Το Συμβούλιο των διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/IAEA) παρέπεμψε, για πρώτη φορά εδώ και 20 χρόνια στο Συμβούλιο Ασφαλείας το Ιράν επειδή δεν τήρησε τις υποχρεώσεις του σε ό,τι αφορά το πυρηνικό πρόγραμμά του, μια ενέργεια που έχει ως στόχο να αυξήσει την πίεση στην Τεχεράνη, όπως ανέφεραν δύο διπλωμάτες.
Το ψήφισμα με το οποίο παραπέμπεται το Ιράν στο ΣΑ του ΟΗΕ εγκρίθηκε με 23 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 8 αποχές. Κατά ψήφισαν η Ρωσία, η Κίνα και ο Νίγηρας.
Στο κείμενο αυτό το Συμβούλιο εκφράζει «τη βαθύτατη ανησυχία του» για τη συνεχιζόμενη μη συμμόρφωση του Ιράν με τις υποχρεώσεις του και ζητά από τον γενικό διευθυντή του ΔΟΑΕ, τον Ραφαέλ Γκρόσι, να ενημερώσει τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και να μεταφέρει στο ΣΑ το ψήφισμα, δύο προηγούμενα ψηφίσματα και την τελευταία έκθεση του Οργανισμού για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Βιέννη, Ρεζά Νατζαφί, χαρακτήρισε «πολιτικό εργαλείο» το ψήφισμα αυτό. «Το Ιράν δεν θα συνεργαστεί παρά μόνο στον βαθμό που το επιτρέπουν οι συνθήκες και η ασφάλεια», είπε στους δημοσιογράφους μετά την ψηφοφορία.
Ο ΔΟΑΕ δεν έχει πρόσβαση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν αφού το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επιθέσεις σε αυτές, τον Ιούνιο του 2025.
Κάποιες εγκαταστάσεις χτυπήθηκαν και στον εν εξελίξει πόλεμο, που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου και ο ΔΟΑΕ ζήτησε πολλές φορές να του παρασχεθεί πρόσβαση.
Το ψήφισμα αυτό προωθήθηκε από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τις ΗΠΑ.
Το κίνητρο ορισμένων χωρών είναι «η πραγματική ανησυχία τους για τη διάδοση των πυρηνικών», εκτίμησε ο Αλί Βάεζ, του ινστιτούτου προβληματισμού International Crisis Group (ICG). «Όμως άλλες το βλέπουν ως ευκαιρία να προσθέσουν τη νομική πίεση και τον οικονομικό στραγγαλισμό στον ναυτικό αποκλεισμό, για να σφίξουν τον κλοιό» γύρω από το Ιράν, πρόσθεσε.
Είναι η πρώτη φορά που θα συγκληθεί το Συμβούλιο Ασφαλείας για να συζητήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων του Ιράν εδώ και 20 χρόνια, ανέφερε μια πηγή προσκείμενη στον ΔΟΑΕ. Για τον Αλί Βάεζ ωστόσο, η κίνηση αυτή είναι μάταιη: «η Ρωσία και η Κίνα θα φροντίσουν πιθανότατα η πίεση της Δύσης να προσκρούσει σε τοίχο στο Συμβούλιο Ασφαλείας».
«Υπερεπείγουσα κατάσταση»
Ο ΔΟΑΕ επανέλαβε ότι η έλλειψη πληροφοριών και πρόσβασης συνιστά «κίνδυνο διάδοσης» των πυρηνικών, καλώντας το Ιράν να αντιμετωπίσει το θέμα «με τη μέγιστη σοβαρότητα».
Το ψήφισμα ζητά επίσης από την Τεχεράνη «να δεσμευτεί σοβαρά και χωρίς προϋποθέσεις σε διαπραγματεύσεις με στόχο την ενίσχυση της διεθνούς εμπιστοσύνης στον αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα» του προγράμματός της.
Ο Γκρόσι είπε τη Δευτέρα ότι θα ήταν «θετικός ο αντίκτυπος» για το Ιράν εάν παρείχε πρόσβαση στους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ. Την ίδια ημέρα ωστόσο, η αποστολή του Ιράν στη Βιέννη τον κάλεσε να ζητήσει από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να σταματήσουν τις «παράνομες επιθέσεις» τους και παράλληλα ο ΔΟΑΕ να σταματήσει να δημοσιεύει «μη επαγγελματικές, μη αντικειμενικές και πολιτικά επηρεασμένες εκθέσεις» για την Τεχεράνη.
Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα αλλά δηλώνει ότι έχει δικαίωμα στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας. Είναι ωστόσο η μοναδική χώρα που δεν έχει πυρηνικά όπλα αλλά εμπλουτίζει ουράνιο στο επίπεδο του 60% και συσσωρεύει μεγάλα αποθέματα, σύμφωνα με τον ΔΟΑΕ. Το όριο αυτό είναι πολύ κοντά στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας και πολύ πάνω από το επιτρεπόμενο όριο του 3,67% που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Πριν από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα τον Ιούνιο του 2025 ο ΔΟΑΕ υπολόγιζε ότι το Ιράν διέθετε περίπου 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου 60%.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
