Καθώς οι επιθέσεις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ μπήκαν στην τρίτη τους ημέρα, οι στενοί σύμμαχοι του Ιράν - η Ρωσία και η Κίνα - έχουν μέχρι στιγμής απαντήσει μόνο με συγκρατημένη κριτική, γεγονός που καταδεικνύει τα σκληρά όρια των «στρατηγικών συνεργασιών» της χώρας με τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Αξιωματούχοι από τις δύο χώρες καταδίκασαν τις επιθέσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ωστόσο δεν δεσμεύτηκαν για στρατιωτική ή πολιτική υποστήριξη στην Τεχεράνη, όπως τονίζει το CNBC.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο ομόλογό του την Κυριακή, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι καταδίκασε τις επιθέσεις, οι οποίες σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεί.
Τόνισε ότι είναι «απαράδεκτο για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον του Ιράν... πόσο μάλλον να δολοφονούν απροκάλυπτα έναν ηγέτη μιας κυρίαρχης χώρας και να υποκινούν αλλαγή καθεστώτος».
Το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας, με την εισβολή στην Ουκρανία να έχει βαλτώσει, εξέδωσε δήλωση στην οποία ανέφερε ότι οι «πράξεις επιθετικότητας» παραβίασαν το διεθνές δίκαιο και τις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και «αποσταθεροποίησαν την κατάσταση σε ολόκληρη την περιοχή».
Οι δύο ηγέτες επανέλαβαν την έκκληση των ηγετών τους για άμεση κατάπαυση του πυρός και επιστροφή στον διπλωματικό διάλογο για την επίλυση των συγκρούσεων. Την Κυριακή, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι η πολεμική επιχείρηση των ΗΠΑ στο Ιράν θα συνεχιστεί μέχρι να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι, πιθανώς για τις επόμενες τέσσερις εβδομάδες.
«Το Ιράν δεν έχει πραγματικό σύμμαχο»
Η επίσημη δήλωση της Κίνας ήταν «έντονα καταδικαστική, αλλά πέρα από αυτή τη ρητορική δεν βλέπω την κυβέρνηση της Κίνας να λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για να υποστηρίξει την Τεχεράνη», δηλώνει ο Γκάμπριελ Γουίλνταου, διευθύνων σύμβουλος που ειδικεύεται στην Κίνα στην συμβουλευτική εταιρεία Teneo.
«Η διατήρηση της ύφεσης με τις ΗΠΑ παραμένει στρατηγική προτεραιότητα για την ηγεσία της Κίνας», τονίζει ενώ προσθέτει ότι αναμένει μια συνάντηση υψηλού επιπέδου μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ να πραγματοποιηθεί αργότερα αυτόν τον μήνα, όπως έχει προγραμματιστεί.
Ο Τραμπ και ο Σι συζήτησαν μια σειρά θεμάτων, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, κατά την τελευταία τους τηλεφωνική επικοινωνία στις 4 Φεβρουαρίου. Αναμένεται να συναντηθούν κατά την επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα.
«Το Πεκίνο μπορεί να επιδιώξει παραχωρήσεις σε ζητήματα που σχετίζονται πιο άμεσα με τα συμφέροντά του, όπως η Ταϊβάν και το εμπόριο, σε αντάλλαγμα για τα σημαντικά αποδυναμωμένα μηνύματά του για το Ιράν», δήλωσε ο Αχμέντ Αμπούντου, συνεργάτης στο Chatham House, ένα think tank πολιτικής με έδρα το Λονδίνο.
Το Niutanqin, ένας λογαριασμός κοινωνικής δικτύωσης με συνδέσμους προς τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης που θεωρούνται ευρέως φερέφωνο του Πεκίνου, έγραψε τη Δευτέρα ότι «το Ιράν δεν έχει πραγματικό σύμμαχο», προσθέτοντας ότι ακόμη και τα πιο κοντινά έθνη θα δώσουν προτεραιότητα στα δικά τους εθνικά συμφέροντα έναντι της εξόδου της Τεχεράνης από την κρίση.
Η συγκρατημένη στάση της Κίνας στην υποστήριξη του Ιράν στρατιωτικά δεν είναι καινούργια.
Πέρυσι, το Πεκίνο επέκρινε τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, αλλά δεν παρείχε υλική υποστήριξη στην Τεχεράνη, σύμφωνα με το βρετανικό think tank Chatham House.
Η Κίνα υποστήριξε επίσης τις οικονομικές κυρώσεις του ΟΗΕ κατά της Τεχεράνης πριν από την πυρηνική συμφωνία του 2015 και έκτοτε έχει προχωρήσει αργά στη διοχέτευση επενδύσεων στην ιρανική οικονομία, σύμφωνα με το ινστιτούτο πολιτικής με έδρα το Λονδίνο.
Μετά την κατάληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου, το Πεκίνο καταδίκασε την «κατάφωρη χρήση βίας» και κάλεσε την Ουάσινγκτον να «σταματήσει να παραβιάζει την κυριαρχία άλλων χωρών». Αλλά δεν έκανε τίποτα πέρα από αυτά τα λόγια καταδίκης.
Οι αντιδράσεις της Κίνας στην επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και το Ιράν δείχνουν ότι «μια στρατηγική συνεργασία με το Πεκίνο απέχει πολύ από μια στρατιωτική συμμαχία - ή ακόμα και από μια εγγύηση στρατιωτικής υποστήριξης» απέναντι σε «μια υπαρξιακή απειλή από την αμερικανική επιθετικότητα», δήλωσε ο Γουίλνταου.
Η Ρωσία παρακολουθεί και περιμένει
Η Τεχεράνη υπήρξε βασικός στρατηγικός, στρατιωτικός, οικονομικός και εμπορικός εταίρος της Μόσχας στη Μέση Ανατολή τα τελευταία χρόνια. Το Ιράν αποτελεί ζωτικής σημασίας προμηθευτή στρατιωτικών drones και πυραύλων στη Ρωσία από τότε που ξεκίνησε η πλήρης εισβολή του στην Ουκρανία το 2022.
Η Ρωσία φοβάται την απώλεια ενός ακόμη εδραιωμένου σημείου στη Μέση Ανατολή, καθώς η κατάρρευση του καθεστώτος του Ιράν θα ακολουθήσει την απώλεια ενός άλλου περιφερειακού συμμάχου, της Συρίας, μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024.
Παρά την καταδίκη των επιθέσεων στο Ιράν από το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, ούτε το Κρεμλίνο ούτε ο Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχουν μιλήσει δημόσια για την κατάσταση.
Χρόνια σκληρού πολέμου στην Ουκρανία έχουν μειώσει την ικανότητα της Ρωσίας να προβάλλει ισχύ πέρα από τα σύνορά της, δήλωσε στο CNBC ο Ματ Γκέρκεν, επικεφαλής γεωπολιτικός στρατηγικός αναλυτής στην BCA Research.
Με τον στρατό της να έχει πιεστεί και την οικονομία της να βρίσκεται υπό συνεχή πίεση από τις δυτικές κυρώσεις, η επιρροή της Μόσχας στη Μέση Ανατολή πρόκειται να μειωθεί περαιτέρω, πρόσθεσε.
Η Ρωσία θα παρακολουθεί στενά τις τιμές του πετρελαίου, καθώς οι πωλήσεις αργού πετρελαίου στην Κίνα και την Ινδία βοηθούν στη χρηματοδότηση της πολεμικής της μηχανής.
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν περισσότερο από 8% την Κυριακή το βράδυ, καθώς οι συμμετέχοντες στην αγορά φοβόντουσαν ότι η σύγκρουση στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει μια σημαντική παγκόσμια διαταραχή του εφοδιασμού.
Αρκετές χώρες της ομάδας OPEC+, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, ανακοίνωσαν την Κυριακή ότι θα αυξήσουν την παραγωγή κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα από τον Απρίλιο, καθώς προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πιθανό έλλειμμα. Μια υψηλότερη τιμή πετρελαίου βοηθάει, ωστόσο, τη Ρωσία.
«Ο Πούτιν πρέπει να είναι ενθουσιασμένος, γιατί οτιδήποτε αυξάνει την τιμή του πετρελαίου είναι καλό γι' αυτόν», δήλωσε η Έλεν Γουόλντ, πρόεδρος της Transversal Consulting, στο CNBC τη Δευτέρα. «Μπορεί επιτέλους να πει, αν δεν μπορείς να προμηθευτείς πετρέλαιο από τον Κόλπο, διαθέτουμε μεγάλα αποθέματα».
Οι συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας με στόχο τον τερματισμό του τετραετούς πολέμου φαίνεται να σημειώνουν μικρή πρόοδο τις τελευταίες εβδομάδες.
«Ο Πούτιν είναι σίγουρα ευχαριστημένος με την κατάσταση, θα έλεγα, αν και μόλις επιλυθεί, ο Τραμπ σίγουρα θα στρέψει τα μάτια του στον Πούτιν στη συνέχεια», πρόσθεσε η Γουόλντ.
Θα πέσει το Ιράν;
Η Ρωσία συχνά υιοθετεί μια προσέγγιση «βλέποντας και κάνοντας» σε παγκόσμιες υποθέσεις που δεν επηρεάζουν άμεσα τα συμφέροντά της. Όταν ξέσπασαν διαμαρτυρίες στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, η Ρωσία δεν έδωσε χείρα βοηθείας. Τώρα, η Ρωσία θα μπορούσε κάλλιστα να κάνει πίσω και να παρακολουθήσει αν το καθεστώς μπορεί να αντέξει τις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Ο Μάικλ ΜακΦόουλ, καθηγητής του Στάνφορντ και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Ρωσία, δήλωσε ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ από μόνες τους θα ήταν αρκετές για να οδηγήσουν σε αλλαγή καθεστώτος.
«Ιστορικά, οι αεροπορικές εκστρατείες δεν οδηγούν στην ανατροπή καθεστώτων. Δεν μπορώ να σκεφτώ ούτε μία περίπτωση που να πέτυχε αυτό, αφού ακόμη και οι στρατιωτικές επεμβάσεις με άρματα μάχης στο έδαφος τείνουν να αποτυγχάνουν», δήλωσε στο CNBC.
«Μέχρι στιγμής, δεν είναι πολύ σαφές πώς αυτή η στρατιωτική εκστρατεία αυτή τη στιγμή θα οδηγήσει στην αλλαγή καθεστώτος που ο Πρόεδρος Τραμπ έχει υποσχεθεί στον ιρανικό λαό», πρόσθεσε.
