Από το φθινόπωρο αρχίζουν να βγαίνουν οι προσκλήσεις και οι οδηγοί για τα νέα προγράμματα επιδότησης αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, όπως ανέφερε την Τρίτη η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατά τη συνέντευξη Τύπου για τον οδικό χάρτη για προσιτή ενέργεια.
Οι συγκεκριμένες δράσεις αποτελούν το πρώτο κομμάτι του νέου κύκλου προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης, ενώ από το 2027 παίρνουν σειρά οι παρεμβάσεις του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με νέο «Εξοικονομώ» για ευάλωτα νοικοκυριά. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης ξεχωριστές δράσεις για τις περιοχές Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, καθώς και για την ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων.
Διαβάστε ακόμα - Ενέργεια και περιβάλλον μετά το Ταμείο Ανάκαμψης - Τα έργα και οι μεταρρυθμίσεις που έρχονται
Το χρονοδιάγραμμα δεν είναι ίδιο για όλες τις δράσεις. Για τα νέα προγράμματα αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, στόχος είναι οι προσκλήσεις και οι οδηγοί να αρχίσουν να εκδίδονται άμεσα, μέσα στο φθινόπωρο και πριν από το τέλος του 2026. Οι παρεμβάσεις που θα χρηματοδοτηθούν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, μεταξύ των οποίων και το νέο «Εξοικονομώ» για ευάλωτα νοικοκυριά, αναμένεται να αρχίσουν να τρέχουν από το 2027. Παράλληλα, με διαφορετική χρηματοδότηση συνεχίζονται και προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης δημόσιων κτιρίων που είχαν αρχικά ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των χρονοδιαγραμμάτων του.
Η εμπειρία από τα προηγούμενα «Εξοικονομώ»
Η ηγεσία του ΥΠΕΝ στάθηκε ιδιαίτερα και στην εμπειρία των προηγούμενων προγραμμάτων «Εξοικονομώ», τα οποία άρχισαν να τρέχουν από το 2021. Όπως αναφέρθηκε, στους πρώτους κύκλους υπήρξαν δομικά προβλήματα και καθυστερήσεις, τα οποία στην πορεία επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστούν μέσα από αλλαγές στον τρόπο εφαρμογής των προγραμμάτων.
Η εκτίμηση που διατυπώθηκε είναι ότι πλέον έχει συσσωρευτεί σημαντική εμπειρία στη διαχείριση τέτοιων δράσεων, τόσο ως προς τις διαδικασίες όσο και ως προς τους ελέγχους, ώστε τα επόμενα προγράμματα να μπορούν να τρέξουν με μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.
- Διαβάστε ακόμα - Εξοικονομώ: Ανάσα έως τις 30 Νοεμβρίου για έργα που κινδύνευαν να μείνουν ημιτελή - Τι πρέπει να κάνουν οι δικαιούχοι
Ως παράδειγμα αναφέρθηκαν και τα προγράμματα για ηλιακούς θερμοσίφωνες που υλοποιήθηκαν τους τελευταίους μήνες, για τα οποία η ηγεσία του υπουργείου σημείωσε ότι η εφαρμογή τους έδειξε πως έχει αποκτηθεί μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση αντίστοιχων δράσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ηγεσία του ΥΠΕΝ έκανε λόγο για μια «ιστορική επένδυση» στην εξοικονόμηση ενέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί 1,6 δισ. ευρώ σε περισσότερους από 260.000 δικαιούχους. Από αυτούς, πάνω από 99.000 εντάχθηκαν στα προγράμματα «Εξοικονομώ», περισσότεροι από 160.000 σε δράσεις για αντλίες θερμότητας και θερμοσίφωνες και πάνω από 1.700 επιχειρήσεις στο «Αλλάζω Συσκευή» και σε δράσεις του τριτογενούς τομέα.
200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες
Το πρόγραμμα που βρίσκεται πιο κοντά στην εκκίνηση αφορά την αγορά αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων και χρηματοδοτείται μέσω της ρήτρας διαφυγής. Για τη δράση προβλέπονται 200 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ και περίπου 100.000 δικαιούχοι, εκ των οποίων περίπου 32.000 θα επιδοτηθούν για την αγορά αντλίας θερμότητας και 68.000 για την αγορά ηλιακού θερμοσίφωνα.
Η επιδότηση προβλέπεται στο 50% για την αγορά αντλίας θερμότητας ή ηλιακού θερμοσίφωνα και στο 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Πρόκειται για νέο πρόγραμμα αντίστοιχης λογικής με προηγούμενη δράση που είχε χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και είχε, σύμφωνα με την ηγεσία του ΥΠΕΝ, πολύ μεγάλη ανταπόκριση.
Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, η κατεύθυνση που δόθηκε από την ηγεσία του υπουργείου είναι οι προσκλήσεις και οι οδηγοί να αρχίσουν να βγαίνουν άμεσα, από το φθινόπωρο και πριν από το τέλος του 2026.
Νέο «Εξοικονομώ» από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο
Σε διαφορετικό χρονοδιάγραμμα κινούνται οι δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και θα απευθύνονται σε ευάλωτα νοικοκυριά. Αυτές αναμένεται να αρχίσουν να ενεργοποιούνται από το 2027.
Το μεταγενέστερο χρονοδιάγραμμα συνδέεται με τον τρόπο χρηματοδότησης του Ταμείου, καθώς οι πόροι του προέρχονται από έσοδα του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Όπως εξήγησε η ηγεσία του ΥΠΕΝ, θα πρέπει πρώτα να προηγηθεί η διαδικασία συγκέντρωσης των σχετικών εσόδων και στη συνέχεια να αρχίσει η χρηματοδότηση των δράσεων.
Όπως έχει γίνει ήδη γνωστό, προβλέπονται 1,7 δισ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων.
Ειδικότερα, προβλέπεται νέο «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες, με πόρους 1,2 δισ. ευρώ, καθώς και πρόγραμμα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης, στο οποίο περιλαμβάνονται αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Παράλληλα προβλέπεται δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 κατοικίες. Στόχος είναι τα ευάλωτα νοικοκυριά να αποκτήσουν αρχικά εικόνα για τις ενεργειακές ανάγκες του ακινήτου τους και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται και στη συνέχεια να μπορούν να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Στον σχεδιασμό του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου περιλαμβάνονται ακόμη Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης και one - stop shops για ενημέρωση και συμβουλευτική υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Προβλέπεται επίσης αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους ετησίως.
Ειδικό πρόγραμμα σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη
Ξεχωριστό πρόγραμμα προβλέπεται για τις περιοχές Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, δηλαδή τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, με αυξημένα ποσοστά στήριξης.
Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 49,8 εκατ. ευρώ και αφορά συνολικά 10.000 δικαιούχους.
Ειδικότερα, προβλέπονται 3.000 δικαιούχοι για ηλιακούς θερμοσίφωνες, με επιδότηση 60%, μέσο κόστος ανά δικαιούχο 1.460 ευρώ και μέση επιδότηση 876 ευρώ. Το συνολικό ποσό της συγκεκριμένης κατηγορίας ανέρχεται σε 2,6 εκατ. ευρώ.
Για τις αντλίες θερμότητας προβλέπονται 5.000 δικαιούχοι, επίσης με επιδότηση 60%. Το μέσο κόστος υπολογίζεται σε 10.140 ευρώ και η μέση επιδότηση σε 6.082 ευρώ, με συνολικό προϋπολογισμό 30,4 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα συμπληρώνεται από 2.000 φωτοβολταϊκά με μπαταρία. Στην περίπτωση αυτή η ενίσχυση προβλέπεται σε 20% για το φωτοβολταϊκό, 80% για την μπαταρία και 100% για τη σύνδεση. Το μέσο κόστος ανά δικαιούχο υπολογίζεται σε 14.000 ευρώ, η μέση επιδότηση σε 8.400 ευρώ και το συνολικό ποσό σε 16,8 εκατ. ευρώ.
«Ηλέκτρα» και «Φοίβος - Αθηνά» συνεχίζονται με νέα χρηματοδότηση
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης δημόσιων κτιρίων «Ηλέκτρα» και «Φοίβος - Αθηνά», τα οποία είχαν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των χρονοδιαγραμμάτων του.
Όπως διευκρίνισε η ηγεσία του ΥΠΕΝ, η απένταξη των συγκεκριμένων δράσεων δεν σημαίνει ούτε ότι ακυρώνονται τα έργα ούτε ότι χάνονται τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Τα ποσά που αποδεσμεύονται κατευθύνονται σε άλλες δράσεις που μπορούν να ολοκληρωθούν εντός των προθεσμιών του Ταμείου, ενώ για τα συγκεκριμένα έργα εξασφαλίζεται διαφορετική πηγή χρηματοδότησης, μεταξύ άλλων μέσω της Ρήτρας Διαφυγής.
Στο «Ηλέκτρα», προβλέπονται 49 δημόσια κτίρια και συνολική χρηματοδότηση 117,39 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Το ποσοστό επιδότησης κυμαίνεται από 50% έως 85%, ενώ η μέση επιδότηση διαμορφώνεται στα 2,3 εκατ. ευρώ.
Στα προγράμματα «Φοίβος - Αθηνά» εντάσσονται 246 σχολεία, με συνολικό ποσό 44,5 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Η επιδότηση φθάνει στο 100%, με όριο ανά κατηγορία, ενώ η μέση επιδότηση υπολογίζεται σε 180.825 ευρώ.
Με τη μεταφορά της χρηματοδότησης, ο σχεδιασμός του ΥΠΕΝ είναι τα έργα να συνεχιστούν εκτός των χρονικών περιορισμών του Ταμείου Ανάκαμψης, χωρίς να ακυρωθούν οι ενεργειακές παρεμβάσεις που είχαν ήδη προγραμματιστεί.
