«Σήμα» στην αγορά, και ειδικότερα στην κατασκευαστική, ότι «βγαίνουν από τα συρτάρια» τα έργα, κατά βάση οδικά και εντός Αττικής, που έχουν προτείνει, μέσω μοντέλου Πρότυπων Προτάσεων, οι μεγάλοι όμιλοι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, AKTOR, ΑΒΑΞ φαίνεται να στέλνει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με αιχμή και το μεγάλο κυκλοφοριακό πρόβλημα στο Λεκανοπέδιο.
Σε αυτά ξεχωρίζουν οι νέοι οδικοί άξονες – επεκτάσεις Αττικής οδού προς τα νότια προάστια (Σήραγγα Ηλιουπόλεως, αναβάθμιση Λ. Βουλιαγμένης σε κλειστό δρόμο) με το «βλέμμα» στο project της Lamda Development στο Ελληνικό, αλλά και προς Λαύριο, Ραφήνα, Μεσόγεια (από ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, AKTOR, ΑΒΑΞ), αλλά και ο νέος αυτοκινητόδρομος Ελευσίνα – Οινόφυτα (από ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), ώστε να αποσυμφορηθεί ο Κηφισός από τα φορτηγά. Κατά παλιότερες πληροφορίες υπήρχαν και άλλοι φάκελοι που είχαν κατατεθεί, όπως π.χ. της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για έργο ύδρευσης στη Δυτική Ελλάδα κ.α., ωστόσο, μένει να φανεί ποιοι θα «ανοίξουν» αλλά και πόσοι άλλοι τυχόν υποβληθούν. Τα οδικά έργα αυτά που έχουν προταθεί έχουν εκτιμώμενο προϋπολογισμό 1,5 δισ. και 500 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Και βέβαια, οι κατασκευαστές θα μπορούν να προτείνουν και νέα έργα, που θα «περνάνε» ως Πρότυπη Πρόταση.
Είναι έργα που έχουν προτείνει, ανάμεσα σε άλλες δράσεις και παρεμβάσεις, και οι Συγκοινωνιολόγοι, ώστε να ξεφρακάρει η Αθήνα και ιδίως ο Κηφισός.
Οι τροποποιήσεις
Σε σχετικό ερανιστικό νομοσχέδιο που βγήκε σε διαβούλευση αργά το βράδυ της Πέμπτης, μεταξύ άλλων, γίνεται αναφορά και στις Πρότυπες Προτάσεις με προτεινόμενες αλλαγές σε διατάξεις και ρυθμίσεις οι οποίες, από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, εκτιμάται ότι «ανοίγουν δρόμο» ώστε να προχωρήσει η εξέταση των ήδη κατατεθειμένων πρότυπων προτάσεων και αφετέρου, να κατατεθούν νέες. Όπως λένε από το υπουργείο, με τις προτεινόμενες διατάξεις επί του ν. 4903/22 εξορθολογίζεται η διαδικασία κατάθεσης και εξέτασης των πρότυπων προτάσεων. Επιπλέον, απαλείφονται διαφοροποιήσεις που υφίστανται στη διαγωνιστική διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων κατόπιν έγκρισης πρότυπης πρότασης, με τη διαγωνιστική διαδικασία όλων των υπολοίπων δημοσίων συμβάσεων. Ειδικότερα, στα σχετικά άρθρα προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:
· Καταργείται ο χρονικός περιορισμός ως προς την υποβολή προτύπων προτάσεων το πρώτο δεκαπενθήμερο κάθε τριμήνου και ορίζεται ότι τέτοια υποβολή μπορεί να γίνεται οποτεδήποτε. Η εν λόγω ρύθμιση αποσκοπεί στην παροχή ευελιξίας στους οικονομικούς φορείς ως προς τον χρόνο υποβολής των προτύπων προτάσεών τους αίροντας σχετικούς περιορισμούς.
· Καταργείται ο κανόνας της χρονικής προτεραιότητας εξέτασης των πρότυπων προτάσεων. Ο καθορισμός της σειράς εξέτασης της κάθε πρότασης επαφίεται στην κρίση της επιτροπής, η οποία προτεραιοποιεί τις προτάσεις με βάση τις ανάγκες και τα δεδομένα της κάθε χρονικής στιγμής.
· Καθορίζεται το κατώτατο όριο για τον καθορισμό των εξόδων προετοιμασίας της πρότυπης πρότασης, προκειμένου αυτά να κυμαίνονται σε εύλογο ύψος.
· Καταργούνται οι ειδικοί κανόνες για τη διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων κατόπιν έγκρισης πρότυπης πρότασης, ως προς τις ελάχιστες προθεσμίες για την υποβολή εκδηλώσεων ενδιαφέροντος και προσφορών.
Όπως, επίσης, σημειώνεται, «η Επιτροπή Αξιολόγησης Πρότυπων Προτάσεων επιλαμβάνεται κάθε πρότυπης πρότασης, κατά σειρά προτεραιότητας που αυτή κρίνει. Εφόσον έχουν υποβληθεί δύο ή περισσότερες πρότυπες προτάσεις με το ίδιο ή παρόμοιο αντικείμενο, η Επιτροπή Αξιολόγησης Πρότυπων Προτάσεων εξετάζει ταυτόχρονα τις προτάσεις και εισηγείται: (α) Την έγκριση της πρότυπης πρότασης, η οποία κρίνεται ως πλέον σκόπιμη και συμφέρουσα και (β) την απόρριψη των λοιπών».
Σχετικά με τον «καθορισμό των εξόδων προετοιμασίας της πρότυπης πρότασης, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους των μελετών που υποβλήθηκαν, καθώς και των επιπλέον εξόδων με τα οποία επιβαρύνθηκε ο προτείνων στο πλαίσιο της διαδικασίας της παρ. 6 του παρόντος, που, κατά την εύλογη κρίση της Επιτροπής Αξιολόγησης Προτύπων Προτάσεων, επιβαρύνθηκε ο προτείνων για την υποβολή της πρότυπης πρότασης. Τα έξοδα προετοιμασίας της πρότυπης πρότασης ισούνται τουλάχιστον με ποσό ίσο με ποσοστό τρία τοις εκατό (3%) της προϋπολογιζόμενης αξίας του έργου, όπως αυτή εγκρίνεται από την Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας».
Τα έργα «ανάσα» για την Αττική
Όπως πολλές φορές έχουμε αναφέρει, και η ίδια η κατασκευαστική αγορά εκτιμά ότι πρέπει να προχωρήσουν έργα όπως το Ελευσίνα Οινόφυτα και η περίφημη σύνδεση της περιφερειακής Υμηττού με τα νότια προάστια και τη Λ. Βουλιαγμένης μέσω της σήραγγας Ηλιουπόλεως (προς διευκόλυνση και του μεγάλου project της Lamda στο Ελληνικό), που έχουν προτείνει οι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-ΑΒΑΞ-ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις μέσω μοντέλου Πρότυπων Προτάσεων. Τις οποίες όμως, δεν έδειχνε μέχρι πρότινος να «εμπιστεύεται» το υπ. Υποδομών, αν και έχουν έρθει από την κυβέρνηση, που είχε κάνει λόγο για αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, όπως και σε έναν βαθμό έγινε.
Να σημειώσουμε ότι, βάσει άλλων πληροφοριών, κάποια από τα έργα εξετάζονταν ακόμα και ανεξάρτητα από τις Πρότυπες Προτάσεις που έχουν κατατεθεί από τους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους. Μεταξύ άλλων στα σενάρια που συζητιόνται περιλαμβάνεται η σύνδεσή τους με τις υφιστάμενες παραχωρήσεις, χωρίς πάντως να έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις. Αν δηλαδή βρεθεί φόρμουλα να ανατεθούν σε παραχωρησιούχους με παράλληλη, για παράδειγμα, χρονική επέκταση των συμβάσεων, αν συσχετισθούν με χρηματοοικονομικούς όρους, κ.α.. Να θυμίσουμε ότι κατά το παρελθόν ανάλογα εγχειρήματα για υλοποίηση έργων στην Αττική από τους κατασκευαστές (και τους παραχωρησιούχους) με αντάλλαγμα να επεκταθούν χρονικά οι συμβάσεις, «σκόνταψαν», μεταξύ άλλων, και στην Ευρώπη που δεν συναινούσε.
Το έργο Ελευσίνα – Οινόφυτα (πρόταση της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), κόστους 500 εκατ. ευρώ, σχετίζεται με την ανάπτυξη logistics στη Δυτική Αττική, θα συμβάλει στην ύπαρξη διεξόδου οχημάτων προς τη Β. Ελλάδα χωρίς την χρήση του ΠΑΘΕ, ωστόσο, κι εδώ δεν έχει ανοίξει ο φάκελος που φαίνεται να προβλέπει μοντέλο σύμβασης παραχώρησης.
Η σήραγγα Ηλιουπόλεως θα έδινε λύσεις για τα νότια προάστια, έχει προταθεί από τους κατασκευαστές μέσω σύμβασης παραχώρησης, με το κόστος να είναι υψηλό και να προβληματίζει το Δημόσιο ως προς την δική του συμμετοχή, αν και οι εταιρείες έχουν προτείνει λύσεις και για αυτό. Επίσης, αν και η αναγκαιότητα του έργου φαντάζει μεγάλη ενόψει της... έναρξης της επένδυσης στο Ελληνικό, εντούτοις, υπάρχουν και αντιδράσεις από τοπικούς δήμους που ανησυχούν μήπως, ως σύμβαση παραχώρησης, φέρει διόδια εντός πόλης.
Το έργο είχε βρεθεί σε στάδιο μελέτης, με την Αστική Σήραγγα Ηλιούπολης, μήκους περίπου 3 χλμ., να ξεκινά από το στρατόπεδο Σακκέτα και θα καταλήγει στη Λεωφόρο Βουλιαγμένης, περίπου στο ύψος του Metro Mall στα σύνορα Αγίου Δημητρίου και Ηλιούπολης. Το έργο περιλαμβάνει και την ανισοπεδοποίηση όλων των κόμβων μέχρι το ύψος της Γλυφάδας. Η προαναφερόμενη σήραγγα εκτιμάται ότι θα συμβάλλει στην βελτίωση του κυκλοφοριακού της πρωτεύουσας, ενώ συνδυάζεται με τις επεκτάσεις της Αττικής Οδού προς Ραφήνα και Καλύβια (συνολικού κόστους κατασκευής τουλάχιστον 1 δις. ευρώ). Για τα έργα αυτά έχει κατατεθεί Πρότυπη Πρόταση από την κοινοπραξία των ΓΕΚ Τέρνα – Άκτωρ Παραχωρησεις – Άβαξ, η οποία εκτιμάται ότι θα είναι πρόθυμη να την προσαρμόσει στο νέο θεσμικό πλαίσιο.
Να σημειωθεί, όμως, ότι εσχάτως τόσο ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρ. Δήμας, όσο και ο αρμόδιος για τις υποδομές υφυπουργός, Ν. Ταχιάος, είτε έχουν αναδείξει την αναγκαιότητα για την προώθηση νέων έργων στην Αττική (κάποια από αυτά είναι σε διαδικασία εξέλιξης, όπως ο τριπλός κόμβος Σκαραμαγκά με προσωρινό ανάδοχο τους ΜΕΤΚΑ, Δομική Κρήτης, ο νέος κόμβος Μεταμόρφωσης στην Αττική Οδό κ.α.), είτε δείχνουν να «ανοίγουν παράθυρο» για τις πρότυπες προτάσεις. Στην Αττική αναζητείται η φόρμουλα για να προχωρήσουν νέα οδικά έργα, ενώ πρόσφατα είχαμε και την σύσκεψη στο Μαξίμου υπό τον Πρωθυπουργό με επίκεντρο το κυκλοφοριακό στην Αττική.
Πάντως, μέχρι και πρότινος από το υπουργείο πήγαζε ότι οι Πρότυπες Προτάσεις δεν αποτελούν αυτοτελές χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά λειτουργούν κυρίως ως μηχανισμός ωρίμανσης έργων - προτάσεων. Εφόσον ένα έργο κριθεί σκόπιμο και βιώσιμο, ακολουθεί η υλοποίησή του είτε μέσω σύμβασης παραχώρησης είτε μέσω σχήματος ΣΔΙΤ. Μάλιστα, γίνονταν αναφορά για προβληματική χρήση σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες χωρίς ανάδειξη του ανταγωνισμού.
