«Παράθυρο» χορήγησης αποζημιώσεων προς τους ιδιώτες, άγνωστο για την ώρα ποιου χρηματικού ύψους, φαίνεται να ανοίγει από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών όσον αφορά στο έργο «Αναβάθμιση της Ανατολικής Εσωτερικής Περιφερειακής Θεσσαλονίκης με Σ.Δ.Ι.Τ.», το γνωστό και ως Fly Over Θεσσαλονίκης. Υπενθυμίζεται ότι τη ΣΔΙΤ σύμβαση έχουν αναλάβει με ποσοστό 50% έκαστος οι όμιλοι ΑΒΑΞ και METLEN (ΜΕΤΚΑ).
Αυτό, τουλάχιστον, φαίνεται να «φωτογραφίζει» έγγραφο του υπουργείου βάσει του οποίου ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών αποφάσισε, μεταξύ άλλων, «την έγκριση της χορήγησης αποζημίωσης για τη λήψη αναγκαίων μέτρων για την εξασφάλιση επίτευξης της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών (ΠΗΔ) στις 14 Μαΐου 2027 σύμφωνα με την προαναφερόμενη Αναθεωρημένη Εκτίμηση ΙΦΣ, τη δαπάνη της οποίας αναλαμβάνει στο σύνολό της η Αναθέτουσα Αρχή».
Εφόσον έχουμε να κάνουμε με καταβολή αποζημίωσης στο κατασκευαστικό σχήμα, άλλος ένας διαγωνισμός, άλλη μια σύμβαση, συμμετέχει στο… «γαϊτανάκι» των αποζημιώσεων προς αναδόχους -κατασκευαστές, λόγω καθυστερήσεων που χρεώνονται στο Δημόσιο και όχι σε αυτούς, όπως έχει συμβεί με πλήθος υποδομών.
Λόγω καθυστερήσεων που έχουν προκύψει στην πρόοδο του έργου (που αντιμετώπισε αρχικά και τοπικές αντιδράσεις) με ευθύνη του Δημοσίου (π.χ. παραδόσεις χώρων για εργασίες, απαλλοτριώσεις κ.α.), ενεργοποιήθηκε σχετικό άρθρο που προβλέπει την παράταση του χρονοδιαγράμματος ή/και την καταβολή αποζημιώσεων στους ιδιώτες.
Με το υπουργείο να εκτιμά ότι είναι προτιμότερη η επιτάχυνση των έργων και όχι να «τραβήξουν» για κάποιο χρονικό διάστημα οι εργασίες, πέραν του ορόσημου του Μαΐου 2027, αλλά και να εγκρίνει αποζημίωση προς ΑΒΑΞ – ΜΕΤΚΑ.
Πώς κύλησαν οι διαδικασίες - Παράταση χρόνου ή καταβολή αποζημιώσεων;
Όπως σημειώνεται, μεταξύ άλλων, σε σχετικό έγγραφο, κι αφού είχαν τεθεί ζητήματα καταβολής αποζημιώσεων, είχαν δοθεί παρατάσεις όσον αφορά στην Προγραμματισμένη Ημερομηνία Διαθεσιμότητα Υπηρεσιών (που αρχικά είχε οριστεί για την 18η Δεκεμβρίου 2026 και η οποία ορίστηκε εκ νέου για την 14η Μαΐου 2027) και ληφθεί αποφάσεις για την πράξη «Συμπληρωματικές δράσεις, ενέργειες και εργασίες για την υλοποίηση του έργου Αναβάθμιση της Ανατολικής Εσωτερικής Περιφερειακής Θεσσαλονίκης με Σ.Δ.Ι.Τ.», προ 2ετίας (07-02-2024), με απόφαση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών «εγκρίθηκαν: α) η μετάθεση της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών, που αρχικά είχε οριστεί για την 18η Δεκεμβρίου 2026 και η οποία ορίστηκε εκ νέου για την 14η Μαΐου 2027, β) το Χρονοδιάγραμμα Εργασιών του υπόψη έργου και γ) η αποδοχή της αποζημίωσης του Ιδιώτη Φορέα Σύμπραξης (ΙΦΣ) για αυξημένες δαπάνες λόγω Εκτιμώμενης Μεταβολής Κόστους Σύμπραξης που συνίσταται στις πρόσθετες δαπάνες λόγω της καθυστέρησης έναρξης εκτέλεσης των Εργασιών».
Όπως προκύπτει, καθώς υπήρχαν καθυστερήσεις στην παράδοση των απαραίτητων χώρων στην κοινοπραξία ΑΒΑΞ – ΜΕΤΚΑ για να προχωρήσει τις εργασίες, προβλήματα με απαλλοτριώσεις κ.λπ., ενεργοποιήθηκε το άρθρο «Γεγονότα Αποζημίωσης» της Σύμβασης Σύμπραξης, βάσει του οποίου «ο ΙΦΣ θα έχει το δικαίωμα να αιτηθεί παράταση προθεσμιών, ήτοι μετάθεση της Ημερομηνίας Έναρξης Εργασιών ή/και της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας των Υπηρεσιών ή/και της Απώτερης Ημερομηνίας και/ή απαλλαγή από τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από τη Σύμβαση Σύμπραξης και/ή να διεκδικήσει αποζημίωση σύμφωνα με τη Σύμβαση Σύμπραξης».
Ακολούθησαν σχετικές διεργασίες και διαβουλεύσεις, με την αναθέτουσα αρχή να εκτιμά ότι προέχει η επιτάχυνση των εργασιών ώστε να επιτευχθεί το ορόσημο του Μαΐου 2027, άρα, δεν ήταν επιθυμητή μια καθυστέρηση στο χρονοδιάγραμμα. Απόφαση που, όμως, «ανοίγει τον δρόμο» για καταβολή αποζημιώσεων. Όπως, μεταξύ άλλων, σημειώνεται, «ο ΙΦΣ, σε περίπτωση επέλευσης Γεγονότος Αποζημίωσης, έχει το δικαίωμα να αιτηθεί παράτασης προθεσμιών ή και να διεκδικήσει αποζημίωση σύμφωνα με τη Σύμβαση Σύμπραξης.
Η Αναθέτουσα Αρχή αποδέχεται την καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των διαδικασιών παράδοσης των αναγκαίων Χώρων Κατασκευής του Έργου. Δεδομένου ότι εκτός των άλλων πρόκειται για ένα Έργο Εθνικής Σημασίας, κάθε περαιτέρω καθυστέρηση στην επίτευξη της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών (14 Μαΐου 2027) είναι επιζήμια για το Δημόσιο Συμφέρον».
Πώς πήρε την απόφαση το υπ. Υποδομών
Για τους λόγους για τους οποίους επιλέχθηκε η καταβολή αποζημίωσης αλλά όχι η παράταση ολοκλήρωσης του έργου, αναφέρονται τα εξής:
«Οι ωφέλειες για τους τοπικούς και υπερτοπικούς χρήστες, καθώς και για την κοινωνία της Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό Δημόσιο είναι πολύ σημαντικές και άμεσες, αφού με την έγκαιρη ολοκλήρωση του έργου και την απρόσκοπτη λειτουργία του επιτυγχάνεται:
α) Εξοικονόμηση χρόνου των μετακινούμενων οχημάτων όλων των κατηγοριών, τόσο κατά μήκος των διαφόρων τμημάτων της Εσωτερικής Περιφερειακής Οδού Θεσσαλονίκης, όσο και των μετακινούμενων σε ολόκληρο το οδικό δίκτυο της περιοχής επιρροής του Έργου.
β) Εξοικονόμηση χρόνου από τη μείωση των καθυστερήσεων λόγω μείωσης των συμβάντων και του χρόνου εκκαθάρισης αυτών και αποκατάστασης ομαλών συνθηκών κυκλοφορίας.
γ) Μείωση του λειτουργικού κόστους των οχημάτων (ελαφρών και βαρέων) ανά διανυόμενο οχηματοχιλιόμετρο λόγω καλύτερων συνθηκών κυκλοφορίας στην Περιφερειακή Οδό Θεσσαλονίκης, λόγω ελάφρυνσης της κυκλοφορίας στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Θεσσαλονίκης.
δ) Μείωση κόστους των προσφερόμενων υπηρεσιών Δημοσίων Συγκοινωνιών (Producers Surplus), βελτίωση των κυκλοφοριακών συνθηκών στο οδικό δίκτυο της Θεσσαλονίκης και μείωση των χρόνων διαδρομής των λεωφορείων των Δημοσίων Συγκοινωνιών, αύξηση της παραγωγικότητας και των λειτουργικών επιδόσεων.
ε) Βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας με κυριότερη τη βελτίωση του δείκτη ατυχημάτων και τη δραστική μείωση του αριθμού των παθόντων.
στ) Μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων (CO2) και μείωση του θορύβου λόγω καλύτερων συνθηκών κυκλοφορίας στο οδικό δίκτυο της περιοχής επιρροής του Έργου».
Σύμφωνα με την απόφαση, «τα προαναφερόμενα οφέλη έχουν και οικονομική αποτίμηση, με αποτέλεσμα κάθε καθυστέρηση στην παράδοση του Έργου, πέρα από την καθυστέρηση που επιφέρει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της ασφάλειας των μετακινήσεων των κατοίκων του Πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης, να επιφέρει και οικονομική επιβάρυνση στο Ελληνικό Δημόσιο, τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην πόλη.
Για τους παραπάνω λόγους κρίνεται απαραίτητη η έγκαιρη ολοκλήρωση της κατασκευής του έργου μέσω εντατικοποίησης των εργασιών ώστε, παρά τις έως τώρα καθυστερήσεις (όπως αυτές αποτυπώνονται στις υπόψη Γνωστοποιήσεις Γεγονότων Αποζημίωσης), να καταστεί δυνατή η επίτευξη της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών στις 14- 05-2027, σύμφωνα με την προαναφερόμενη Αναθεωρημένη Εκτίμηση ΙΦΣ που περιλαμβάνει: αναθεώρηση του εγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος εργασιών, τροποποίηση του σχεδιασμού των τεχνικών εργασιών, της μεθοδολογίας και των φάσεων υλοποίησής τους εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ελαχιστοποίηση του κόστους της Κεφαλαιακής Δαπάνης.
Κατόπιν των ανωτέρω, κρίνεται αναγκαία για την έγκαιρη ολοκλήρωση του έργου του θέματος και την απρόσκοπτη λειτουργία του, η καταβολή αποζημίωσης στον Ιδιωτικό Φορέα Σύμπραξης λόγω καθυστέρησης υλοποίησης εργασιών, χωρίς υπαιτιότητα ή εν γένει ευθύνη του ΙΦΣ».
Βάσει των πλέον πρόσφατων ενημερώσεων από αυτοψία της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η πρόοδος του έργου στα τέλη του 2025 προσέγγιζε το 40% ενώ το χρονοδιάγραμμα «δείχνει» ολοκλήρωσή του τον Μάιο του 2027.
Ποιο είναι το έργο
Ο υπερυψωμένος αυτοκινητόδρομος FLYOVER είναι ένα σημαντικό και πρωτοποριακό έργο αναβάθμισης της Ανατολικής Περιφερειακής Οδού της Θεσσαλονίκης και συνολικά των υποδομών της χώρας. Υλοποιείται μέσω της κοινοπραξίας των Ομίλων AVAX και METLEN (ΜΕΤΚΑ). Το αντικείμενο του Έργου περιλαμβάνει μία υπερυψωμένη ταχεία λεωφόρο μήκους 7,54 χλμ. πάνω από τη σημερινή ανατολική περιφερειακή οδό η οποία παράλληλα θα διευρυνθεί, θα αποκτήσει νέους κόμβους και τεχνικά στοιχεία και θα εκσυγχρονιστεί σε συνολικό μήκος 12 χιλιομέτρων. Κατά την διάρκεια της τετραετούς κατασκευαστικής περιόδου του Έργου που είναι ευρέως γνωστό ως “Flyover”, πέραν της ανατολικής περιφερειακής, επεμβάσεις θα γίνουν παράλληλα και στην δυτική περιφερειακή Θεσσαλονίκης με αποτέλεσμα οι πολίτες της πόλης να απολαμβάνουν στο σύνολο του ένα σύγχρονο, ασφαλή περιφερειακό αυτοκινητόδρομο που αναμένεται να δώσει ουσιαστικές λύσεις στο κυκλοφοριακό ζήτημα της Θεσσαλονίκης.
Με συνολικό μήκος 13,5 χλμ., 4 λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, 3 νέες υπόγειες σήραγγες και 10 γέφυρες που θα κατασκευαστούν με βάση τα πιο σύγχρονα διεθνή πρότυπα, το έργο είναι ύψους 370 εκατ. ευρώ, μέσω ΣΔΙΤ. Η συνολική χρονική διάρκεια της Σύμβασης Σύμπραξης έχει οριστεί στα 30 έτη από τα οποία τα πρώτα τέσσερα αφορούν στην κατασκευαστική περίοδο και τα υπόλοιπα 26 αφορούν στην περίοδο παροχής υπηρεσιών λειτουργίας και συντήρησης του έργου. Δεν προβλέπεται η επιβολή διοδίων καθώς το ανάδοχο σχήμα θα λαμβάνει πληρωμές διαθεσιμότητας από το Ελληνικό Δημόσιο.
Στόχος, η αποσυμφόρηση της κορεσμένης υφιστάμενης οδού και η βελτίωση της προσβασιμότητας στο αεροδρόμιο «Μακεδονία», σε σύνδεση με την Εγνατία Οδό, τη νότια Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική. Θα εξυπηρετεί 10.000 οχήματα την ώρα και θα αλλάξει τον κυκλοφοριακό χάρτη της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα ο εναέριος αυτοκινητόδρομος Flyover, θα ενισχύσει σημαντικά την οδική ασφάλεια και θα συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών ρύπων.
Με την ολοκλήρωσή του θα αποτελεί το μεγαλύτερο έργο κατασκευής εναέριας οδού στην Ελλάδα, φέρνοντας πιο κοντά σημαντικά τοπόσημα της Θεσσαλονίκης, βελτιώνοντας την πρόσβαση προς το αεροδρόμιο «Μακεδονία» και μειώνοντας το κυκλοφοριακό πρόβλημα της περιοχής.
Βασικά Χαρακτηριστικά του Κατασκευαστικού Έργου:
· 12 χιλιόμετρα έργου
· 9 ανισόπεδοι κόμβοι
· 4 χιλιόμετρα συνεχόμενης γέφυρας ταχείας κυκλοφορίας (Flyover)
· 8 νέες γέφυρες
· 3 νέες σήραγγες
· 20.000 συνολική χωρητικότητα οχημάτων/ώρα στις δύο κατευθύνσεις
· Εκσυγχρονισμός και βελτιστοποίηση υποδομών και εγκαταστάσεων υφιστάμενου δικτύου, καθώς και στοχευμένες επεμβάσεις στο παράπλευρο οδικό δίκτυο.
Η «εντολή» στον ΙΦΣ
Όπως, επίσης, αναφέρεται στο σχετικό έγγραφο με ημερομηνία 13/02/2026, ο κ. Δήμας αποφάσισε επιπλέον «την υπογραφή Συμφωνίας μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ΙΦΣ, με εκ τρίτου συμβαλλόμενο τον Κατασκευαστή, για την πληρωμή της προαναφερθείσας αποζημίωσης καθώς και τον καθορισμό του χρόνου και των προϋποθέσεων καταβολής της εν λόγω δαπάνης».
Επίσης, έδωσε εντολή στον ΙΦΣ (Ιδιώτη Φορέα Σύμπραξης) της Σύμβασης Σύμπραξης «Αναβάθμιση της Ανατολικής Εσωτερικής Περιφερειακής Θεσσαλονίκης» όπως προβεί άμεσα στη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την επίτευξη της Προγραμματισμένης Ημερομηνίας Διαθεσιμότητας Υπηρεσιών (ΠΗΔ) στις 14 Μαΐου 2027 σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην προαναφερόμενη Αναθεωρημένη Εκτίμηση ΙΦΣ, που περιλαμβάνει την αναθεώρηση του εγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος εργασιών με αύξηση των απαιτούμενων υλικών, των πόρων και του εξοπλισμού, την τροποποίηση του σχεδιασμού των τεχνικών εργασιών, της μεθοδολογίας και των φάσεων υλοποίησής τους.
