Η διασυνοριακή παροχή επενδυτικών υπηρεσιών στην Ευρώπη αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, καθώς όλο και περισσότεροι ιδιώτες επενδυτές επιλέγουν να συναλλάσσονται με χρηματιστηριακές και επενδυτικές εταιρείες που εδρεύουν σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον ανταγωνισμό και διευρύνει τις επιλογές των επενδυτών, ταυτόχρονα όμως δημιουργεί νέες προκλήσεις για τις εποπτικές αρχές, οι οποίες καλούνται να διασφαλίσουν ότι οι πολίτες απολαμβάνουν το ίδιο επίπεδο προστασίας, ανεξάρτητα από το πού είναι εγκατεστημένη η εταιρεία με την οποία συνεργάζονται.
Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στην πρόσφατη έκθεση παρακολούθησης (follow-up report) της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA), η οποία αξιολογεί την πρόοδο που έχουν σημειώσει έξι εθνικές εποπτικές αρχές –μετά την αρχική αξιολόγηση που είχε πραγματοποιηθεί το 2022– είναι η σημαντική αύξηση της διασυνοριακής επενδυτικής δραστηριότητας στην Ευρώπη.
Οι διασυνοριακές επενδύσεις αυξάνονται
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ESMA, το 2024 περίπου 370 επενδυτικές εταιρείες και πιστωτικά ιδρύματα παρείχαν διασυνοριακές επενδυτικές υπηρεσίες σε περισσότερους από 10,5 εκατομμύρια ιδιώτες επενδυτές σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ και του ΕΟΧ. Αν και ο αριθμός των εταιρειών εμφανίζεται ελαφρώς μειωμένος σε σχέση με το 2022, ο αριθμός των επενδυτών αυξήθηκε κατά περίπου 39%, από 7,6 εκατ. σε 10,5 εκατ., γεγονός που αποτυπώνει τη ραγδαία ανάπτυξη της αγοράς.
Διαβάστε ακόμα: Το πρώτο «ομοσπονδιακό» βήμα της ΕΕ για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
Σύμφωνα με την ESMA, αυτή η εξέλιξη αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η αγορά γίνεται ολοένα μεγαλύτερη και πιο σύνθετη. Η ευρύτερη χρήση ψηφιακών καναλιών, η δυνατότητα παροχής υπηρεσιών χωρίς φυσική παρουσία σε άλλη χώρα και η αυξανόμενη κινητικότητα των επενδυτών σημαίνουν ότι οι εθνικές εποπτικές αρχές πρέπει να προσαρμόζουν συνεχώς τα εργαλεία και τις διαδικασίες τους.
Πρόοδος, αλλά όχι αρκετή
Η ESMA εξετάζει κατά πόσο οι έξι εποπτικές αρχές που είχαν αξιολογηθεί το 2022 υλοποίησαν τις συστάσεις της και ενίσχυσαν την εποπτεία τους. Το γενικό συμπέρασμα είναι θετικό, καθώς η ESMA διαπιστώνει ότι οι περισσότερες αρχές έχουν βελτιώσει σημαντικά τις διαδικασίες αδειοδότησης, συλλέγουν πλέον περισσότερα στοιχεία για τις διασυνοριακές δραστηριότητες των εποπτευόμενων εταιρειών και χρησιμοποιούν περισσότερο δεδομένα και αναλύσεις κινδύνου προκειμένου να επιλέγουν ποιες επιχειρήσεις θα ελέγξουν και με ποια ένταση.
Παράλληλα, αρκετές εποπτικές αρχές έχουν ενσωματώσει ειδικούς δείκτες που αφορούν τις διασυνοριακές δραστηριότητες στα μοντέλα αξιολόγησης κινδύνου, ενώ έχουν αυξήσει τους επιτόπιους ελέγχους και την παρακολούθηση εταιρειών που δραστηριοποιούνται έντονα σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Ωστόσο, η ESMA επισημαίνει ότι η πρόοδος αυτή δεν αρκεί. Καθώς η αγορά συνεχίζει να αναπτύσσεται, η εποπτεία θα πρέπει να ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό, διαφορετικά ενδέχεται να δημιουργηθούν κενά στην προστασία των επενδυτών.
Κύπρος και Γερμανία στο «μικροσκόπιο»
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Κύπρο και τη Γερμανία, δύο χώρες από τις οποίες προέρχεται πολύ μεγάλο μέρος της διασυνοριακής επενδυτικής δραστηριότητας στην Ευρώπη.
Η ESMA αναγνωρίζει ότι και οι δύο εποπτικές αρχές έχουν προχωρήσει σε σημαντικές βελτιώσεις. Παρ' όλα αυτά, θεωρεί ότι θα πρέπει να συνεχίσουν να ενισχύουν την εποπτεία τους, καθώς ο όγκος των δραστηριοτήτων που διαχειρίζονται παραμένει ιδιαίτερα υψηλός.
Στην περίπτωση της Κύπρου, η έκθεση σημειώνει ότι η CySEC έχει αυξήσει τους πόρους της, πραγματοποιεί συστηματικότερους ελέγχους και έχει βελτιώσει τη συνεργασία με άλλες ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές. Παρά τα βήματα αυτά, η ESMA ζητά να συνεχιστεί η εντατική παρακολούθηση και η χρήση αυστηρών εποπτικών και κυρωτικών μέτρων όπου απαιτείται, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εταιρειών που εμφανίζουν επαναλαμβανόμενες παραβάσεις.
Αντίστοιχα, για τη γερμανική BaFin, η ευρωπαϊκή αρχή εκτιμά ότι έχει ενισχύσει σημαντικά την αξιολόγηση κινδύνου των διασυνοριακών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, θεωρεί ότι απαιτούνται ακόμη περισσότεροι ουσιαστικοί και επιτόπιοι έλεγχοι, ώστε η εποπτική δραστηριότητα να ανταποκρίνεται στο μεγάλο μέγεθος της αγοράς και στον αριθμό των επενδυτών που εξυπηρετούν οι γερμανικές εταιρείες.
Νέα κέντρα διασυνοριακών υπηρεσιών
Ένα ακόμη ενδιαφέρον συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η γεωγραφία της αγοράς αρχίζει να αλλάζει. Εκτός από τις παραδοσιακές χώρες που φιλοξενούν μεγάλο αριθμό εταιρειών με διασυνοριακή δραστηριότητα, η ESMA παρατηρεί ταχύτατη ανάπτυξη σε κράτη όπως η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η αύξηση του αριθμού των πελατών ήταν εντυπωσιακή, γεγονός που υποχρεώνει τις τοπικές εποπτικές αρχές να προσαρμόσουν ανάλογα τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και τους διαθέσιμους πόρους τους.
H εμφάνιση νέων κέντρων διασυνοριακής δραστηριότητας αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι οι εποπτικές αρχές δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στα ιστορικά δεδομένα, αλλά πρέπει να παρακολουθούν διαρκώς πού μεταφέρεται η επενδυτική δραστηριότητα και να αναπροσαρμόζουν ανάλογα την εποπτεία τους.
Σε κάθε περίπτωση, η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά επενδυτικών υπηρεσιών συνεχίζει να αναπτύσσεται και αποτελεί βασικό πυλώνα της προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Για να λειτουργήσει όμως αποτελεσματικά, απαιτείται εξίσου αποτελεσματική εποπτεία.
