Οι θεσμοί ξανά, λοιπόν, στην Αθήνα. Από Δευτέρα, για το Ταμείο Ανάκαμψης των 36 δισ. ευρώ και μία εβδομάδα μετά, για το ΕΣΠΑ των 26 δισ. ευρώ. Έρχονται με επίσημη ατζέντα τις - πολύ κρίσιμες αναθεωρήσεις - των δύο αυτών πακέτων, τα οποία (μαζί με την ΚΑΠ) τροφοδοτούν με κοινοτικό χρήμα την Ελλάδα.
Οι συζητήσεις αυτές, όμως, έχουν και ένα άλλο «φόντο»: την επόμενη μέρα, όταν τα πολλά λεφτά δεν θα υπάρχουν. Η επόμενη ημέρα, δεν αργεί και οι συζητήσεις έχουν αρχίσει, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την πιο σημαντική ίσως κάθοδο αυτών των εβδομάδων, αυτήν του αρμόδιου για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ Επιτρόπου Πιοτρ Σέραφιν στο τέλος Οκτωβρίου.
Ας ξεκινήσουμε, από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τελειώνει σε λιγότερο από ένα χρόνο, και παρά το γεγονός πως η Ελλάδα είναι από τα κράτη που είχε εξαρχής καλές επιδόσεις στην πορεία των αιτημάτων πληρωμής και της έλευσης των δόσεων από τις Βρυξέλλες, η εικόνα τώρα αλλάζει. Γιατί ,τώρα, το «κοντέρ» μηδενίζει και αυτό που μετρά, είναι αν όλα αυτά τα έργα, επενδύσεις και μεταρρυθμιστικά ορόσημα θα έχουν γίνει μέχρι κεραίας έως το τέλος Αυγούστου του 2026.
Τώρα, λοιπόν, το ζητούμενο είναι να μην χαθούν κονδύλια κυρίως από τις επιδοτήσεις των 18 δισ. ευρώ (τα υπόλοιπα κονδύλια είναι δάνεια). Αυτό, όμως, απαιτεί να ανεβάσουν ταχύτητες υπουργεία, φορείς υλοποίησης και δικαιούχοι και σύμφωνα με ρεπορτάζ του Insider, πολλά μεγάλα και μικρά έργα δεν προλαβαίνουν. Κάποια έργα θα πρέπει να τρέξουν στο παρά πέντε, κάποια θα πρέπει να φύγουν και να αντικατασταθούν από παρεμβάσεις που είναι εφικτές (όχι, δηλαδή, απαραίτητα οι πιο σκόπιμες ή αποδοτικές, αλλά απλά αυτές που μπορούν να γίνουν). Και τούτο, για να μη χαθούν λεφτά που δεν θα ξαναδούμε ή για να μην υπάρξει κίνδυνος να πρέπει να πληρώσει ο κρατικός προϋπολογισμός κρίσιμα έργα που θα μείνουν ημιτελή.
Μετά, πάμε στο ΕΣΠΑ. Εδώ, χρόνος θεωρητικά υπάρχει (το ΕΣΠΑ τελειώνει το 2030), αλλά και πάλι η αναθεώρησή του είναι κρίσιμη: θα πρέπει μεταξύ πολλών άλλων να ενσωματώσει κοινοτικές ντιρεκτίβες (πχ για σχέδια στέγασης) ή έργα που πήραν «αποβολή» από το Ταμείο Ανάκαμψης και παράλληλα να φανεί αντάξιο των προσδοκιών που υπάρχουν από το 2027 και μετά: τότε, θα είναι το μόνο κοινοτικό πακέτο αναπτυξιακής στήριξης.
Το ΕΣΠΑ θα τελειώσει το 2030. Τελειώνει και ως πρόγραμμα αλλά κι ως δομή όπως το ξέραμε όλες αυτές τις 7ετίες. Το ίδιο ισχύει και για την ΚΑΠ, που θα πρέπει έως τότε να αφήσει πίσω της και το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η επόμενη ημέρα θα έχει λιγότερα κονδύλια για ΕΣΠΑ και ΚΑΠ και πιο δύσκολα: συνδεδεμένα με μεταρρυθμίσεις και με την πίτα να μοιράζεται σε έναν μεγάλο βαθμό «κεντρικά» από τις Βρυξέλλες.
Το τι θα πάρει η Ελλάδα και με ποιους όρους είναι άγνωστο, αφού η «μάχη» θα κριθεί σε δύο χρόνια. Ωστόσο, το αποτέλεσμα μίας τέτοιας διαπραγμάτευσης, έχει σχέση και με το «πρόσωπο» που έχεις διαμορφώσει. Για παράδειγμα, με το κατά πόσο τα λεφτά που τώρα σου δίδονται έμειναν στο «ράφι» ή έπιασαν τόπο. Και όταν τρέχεις στο παρά πέντε, προφανώς, επιλέγεις και λύσεις ανάγκης.
Δεν είναι μακριά αυτή η μεγάλη αλλαγή στο πόσα λεφτά θα υπάρχουν από τον κοινοτικό κορβανά. Είναι επίσης δεδομένο, πως θα είναι λιγότερα, ενώ οι ανάγκες που θα έχουμε ως χώρα είναι μεγάλες και τα δημοσιονομικά περιθώρια στενά, ειδικά αν ενταθεί και άλλο το σκηνικό οικονομίας πολέμου.
Να πούμε, πως τα λεφτά της ΕΕ δεν καλύπτουν μόνο υποδομές ή ιδιωτικές επενδύσεις (που προφανώς χρειαζόμαστε). Χρηματοδοτούν και εντελώς αναγκαίες κοινωνικές πολιτικές, δράσεις απασχόλησης, υγείας, παιδείας, κατάρτισης, πολιτισμού, τουρισμού, ναυτιλίας, περιφέρειας, κλπ. Δράσεις που έχουμε ανάγκη, όχι μόνο για να διασφαλισθεί η ανάπτυξη, αλλά και η κοινωνική συνοχή.
