυτό δεν είναι εξέλιξη; Αυτό δεν είναι πάταξη της γραφειοκρατίας; Αυτό δεν αποτελεί στοιχείο διαφάνειας; Αυτό δεν δείχνει ότι ένα κράτος εκσυγχρονίζεται; Αυτό δεν είναι εξυπηρέτηση απέναντι στον πολίτη; Αυτό δεν θα το ψηφίσετε;
Το νομοσχέδιο προβλέπει, δύο νέες οικονομικές ενισχύσεις: οικονομική ενίσχυση για υπόγειους χώρους και χώρους στάθμευσης, οικονομική ενίσχυση για την αποκατάσταση καυστήρων, λεβήτων και ανελκυστήρων. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο Υφυπουργός στη ρύθμιση για κτίρια που βρίσκονται σε περιοχές όπου, λόγω του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, δεν είναι δυνατή η έκδοση άδειας επισκευής ή ανακατασκευής. Όπως εξήγησε, πρόκειται για κτίρια που βρίσκονται, μεταξύ άλλων, σε δασικές εκτάσεις, εντός αιγιαλού και παραλίας, σε ρέματα ή σε αρχαιολογικούς χώρους. Η νέα ρύθμιση προβλέπει τη δυνατότητα ο πληγέντας, εφόσον δεν υπάρχει πρωτόκολλο κατεδάφισης και προχωρήσει στην κατεδάφιση του πληγέντος κτιρίου, να λάβει την κρατική αρωγή που του αναλογεί για την κατασκευή ή αγορά άλλου ακινήτου στην ίδια Δημοτική ή Περιφερειακή Ενότητα.
Λύση στα ιδιοκτησιακά προβλήματα
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του νομοσχεδίου, σύμφωνα με τον κ. Κατσαφάδο, είναι η αντιμετώπιση των ιδιοκτησιακών προβλημάτων που έχουν οδηγήσει σε καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση φακέλων, ιδιαίτερα σε περιοχές της περιφέρειας. Όπως ανέφερε, υπάρχουν περιπτώσεις ακινήτων με πολλούς συνδικαιούχους, εκκρεμείς αποδοχές κληρονομιάς και σύνθετες ιδιοκτησιακές σχέσεις.
Με τη νέα ρύθμιση: «Ακόμα και 1% να έχεις ιδιοκτησιακά δικαιώματα απέναντι σε ένα ακίνητο, χωρίς να αποκτάς περαιτέρω ιδιοκτησιακά δικαιώματα επί του ακινήτου, αν μόνο εσύ καταθέσεις την αίτηση, να μπορείς να πάρεις την κρατική αρωγή, να φτιάξεις το ακίνητο, ώστε να αποκατασταθεί και η περιουσία σου αλλά και η περιοχή.» Ο Υφυπουργός υπογράμμισε ότι η ρύθμιση μπορεί να δώσει λύση σε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που έχουν διαπιστωθεί κατά τη διαχείριση προηγούμενων φυσικών καταστροφών.
Δέσμευση: Όλες οι Υπουργικές Αποφάσεις εντός δύο μηνών
Απαντώντας στην κριτική των κομμάτων αντιπολίτευσης για την ανάγκη έκδοσης των απαιτούμενων υπουργικών και κοινών υπουργικών αποφάσεων, ο Υφυπουργός ανέλαβε συγκεκριμένη δέσμευση: «Μέσα στους επόμενους δύο μήνες από την ημέρα ψήφισης του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, όλες οι υπουργικές και Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις θα έχουν εκδοθεί.» . Ο κ. Κατσαφάδος εξήγησε ότι οι διαδικασίες συνδέονται με ψηφιακές πλατφόρμες και απαιτούν διαλειτουργικότητα μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, της ΑΑΔΕ, του Υπουργείου Οικονομικών και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διαδικασία των αυτοψιών, σημειώνοντας ότι πλέον η Γενική Γραμματεία Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών έχει αναλάβει τη διενέργειά τους. «Την επόμενη μέρα μετά από κάθε συμβάν, μηχανικοί της υπηρεσίας βρίσκονται εκεί και κάνουν τις αυτοψίες. Και πλέον τις κάνουν ηλεκτρονικά.» Ο Υφυπουργός εξήγησε ότι η απουσία συγκεκριμένης καταληκτικής ημερομηνίας για κάθε αυτοψία δεν αποτελεί καθυστέρηση, καθώς ο ιδιοκτήτης ή ο νόμιμος εκπρόσωπος πρέπει να είναι διαθέσιμος για να καταστεί δυνατή η αυτοψία.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας απηύθυνε πρόσκληση για έναν ουσιαστικό και εποικοδομητικό διάλογο κατά τη συνέχιση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση είναι ανοιχτή σε προτάσεις που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση του νομοσχεδίου. «Σας ζητώ να μελετήσετε το νομοσχέδιο, να συζητήσετε και με τους επιστημονικούς φορείς και να καταθέσετε τις προτάσεις σας. Είμαστε εδώ για να ακούσουμε και να ενσωματώσουμε στο νομοσχέδιο ό,τι μπορεί πραγματικά να βελτιώσει το πλαίσιο. Ρεαλιστικές προτάσεις, όμως. Προτάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν και να δώσουν ουσιαστικές λύσεις στους ανθρώπους που δοκιμάζονται από τις φυσικές καταστροφές. Γιατί αυτός είναι ο κοινός μας στόχος: να σταθούμε δίπλα στους πολίτες που μέσα σε μία στιγμή είδαν τη ζωή και την περιουσία τους να δοκιμάζονται και να μπορέσουμε να τους δώσουμε άμεσα, γρήγορα και αποτελεσματικά τις λύσεις που χρειάζονται. Αυτό είναι το χρέος της Πολιτείας και αυτή είναι η δική μας ευθύνη: να κάνουμε ένα κράτος πιο γρήγορο, πιο αποτελεσματικό και πιο κοντά στον πολίτη, ιδιαίτερα στις πιο δύσκολες στιγμές του».
