Οφειλές σε δήμους: Οι προϋποθέσεις για τη διαγραφή

«Καλούνται ακόμα και 23 χρόνια μετά να καταβάλουν ποσά για κάποιο πρόστιμο που μπορεί να έχουν πληρώσει χωρίς να έχουν κρατήσει μετά από τόσο καιρό την απόδειξη» ανέφερε ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για το καθεστώς που ισχύει έως τώρα, και αλλάζει αναφορικά με τις οφειλές σε ΟΤΑ.

Το ζήτημα ήταν η παράλληλη ισχύς διαφορετικών νομοθετικών ρυθμίσεων αναφορικά με την προθεσμία βεβαίωσης εσόδων και παραγραφής αξιώσεων των δήμων και κοινοτήτων, καθώς και βεβαίωσης αξιώσεων των ΟΤΑ για απόδοση φόρων, τελών, δικαιωμάτων και εισφορών. Προκαλούσε και γραφειοκρατία και δυσάρεστες εκπλήξεις στους δημότες. Ειδικά αν υπήρχε θέμα στα αναγκαία στοιχεία για τη βεβαίωσή τους ή υπήρχε ζήτημα υποβολής ανακριβών ή ελλιπών στοιχείων ή λανθασμένα βεβαιωμένων οφειλών.

Το πρόβλημα αυτό έρχεται να λύσει η θέσπιση μίας ρύθμισης που να ορίζει ειδικά και μόνο για τους Δήμους, τους όρους βεβαίωσης των εσόδων, μία προθεσμία ταμειακής βεβαίωσης (πενταετία από το επόμενο έτος της βεβαίωσης υπό ευρεία έννοια) και μία ενιαία, πενταετή, προθεσμία είσπραξης που αρχίζει από το επόμενο έτος της ταμειακής βεβαίωσης.

Η σύντμηση αυτή της προθεσμίας είσπραξης (έως 20 χρόνια σήμερα), αναφέρεται στο νομοσχέδιο πως «καθίσταται αναγκαία, λόγω των σύγχρονων αντιλήψεων για ταχεία εκκαθάριση των οικονομικών εκκρεμοτήτων, των ευρέων δυνατοτήτων χρήσης ψηφιακών εφαρμογών, που διευκολύνουν τις συναλλαγές, και εναρμονίζεται με τη γενικότερη λογική που επικρατεί για μία πενταετή προθεσμία σε όλες τις οφειλές προς το κράτος». Επίσης, προβλέπεται και η ενίσχυση του συστήματος παρακολούθησης της πορείας είσπραξης των εσόδων των δήμων, τόσο από το Υπουργείο Εσωτερικών όσο και από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η ρύθμιση

Η ρύθμιση προβλέπει τη διαγραφή παλαιών χρεών και τη μείωση του χρόνου παραγραφής των νέων οφειλών προς τους ΟΤΑ σε 5 χρόνια. Αφορά ληξιπρόθεσμα χρέη από δημοτικά τέλη, δημοτικούς φόρους, πρόστιμα, προσαυξήσεις κλπ. Αναλυτικά, με τις νέα διατάξεις για τις οφειλές παρελθόντων ετών προς τους δήμους και προβλέπονται:

• Οφειλές προς τους δήμους, από οποιαδήποτε αιτία, που γεννήθηκαν πριν από τις 31.12.2012 διαγράφονται και δεν αναζητούνται. Στις οφειλές που διαγράφονται περιλαμβάνονται και εκείνες που τέθηκαν μεταγενέστερα σε ρύθμιση. Ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί δεν επιστρέφονται.
• Οφειλές προς τους δήμους, από οποιαδήποτε αιτία, που γεννήθηκαν από την 1η.1.2013 μέχρι και τις 31.12.2017, αν σύμφωνα με βάση τις παλαιές διατάξεις που τώρα καταργούνται (για τις προθεσμίες βεβαίωσης εσόδων των δήμων και παραγραφής των αξιώσεών τους που ήταν κατά περίπτωση 5-20 έτη) μπορούσαν να αναζητηθούν, βεβαιωθούν και εισπραχθούν, τότε ισχύει ο παλαιός νόμος: θα εξακολουθούν να αναζητούνται, να βεβαιώνονται και να εισπράττονται. Η εν λόγω μεταβατική περίοδος θα ισχύει για 2 έτη.

Για να ισχύει η παραγραφή θα πρέπει ο υπόχρεος να έχει υποβάλει δήλωση αναγκαίων στοιχείων ή να μην έχει υποβάλλει δήλωση με ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία. Διαφορετικά γίνεται η βεβαίωση οφειλής και ισχύει η 5ετία.

Παραγραφή σε 5ετία αλλά και διασταύρωση στοιχείων

Για τη βεβαίωση και είσπραξη εσόδων ορίζεται πως εφεξής οι δήμοι βεβαιώνουν ταμειακά τα κάθε είδους οφειλόμενα ποσά, από οποιαδήποτε πηγή, που καθίστανται εισπρακτέα έσοδα, εντός αποσβεστικής προθεσμίας 5 ετών, που αρχίζει το επόμενο έτος από τη γένεση της οφειλής, εκτός αν με ειδικές διατάξεις ορίζονται μικρότερες προθεσμίες.

Για τον ακριβή καθορισμό των υπόχρεων και του οφειλόμενου ποσού οι δήμοι, πέραν της χρήσης των μητρώων τους, μπορούν να ζητούν το ονοματεπώνυμο του φυσικού προσώπου ή την επωνυμία του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, την ηλεκτρονική διεύθυνση επικοινωνίας, τον αριθμό φορολογικού μητρώου και τη διεύθυνση κατοικίας ή έδρας, από κάθε αρχή της Γενικής Κυβέρνησης, η οποία υποχρεούται να προσκομίσει τα αιτούμενα στοιχεία εντός 1 μηνός, με κάθε πρόσφορο τρόπο. Η μη εμπρόθεσμη ανταπόκριση στο αίτημα του δήμου συνιστά λόγο πειθαρχικού ελέγχου των αρμόδιων οργάνων της Γενικής Κυβέρνησης.

Αν οι υπόχρεοι δεν έχουν υποβάλει δήλωση αναγκαίων στοιχείων ή υπέβαλαν δήλωση με ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία, βεβαιώνονται σε βάρος τους οι οφειλές από τη γένεση της υποχρέωσής τους και τα πρόστιμα που τους αναλογούν κατά περίπτωση επί των οφειλών των πέντε 5 τελευταίων ετών. Οι δήμοι εξασφαλίζουν την είσπραξη των βεβαιωθέντων εσόδων εντός αποσβεστικής προθεσμίας πέντε 5 ετών, που αρχίζει από τη λήξη του έτους της ταμειακής τους βεβαίωσης.

Για τα οφειλόμενα ποσά που έγιναν με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο γνωστά στον δήμο αλλά δεν βεβαιώθηκαν εντός της προθεσμίας καθώς και για τα ανείσπρακτα έσοδα μετά το πέρας της προθεσμίας συντάσσεται, με ευθύνη του Προϊσταμένου Οικονομικής Υπηρεσίας, έκθεση για τους λόγους της μη βεβαίωσης και της μη είσπραξης. Η έκθεση υποβάλλεται, εντός του πρώτου μήνα κάθε έτους, στην αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Εσωτερικών και αποστέλλεται στο αρμόδιο κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.