Το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν βρήκε το Χρηματιστήριο της Αθήνας σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή. Η αγορά βρισκόταν 5,4% κάτω από τα πολυετή υψηλά που είχε σημειώσει στις αρχές Φεβρουαρίου, και είχε μόλις υποδεχθεί τα ισχυρά, όπως αποδείχθηκαν, αποτελέσματα των τεσσάρων συστημικών τραπεζών. Ούτε οι αλλεπάλληλες θετικές εκθέσεις ξένων οίκων που ακολούθησαν -οι οποίοι σημειώνουν ότι οι ελληνικές τράπεζες ξεχωρίζουν για τις προοπτικές και την ποιότητα των ισολογισμών τους σε πανευρωπαϊκό επίπεδο- ούτε τα θετικά αποτελέσματα από μη τραπεζικές εισηγμένες, κατάφεραν να αποτρέψουν την υποχώρηση της αγοράς σε χαμηλά τριών και πλέον μηνών.
Το Χρηματιστήριο της Αθήνας υπέκυψε, όπως και οι αγορές διεθνώς, στη δίνη των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η εξέλιξη της οποίας πολύ γρήγορα διέλυσε οποιεσδήποτε ελπίδες για μια ολιγοήμερη σύγκρουση. Έχει ήδη συμπληρωθεί μια εβδομάδα σφοδρών βομβαρδισμών του Ιράν και δεν υπάρχει καμία ένδειξη και καμία απτή εξέλιξη, σε κανένα από τα πεδία που είναι κρίσιμα για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωσή τους.
Αντίστροφη μέτρηση και πιθανά σενάρια
Στο σύνολό τους σχεδόν, οι αναλυτές τονίζουν ότι η κρισιμότερη παράμετρος της σύγκρουσης, ως προς τις επιπτώσεις που θα έχει στη διεθνή οικονομία και τις αγορές, είναι ο χρόνος. Όπως εξηγούν, η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσει το μέγεθος της διαταραχής στην αγορά ενέργειας, αφενός διότι είναι κρίσιμο να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ και, αφετέρου, για να ελαχιστοποιηθούν οι καταστροφές σε ενεργειακές υποδομές των χωρών της περιοχής, οι οποίες από την πρώτη στιγμή του πολέμου δέχονται πλήγματα από το Ιράν.
Διαβάστε ακόμα - Χρηματιστήριο Αθηνών: Από τον «κόκκινο Φλεβάρη» στον εμπόλεμο Μάρτιο
Ενδεικτική της κατάστασης που διαμορφώνεται είναι η προειδοποίηση από τον υπουργό Ενέργειας του Κατάρ, ο οποίος ανέφερε ότι όλοι οι παραγωγοί ενέργειας στον Περσικό Κόλπο θα υποχρεωθούν σταματήσουν τις εξαγωγές τους «εντός ολίγων εβδομάδων» αν συνεχιστεί η πολεμική σύρραξη και ότι το πετρέλαιο θα εκτοξευτεί στα 150 δολ. το βαρέλι.
Η Commerzbank υπολογίζει ότι μια μείωση της προσφοράς κατά 20% θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ αναμένει και περαιτέρω αύξηση στις τιμές του LNG. Όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, το ενεργειακό κόστος για πολλές επιχειρήσεις διογκώνεται, οδηγεί σε συμπίεση των περιθωρίων κέρδους και μπορεί να παρατείνει τη διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές για αρκετούς μήνες, με τον δείκτη MSCI World να υποχωρεί στο χειρότερο σενάριο έως και 20% από τα υψηλά του. Για να γίνει αντιληπτό το εύρος της διόρθωσης στο οποίο αναφέρεται η Commerzbank, αξίζει να σημειωθεί ότι από τα υψηλά του ο MSCI World έχει υποχωρήσει, από τα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, σε ποσοστό μόλις 4% μέχρι στιγμής.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και η ανάλυση της Berenberg, που σχολιάζει ότι αν και οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό πεδίο είχαν περιορισμένη επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα, ο πόλεμος στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ άλλαξαν τα δεδομένα. Με βάση την παρούσα κατάσταση, διαμορφώνονται δύο πιθανά σενάρια. Στο ευνοϊκό σενάριο, τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν μέχρι τα τέλη Μαρτίου, επιτρέποντας την επανέναρξη των ενεργειακών εξαγωγών από την περιοχή μέχρι το τέλος του μήνα – κάτι που αποτελεί και το βασικό σενάριο της Berenberg. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν κοντά ή λίγο πάνω από τα σημερινά επίπεδα κατά τη διάρκεια του Μαρτίου, πριν αρχίσουν να υποχωρούν σταδιακά προς τα προπολεμικά επίπεδα.
Αντίθετα, σε ένα δυσμενές σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να παραμείνουν εκτός λειτουργίας για σημαντικά μεγαλύτερο διάστημα. Σε αυτή την περίπτωση, το πετρέλαιο θα μπορούσε να αυξηθεί στα 120 δολάρια ανά βαρέλι και το φυσικό αέριο στα 90 ευρώ/μεγαβατώρα για περίπου έξι μήνες, και θα χρειαστεί να φτάσουμε στις αρχές του 2027 για να ξαναδούμε τις τιμές σε προπολεμικά επίπεδα.
Το πλήγμα στο ΧΑ
Τον Ιούνιο του 2025, όταν το Ισραήλ επιτέθηκε αιφνιδιαστικά εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν και ακολούθησαν οι ΗΠΑ, σε αυτό που έμεινε γνωστό ως «Πόλεμος των 12 Ημερών», η ελληνική αγορά είχε επίσης αντιδράσει πτωτικά. Από τις 13 Ιουνίου και στις πέντε διαδοχικές πτωτικές συνεδριάσεις που ακολούθησαν, ο Γενικός Δείκτης είχε υποχωρήσει συνολικά κατά 4,1%. Με το τέλος των εχθροπραξιών, λίγες ημέρες αργότερα, ο ΓΔ ήταν ήδη 0,7% υψηλότερα από εκεί όπου είχε ξεκινήσει τη διόρθωση.
Αυτή τη φορά η αντίδραση στο ταμπλό αποτυπώνει μεγαλύτερο φόβο και νευρικότητα. Στο πρώτο διήμερο των συγκρούσεων ο Γενικός Δείκτης υποχώρησε σχεδόν 9%, ακολούθησε μια σπασμωδική ανοδική αντίδραση, και στη συνέχεια οι πιέσεις επανήλθαν. Έτσι, η πρώτη εβδομάδα του πολέμου κόστισε το 6,8% του Γενικού Δείκτη και -όπως συμβαίνει και στις αγορές διεθνώς- οι επενδυτές συνεχίζουν να κινούνται στα «τυφλά».
Η μεταβλητότητα και οι απώλειες σε επίπεδο μεμονωμένων τίτλων ήταν υψηλότερη. Ενδεικτικά, στον FTSE Large Cap μόλις τρεις μετοχές έκλεισαν την εβδομάδα με θετικό πρόσημο. Η ΕΥΔΑΠ ενισχύθηκε συνολικά κατά 7,78%, η Helleniq Energy σημείωσε άνοδο 1,87% και η Motor Oil έκλεισε ενισχυμένη οριακά κατά 0,05%.
Όλο το υπόλοιπο ταμπλό της υψηλής κεφαλαιοποίησης έκλεισε το «κόκκινο», ενώ 7 τίτλοι υποχρεώθηκαν σε διψήφιες ποσοστιαίες απώλειες:
Το αμέσως επόμενο διάστημα η μεταβλητότητα εκτιμάται ότι θα παραμείνει υψηλή. Οι αναλυτές υποχρεώνονται να αξιολογούν την κατάσταση μέρα με την ημέρα ή ακόμα και από ώρα σε ώρα, εξαιτίας του καταιγιστικού ρυθμού των εξελίξεων και, βεβαίως, κανείς δε μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο περαιτέρω διόρθωσης.
