Την ώρα που ΗΠΑ και Ιράν προσπαθούν να εδραιώσουν την εκεχειρία, το Ισραήλ προσπαθεί να εδραιώσει την κυριαρχία του καταλαμβάνοντας περισσότερα εδάφη από τους γείτονές του, καθώς φαίνεται πως προετοιμάζεται για μία παρατεταμένη σύγκρουση σε όλη τη Μέση Ανατολή.
Όπως μεταδίδει το Reuters επικαλούμενο Ισραηλινούς αξιωματούχους, η δημιουργία «ζωνών ασφαλείας» στη Γάζα, τη Συρία, και τώρα στο Λίβανο, αντικατοπτρίζει μία στρατηγική μετατόπιση έπειτα από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, που θέτει τη χώρα σε μόνιμη κατάσταση πολέμου.
Η προσέγγιση αυτή, αναγνωρίζει επίσης μία νέα πραγματικότητα που, σύμφωνα με τους αξιωματούχους, γίνεται ολοένα και πιο σαφής έπειτα από δυόμισι χρόνια συγκρούσεων: Η κληρική ηγεσία του Ιράν, η Χεζμπολάχ στο Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα και οι πολιτοφύλακες σε όλη την περιοχή δεν μπορούν να εξαλειφθούν ολοσχερώς.
«Οι ηγέτες του Ισραήλ έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι θα βρίσκονται για πάντα σε πόλεμο εναντίον αντιπάλων που θα πρέπει να εκφοβίζονται ή ακόμα και να διαλύονται», αναφέρει ο Νέιθαν Μπράουν του Ιδρύματος Κάρνεγκι για τη Διεθνή Ειρήνη.
Υπενθυμίζεται πως οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν την Τετάρτη σε κατάπαυση πυρός για δύο εβδομάδες καθώς διαπραγματεύονται το τέλος του πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ισραήλ συμφώνησε επίσης να σταματήσει τις επιθέσεις στο Ιράν, ωστόσο δήλωσε πως δεν θα σταματήσει την εκστρατεία κατά της Χεζμπολάχ.
Η Χεζμπολάχ μπήκε στον πόλεμο στις 2 Μαρτίου εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ, που στη συνέχεια εξαπέλυσε χερσαία επίθεση στο νότιο Λίβανο για να καθορίσει μία ζώνη ασφαλείας έως τον ποταμό Λιθάνι, μία ευρεία λωρίδα γης που αποτελεί περίπου 8% του ιρανικού εδάφους.
Το Ισραήλ διέταξε τους εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους της περιοχής να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και βρίσκεται σε αρχικό στάδιο καταστροφής μουσουλμανικών χωριών που θεωρεί ότι χρησιμοποιεί η Χεζμπολάχ ως αποθήκη όπλων ή ως ορμητήριο για επιθέσεις.
Ανώτερος αξιωματικός δήλωσε υπό τον όρο της ανωνυμίας ότι ο σκοπός είναι «να καθαρίσουν» μία περιοχή που εκτείνεται 5-10 χλμ. πέρα από τα σύνορα, θέτοντας τις αντίστοιχες Ισραηλινές παραμεθόριες πόλεις εκτός εμβέλειας για τους πυραύλους της Χεζμπολάχ. Μάλιστα, σε κάποια λιβανέζικα χωριά κοντά στα σύνορα, οι Ισραηλινοί στρατιώτες βρήκαν στοιχεία ότι σχεδόν το 90% των σπιτιών περιείχε όπλα ή εξοπλισμό συνδεδεμένο με τη Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό σημαίνει ότι τα σπίτια θεωρούνται εχθρικές στρατιωτικές θέσεις που πρέπει να καταστραφούν.
Ένα νέο δόγμα
Η χρήση ζωνών ασφαλείας αποτελεί ένα νέο δόγμα ότι «οι παραμεθόριες κοινότητες δεν μπορούν να προστατευθούν από σύνορα», δήλωσε ο Άσραφ Ορίον, απόστρατος Ισραηλινός ταξίαρχος και πρώην επικεφαλής στρατιωτικής πολιτικής. «Το Ισραήλ πλέον δεν περιμένει την επίθεση να έρθει, βλέπει μία επερχόμενη απειλή και της επιτίθεται προληπτικά», τόνισε.
Μόλις εξασφαλιστεί η ζώνη ασφαλείας εναντίον της Χεζμπολάχ, το Ισραήλ θα έχει καταλάβει εδάφη στο Λίβανο, Συρία, τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, όπου εξακολουθεί να κατέχει πάνω από 50% των εδαφών μετά την κατάπαυση πυρός με τη Χαμάς τον Οκτώβριο. Η συμφωνία προέβλεπε ότι το Ισραήλ θα αποσυρθεί από ολόκληρη τη Γάζα και η Χαμάς θα αφοπλιστεί, αν και οι πιθανότητες να συμβεί αυτό θεωρούνται πλέον ελάχιστες.
«Έχουμε δημιουργήσει ζώνες ασφαλείας βαθιά πέρα από τα σύνορά μας», ανέφερε ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στις 31 Μαρτίου. «Στη Γάζα, περισσότερο από μισό του εδάφους της Λωρίδας. Στη Συρία, από το Όρος Ερμών έως τον ποταμό Γιαρμούκ. Στο Λίβανο, μία τεράστια ζώνη ασφαλείας που αποτρέπει την απειλή της εισβολής και κρατά τα αντιαρματικά πυρά μακριά από τις κοινότητές μας», πρόσθεσε.
Το σχέδιο για τη ζώνη ασφαλείας του Λιβάνου δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί στο υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου, σύμφωνα με αξιωματούχους.
Το Ισραήλ κατέχει εδώ και καιρό εδάφη πέρα από τα σύνορά του, συμπεριλαμβανομένης της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης και της Γάζας, όπως και των υψιπέδων Γκολάν στη νότια Συρία που απέκτησε έπειτα από έναν περιφερειακό πόλεμο του 1967 και προσάρτησε το 1981.
Εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί έποικοι ζουν τώρα στη Δυτική Όχθη ανάμεσα σε περίπου 3 εκατ. Παλαιστίνιους, οι οποίοι επιδιώκουν η περιοχή αυτή να αποτελέσει την καρδιά ενός μελλοντικού κράτους.
Για πολλούς εκτοπισμένους Λιβανέζους και Παλαιστίνιους, η κατάσχεση της γης τους και η καταστροφή των χωριών τους από το Ισραήλ σηματοδοτεί περαιτέρω εδαφική επέκταση, μια ερμηνεία που ενισχύεται από τη ρητορική ορισμένων ακροδεξιών μελών του υπουργικού συμβουλίου του Νετανιάχου.
Ο Μπεζαλέλ Σμότριτς, υπουργός Οικονομικών του Νετανιάχου, δήλωνε τον Μάρτιο ότι το Ισραήλ θα πρέπει να επεκτείνει τα σύνορά του μέχρι τον ποταμό Λιτάνι. Έχει κάνει μάλιστα παρόμοια σχόλια για τη Γάζα, λέγοντας ότι η περιοχή θα πρέπει να προσαρτηθεί και να εποικιστεί από Ισραηλινούς.
Ωστόσο, άλλος Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, δήλωσε ότι το Λιτάνι δεν θα σηματοδοτήσει νέα σύνορα. Αντίθετα, η ζώνη ασφαλείας θα παρακολουθείται με χερσαία στρατεύματα που θα πραγματοποιούν επιδρομές ανάλογα με τις ανάγκες, χωρίς απαραίτητα να κατέχουν θέσεις κατά μήκος του ποταμού.
Από τη μεριά του ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ παρομοίασε την καταστροφή που προκλήθηκε στον νότιο Λίβανο με την πολιτική της καμένης γης που χρησιμοποιήθηκε εναντίον της Χαμάς στη Γάζα, η οποία είδε ολόκληρες πόλεις να ερημώνονται.
Το Ισραήλ είναι επιφυλακτικό σε μακροχρόνιες ειρηνευτικές συμφωνίες
Όπως σημειώνει το Reuters, η προτίμηση των Ισραηλινών ηγετών προς μια στρατηγική που καθοδηγείται από τη χρήση ζωνών ασφαλείας έρχεται μετά από δεκαετίες αποτυχημένων προσπαθειών για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμων ειρηνευτικών συμφωνιών με τους Παλαιστίνιους, τον Λίβανο και τη Συρία,
Ο ίδιος ο λαός του Ισραήλ είναι βαθιά επιφυλακτικός απέναντι στις συμφωνίες ειρήνης που έχουν συναφθεί κατά καιρούς με τους Παλαιστίνιους. Σε μία δημοσκόπηση του 2025 από το Pew Research Center διαπίστωσε ότι μόλις το 21% των Ισραηλινών πιστεύουν ότι το Ισραήλ και ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος θα μπορούσαν να συνυπάρξουν ειρηνικά.
Από την άλλη, μια δημοσκόπηση από το Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας με έδρα το Τελ Αβίβ διαπίστωσε ότι μόνο το 26% των Ισραηλινών πίστευε ότι η εκεχειρία του Οκτωβρίου στη Γάζα θα οδηγούσε σε πολλά χρόνια ηρεμίας. Οι περισσότεροι ανέμεναν μια γρήγορη επανέναρξη των μαχών.
