Στον κρισιμότερο μήνα στη μάχη κατά της ακρίβειας αναδεικνύεται ο Ιούνιος κι ενώ οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί των ελληνικών νοικοκυριών εξακολουθούν να βρίσκονται σε συνθήκες αυξημένης πίεσης. Μέσα στον Ιούνιο «κληρώνει» για την επόμενη μέρα του πλαφόν που έχει επιβληθεί στο μεικτό περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων, στη σκιά της αβεβαιότητας που γεννά η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Το πλαφόν επιβλήθηκε στα μέσα Μαρτίου με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη Ιουνίου και αφορά σε περισσότερες από 60 κατηγορίες τροφίμων και άλλων απαραίτητων ειδών για κάθε ελληνικό νοικοκυριό. Ωστόσο, όπως έχει αποκαλύψει ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, το πιθανότερο είναι πως η επιβολή πλαφόν θα παραταθεί και μετά τις 30 Ιουνίου. Σύμφωνα με το μέτρο, κανείς δεν μπορεί να πουλά με μεγαλύτερο μικτό περιθώριο ποσοστού κέρδους ανά κωδικό, από αυτό που είχε για τον κωδικό κατά μέσο όρο το 2025.
Σύμφωνα, δε, με πηγές της αγοράς, η επιβολή πλαφόν επηρεάζει περίπου 5.000 με 6.000 κωδικούς, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 55% – 60% επί των συνολικών πωλήσεων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ.
Εθνική συμφωνία μείωσης των τιμών
Στο μεταξύ, την ώρα που η συζήτηση για την επόμενη μέρα του πλαφόν καλά κρατεί, ο υπουργός Ανάπτυξης ζητά «συστράτευση» κατά της ακρίβειας. Μόλις την περασμένη εβδομάδα εξέφρασε την ανάγκη να υπάρξει μια «εθνική κοινωνική συμφωνία» για τη μείωση των τιμών σε βασικά προϊόντα.
«Χρειάζεται μια εθνική κοινωνική συμφωνία. Να αναλάβουν την ευθύνη τους οι δυνάμεις της επιχειρηματικότητας, η βιομηχανία τροφίμων και τα σούπερ μάρκετ, μειώνοντας τις τιμές σε μια σειρά προϊόντα», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας πως «η κυβέρνηση κάνει ό,τι περνάει από το δικό της χέρι, με ελέγχους και παρεμβάσεις όπου χρειάζεται» και τονίζοντας ότι σε μια ελεύθερη οικονομία οι επιχειρήσεις οφείλουν να αναλάβουν και τη δική τους ευθύνη απέναντι στην κοινωνία, καθώς «υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας το οποίο δεν τα βγάζει εύκολα πέρα ή και δεν τα βγάζει καθόλου πέρα». «Δεν λέει κανείς να μην κερδίζουν οι επιχειρήσεις, γιατί προφανώς οι επιχειρήσεις πηγαίνουν μπροστά όταν έχουν κέρδος. Αλλά μπορούν να κρατήσουν ισορροπίες και να προχωρήσουν σε μειώσεις τιμών σε βασικά προϊόντα», τόνιζε πριν από μερικά 24ωρα.
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν σε ραδιοφωνική συνέντευξη λίγες ώρες μετά την πρώτη συνάντηση του υπουργού με τον νέο πρόεδρο της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, Γιάννη Μασούτη, στην πρώτη θεσμική συνάντηση μετά την ανάδειξη του τελευταίου στην προεδρία της Ένωσης. Σύντομα θα πραγματοποιηθεί και νέα συνάντηση, με όλο το προεδρείο της ένωσης. Οι δε δηλώσεις του υπουργού έγιναν την ίδια μέρα που διεξήχθη και η Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ), στην οποία τελικά ο κ. Θεοδωρικάκος δεν παρέστη παρά το γεγονός πως είχε προσκληθεί.
Από το βήμα ωστόσο της Γενικής Συνέλευσης ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ, Ιωάννης Γιώτης, ζήτησε να μην στοχοποιείται η βιομηχανία τροφίμων για τις αυξήσεις τιμών. «Μέσα στις κρίσεις των τελευταίων ετών, εμείς ως βιομηχανία τροφίμων φροντίσαμε να μην λείψει τίποτα από κανένα τραπέζι. Διασφαλίσαμε την επισιτιστική ασφάλεια. Ήμασταν από τις λίγες ή ίσως η μοναδική χώρα που δεν είχε ελλείψεις. Δεν ήταν εύκολο ούτε αυτονόητο αλλά το κάναμε πράξη. Ούτε η συγκράτηση τιμών ήταν αυτονόητη. Εμείς κατορθώσαμε να κρατήσουμε στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα τα επώνυμα τυποποιημένα προϊόντα ως ανάχωμα στις πληθωριστικές πιέσεις», τόνισε.
Μάλιστα σε υψηλούς τόνους ο κ. Γιώτης πρόσθεσε χαρακτηριστικά πως «έχουμε δώσει μάχη. Πριν δυο χρόνια στοχοποιηθήκαμε εμείς για το ελαιόλαδο. Τώρα, δύο χρόνια μετά, δαιμονοποιούμαστε εμείς για τις αυξήσεις στα φρέσκα φρούτα, λαχανικά και κρέατα, δηλαδή καμία σχέση με εμάς». Ο ίδιος, δε, έκανε λόγο για μια μάχη άνιση, καθώς «ο δείκτης κόστους μας αυξάνεται συνεχώς με διψήφια ποσοστά». «Η ακρίβεια είναι ο χειρότερος εχθρός μας, δεν τη θέλουμε», σημείωσε στη συνέχεια ο κ. Γιώτης, επαναλαμβάνοντας μια φράση που χρησιμοποιεί συνεχώς τα τελευταία χρόνια.
Από πού προέρχονται οι αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα
Την ίδια ώρα, όπως προκύπτει από μελέτη του ΙΟΒΕ, η οποία παρουσιάστηκε στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒΤ, κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026 η αύξηση των τροφίμων προήλθε σε μεγάλο βαθμό από τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα και όχι από τα επώνυμα τυποποιημένα προϊόντα της βιομηχανίας.
Ειδικότερα, στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 2026 ο πληθωρισμός των τροφίμων ανήλθε στο 4,4%, με τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα να καταγράφουν αύξηση 9,2%, ενώ στα επεξεργασμένα τρόφιμα η αύξηση περιορίστηκε μόλις στο 0,6%. Αντίστοιχα, στην Ευρωζώνη, ο πληθωρισμός των τροφίμων διαμορφώθηκε τον Απρίλιο στο 2,2%, με τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα να αυξάνονται κατά 4,6% και τα επεξεργασμένα κατά 1%.
Όπως προκύπτει από τη μελέτη, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη οι μεγαλύτερες πιέσεις προέρχονται από τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα, ωστόσο η ένταση του φαινομένου είναι σημαντικά υψηλότερη στην ελληνική αγορά.
Τα στοιχεία, δε, επιβεβαιώνουν ότι οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις προέρχονται από κατηγορίες όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα ψάρια και γενικότερα τα νωπά προϊόντα, τα οποία επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, την παραγωγή και τις διακυμάνσεις στις αγορές αγροτικών προϊόντων. Αντίθετα, οι τιμές των επεξεργασμένων τροφίμων παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες παρά τις πιέσεις που προέρχονται από το ενεργειακό κόστος και τις πρώτες ύλες.
Σαρωτικοί έλεγχοι, πρόστιμα και νέα ψηφιακά εργαλεία
Από την πλευρά του το υπουργείο Ανάπτυξης εντατικοποιεί το πλαίσιο δράσης του, προκειμένου να συγκρατήσει το μέγεθος των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή που θα «περάσουν» στο ράφι και δη στον τελικό καταναλωτή.
Η δέσμη δράσεων περιλαμβάνει σαρωτικούς ελέγχους στην αγορά προκειμένου να διαπιστωθεί εάν παρατηρούνται φαινόμενα αισχροκέρδειας, βαριά πρόστιμα για τους παραβάτες, αλλά και νέα ψηφιακά εργαλεία για την παρακολούθηση των τιμών, προκειμένου να ενισχυθούν τα «όπλα» του καταναλωτή.
Ήδη η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και της Προστασίας του Καταναλωτή έχει εδώ και καιρό εντείνει τους ελέγχους στην αγορά, προχωρώντας μάλιστα και στην επιβολή «τσουχτερών» προστίμων σε αρκετές επιχειρήσεις για αθέμιτη κερδοφορία. Η Αρχή συνεχίζει, δε, με αμείωτους ρυθμούς τους ελέγχους «κλείνοντας» το μάτι για νέες «καμπάνες» το προσεχές διάστημα. Υπενθυμίζεται ότι ελέγχει το τελευταίο διάστημα περισσότερες από 100 εταιρείες τροφίμων και δη 22 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου κρέατος, 23 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου φρούτων και λαχανικών, καθώς και περισσότερες από 57 εταιρείες τροφίμων και ποτών.
Την ίδια ώρα, το υπουργείο Ανάπτυξης επιταχύνει τους σχεδιασμούς του στην κατεύθυνση παρακολούθησης των τιμών, χτίζοντας ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αξιοποίηση δεδομένων της αγοράς σε πραγματικό χρόνο.
Στο επίκεντρο αυτών των σχεδιασμών βρίσκεται η νέα πλατφόρμα PosoKanei, η οποία έρχεται να αντικαταστήσει την πλατφόρμα e-katanalotis, επιχειρώντας να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο και διαδραστικό εργαλείο σύγκρισης τιμών και αγοραστικών επιλογών για τους πολίτες. Μέσω αυτού, ο καταναλωτής θα έχει πρόσβαση σε πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο για τιμές και συγκρίσεις αναφορικά με τα προϊόντα που φιγουράρουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Ειδικότερα, μέσα από τη νέα πλατφόρμα, ο καταναλωτής θα είναι σε θέση να ψάχνει ένα προϊόν και να ενημερώνεται σε ποια αλυσίδα σούπερ μάρκετ διατίθεται στη χαμηλότερη τιμή. Ταυτόχρονα, θα μπορεί να βλέπει την πορεία της τιμής του προϊόντος τους τελευταίους μήνες, ώστε να διακρίνει εάν έχουν σημειωθεί αναπροσαρμογές στην τιμή, ενώ ο χρήστης θα είναι, επίσης, σε θέση να δημιουργεί προσωπικό καλάθι αγορών, μέσα από συγκρίσεις τιμών ανά αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Τέλος, η νέα ψηφιακή πλατφόρμα θα παρέχει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να συγκρίνουν τις τιμές που καταγράφονται στην Ελλάδα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Κατά τις πληροφορίες, η νέα πλατφόρμα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μέσα στον Ιούνιο, ενώ κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι ο στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου και ενιαίου μηχανισμού εποπτείας της αγοράς στα πρότυπα προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών, όπου η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά δεδομένα αξιοποιούνται ήδη για την παρακολούθηση των τιμών και την αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας.
