Τον οδικό χάρτη των μέτρων της κυβέρνησης για την μείωση του ενεργειακού κόστους κατά 30% σε βάθος τριετίας παρουσίασε σήμερα η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τον Υπουργό Σταύρο Παπασταύρου να κάνει λόγο για «δομικές και μόνιμες» παρεμβάσεις που σωρευτικά θα επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ενεργειακή αναβάθμιση, τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, οι επενδύσεις σε υποδομές, η δίκαιη κατανομή του οφέλους σε όλη την οικονομία και η ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας συνιστούν τον πυρήνα του κυβερνητικού σχεδίου για την μείωση του ενεργειακού κόστους με το σχέδιο να περιλαμβάνει και να επιχειρεί σημειακές παρεμβάσεις σε όλες τις πτυχές που συνθέτουν το ενεργειακό κόστος σήμερα.
Χρειάζεται να σημειωθεί ότι το σχέδιο της κυβέρνησης εδράζεται στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων που αθροίζονται στα 5 δισ. και προέρχονται από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και την ενεργειακή ρήτρα διαφυγής. Επιπρόσθετα, όπως τόνισε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο οδικός χάρτης αποτελεί συνέχεια της μέχρι τώρα ενεργειακής στρατηγικής της χώρας με την «ποιοτική διαφορά» ότι με τον νέο οδικό χάρτη «περνάμε από την άμυνα στην δημιουργία των προϋποθέσεων για μόνιμα διαχρονικά χαμηλές τιμές». Πρόσθεσε, εξηγώντας τον χαρακτήρα του σχεδίου, ότι «χτίζουμε ένα ανάχωμα απέναντι στις διεθνές αναταράξεις» που δοκιμάζουν επαναλαμβανόμενα τις αγορές ενέργειας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, κατά την παρέμβασή του, υπογράμμισε το όφελος της αυξημένης διείσδυση των ΑΠΕ, πράγμα που με την σειρά του υποδεικνύει τον δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσει η χώρα με περισσότερες ΑΠΕ, περισσότερη αποθήκευση και ευελιξία στην κατανάλωση με έμφαση στο κομμάτι της αυτοπαραγωγής και της αυτοκατανάλωσης.
Αμφότεροι, οι δύο Υπουργοί τόνισαν την εφικτότητα των μέτρων που περιλαμβάνονται στον οδικό χάρτη με την στόχευση πλέον να περνά πολύ περισσότερο στο πώς θα περάσουν στον τελικό καταναλωτή τα οφέλη της πράσινης μετάβασης. Ενδεικτικά, ο Υπουργός αναφέρθηκε στην βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου κατά 1 δισ. τα τελευταία χρόνια με την Ελλάδα να μετατρέπεται από εισαγωγέας ενέργειας σε βασικός εξαγωγέας, πράγμα που θα πρέπει, όπως τόνισε, να περάσει τον τελικό καταναλωτή και όχι να περιορίζεται σε στατική απεικόνιση και ανάλυση.
«Εμείς θέλουμε η πρόοδος να μεταφράζεται σε απτό οικονομικό όφελος» ανάφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου για να συμπληρώσει ότι «πρόκειται για ένα «ολοκληρωμένο, ολιστικό σχέδιο δομικών μόνιμων αλλαγών με πρόθεση να αντιμετωπίσει τις αιτίες και όχι απλώς τα συμπτώματα».
Από εκεί και πέρα, τα βασικά σημεία στρατηγικής του οδικού χάρτη αφορούν στα εξής:
- Περισσότερες ΑΠΕ (με νέο χωροταξικό σχεδιασμό)
- Επίσπευση της αποθήκευσης (600 εκατ. ευρώ)
- Διασυνδέσεις νησιών και μικρά έργα ΑΠΕ σε νησιά
- Μείωση ρευματοκλοπών
- Μείωση ληξιπρόθεσμων οφειλών
- Περισσότερος ανταγωνισμός στα τιμολόγια
- Εξοικονόμηση, αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες
- Ευελιξία στην κατανάλωση (δυναμικά τιμολόγια, έξυπνοι μετρητές)
- Αυτοκατανάλωση για νοικοκυριά, επιχειρήσεις, ΟΤΑ
ΑΠΕ και αποθήκευση
Αναλυτικότερα, όπως τόνισε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ κατά την παρουσίαση των μέτρων, η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ έχει τριπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια φτάνοντας τα 11,1 GW στην κατηγορία των φωτοβολταϊκά και τα 5,7 GW στα αιολικά κατά το «κλείσιμο» του 2025. Μάλιστα, όπως αναφέρθηκε, η αύξηση αυτή δεν έγινε με τους λίγους παρά με ευρεία συμμετοχή της κοινωνίας και μικρών επενδυτών, φτάνοντας σήμερα να μετράμε 150.00 συνδέσεις στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, πράγμα που παραπέμπει σε μικρομεσαίες επενδύσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΥΠΕΝ, η αυξημένη παρουσία των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας έχει θετική επίδραση στην συγκράτηση των τιμών ενέργειας με το όφελος να πολλαπλασιάζεται όσο αυξάνει περαιτέρω η διείσδυση των ΑΠΕ και της αποθήκευσης τα αμέσως επόμενα χρόνια. Ενδεικτικά, όπως αναφέρθηκε, η Ελλάδα έχει μία από τις χαμηλότερες τιμές στην ΕΕ, όντας στην 9η θέση στη σχετική κατάταξη από την πλέον ακριβότερη αγορά το 2019. Σε ένα μεγάλο βαθμό η αλλαγή αυτή οφείλεται στις ΑΠΕ, όπως αναφέρεται στην παρουσίαση του ΥΠΕΝ.
Η εν λόγω αλλαγή επέφερε, κατά την ανάλυση του ΥΠΕΝ μείωση κατά 18% στις τιμές λιανικής για τους οικιακούς καταναλωτές και +1% για οικιακούς καταναλωτές σε όρους αγοραστικής δύναμης. Από εκεί και πέρα, η μέση τιμή λιανικής για τα νοικοκυριά έχει αυξηθεί κατά 50% έναντι του 2019 (όσο και ο μέσος όρος στην ΕΕ) με την απάντηση και εκτίμηση του ΥΠΕΝ να είναι ότι η μείωση κατά 30% στο κόστος ενέργειας θα φέρει τις τελικές τιμές στα επίπεδα προ κρίσης.
Σε κάθε περίπτωση, η έμφαση στις ΑΠΕ και την αποθήκευση υπαγορεύεται, κατά την ανάλυση του ΥΠΕΝ, από τα μέχρι τώρα δεδομένα που δείχνουν, μεταξύ άλλων, ότι το 2026, κατά την περίοδο υψηλής διείσδυσης ΑΠΕ, η μέση τιμή χονδρικής διαμορφώνεται στα 73 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, ήτοι πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα και τις τιμές που λαμβάνει τις ώρες που κυριαρχούν οι ακριβότερες θερμικές μονάδες στο ενεργειακό μίγμα της χώρας.
Σε αυτή την κατεύθυνση, το σχέδιο προβλέπει περαιτέρω ανάπτυξη της αποθήκευσης με τα ενδιάμεσα ορόσημα να προσδιορίζονται σε 1 GW εγκατεστημένης ισχύος εν λειτουργία μέχρι το τέλος του χρόνου, 1,5 GW μέχρι τα μέσα του 2027, 3-4 GW μέχρι το 2028 και 5-7 GW μέχρι το 2030.
Διασυνδέσεις
Ως γνωστόν, το σχέδιο της κυβέρνησης, όπως προανήγγειλε ο Πρωθυπουργός κατά την ομιλία του στη ΔΕΘ προ ημερών, περιλαμβάνει στην πρώτη γραμμή την μείωση της χρέωσης ΥΚΩ κατά 50%, ήτοι από 6,9€/MWh σε 3,45€/MWh, οριζόντια για το σύνολο των καταναλωτών.
Η εν λόγω μείωση, όπως ανέλυσε ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα προέλθει από την συνεισφορά της μεγάλης διασύνδεσης Κρήτης - Αττικής και της διασύνδεσης της Σαντορίνης σε συνδυασμό με την απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών να διαθέσει επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό του 2027 προς τον Ειδικό Λογαριασμό ΥΚΩ προς κάλυψη του ελλείμματός του που φτάνει σήμερα τα 300 εκατ. ευρώ. Ως γνωστόν, οι χρεώσεις ΥΚΩ καλύπτουν το διαφορετικό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα προκειμένου να καταλήγουν ενιαίες χρεώσεις για το σύνολο των καταναλωτών της χώρας. Η διαφορά κόστους υπολογίζεται περί το 1,2 δισ. ευρώ λόγω του υψηλότερου κόστους που συνεπάγεται η λειτουργία των πετρελαϊκών μονάδων λόγω τόσο του ακριβού πετρελαίου όσο και του πρόσθετου κόστους ρύπων CO2 που επιβαρύνουν το τελικό νούμερο.
Σε αυτή την βάση, η διασύνδεση των νησιών με τον παροπλισμό των πετρελαϊκών μονάδων αποφέρει ένα σημαντικό όφελος που δύναται να αξιοποιηθεί με την μορφή μείωσης των ΥΚΩ χωρίς την ίδια στιγμή να απειλείται η βιωσιμότητα του Ειδικού Λογαριασμού καθώς το μέτρο συνοδεύεται, όπως προαναφέρθηκε με ενίσχυση από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Στο ίδιο μήκος κύματος με στόχευση την ανάπτυξη ΑΠΕ και αποθήκευσης, το σχέδιο της κυβέρνησης περιλαμβάνει τις δράσεις που θα προχωρήσουν μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων με τον συνολικό προϋπολογισμό να φτάνει περί τα 2 δις ευρώ, πράγμα που θα καθοριστεί βέβαια επακριβώς ανάλογα με την τιμή του Co2.
Από εκεί και πέρα το σχέδιο του ΥΠΕΝ περιλαμβάνει πιο δομικές παρεμβάσεις και οι οποίες με την σειρά τους εκτιμάται ότι μπορούν να συνεισφέρουν στη μείωση του 30% του ενεργειακού κόστους.
Μείωση των ρευματοκλοπών
Οι μη τεχνικές απώλειες (ρευματοκλοπές) κοστίζουν περίπου 450 εκατ. ευρώ το χρόνο (2022 - 2024). Η συνεχιζόμενη μείωση του αφαιρεί ένα σημαντικό βάρος από την τελική τιμή του ρεύματος πράγμα που κινητοποιεί την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου να προχωρήσει στην εντατικοποίηση των μέτρων σε συνεργασία με τον ΔΕΔΔΗΕ και την ΡΑΑΕΥ προκειμένου να κατασταλάξει η σχετική ελάφρυνση στην μείωση του ενεργειακού κόστους.
Χρειάζεται να σημειωθεί ότι η εξέλιξη του φαινομένου επηρεάστηκε από τις κρίσεις που προηγήθηκαν με την μεν οικονομική κρίση να αδυνατίζει τα μέτρα εποπτείας και τους ελέγχους και την ενεργειακή κρίση να διαμορφώνει κίνητρα για αλλαγή συμπεριφοράς των καταναλωτών.
Έξυπνοι μετρητές
Σε συνέχεια των παραπάνω, η επέκταση της τηλεμέτρησης δύναται να συνεισφέρει στην αποκατάσταση πολλών κακώς κειμένων στην αγορά ενέργειας, αφήνοντας στο τέλος της ημέρας ένα όφελος που με την σειρά του θα γεμίσει τον κουβά για την μείωση του 30%. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία μέχρι το τέλος του 2026, τα 2/3 της καταναλισκόμενης ενέργειας στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ θα τηλεμετράται με τον ρυθμό διείσδυσης των έξυπνων μετρητών να φτάνει τους 1,1 δις μετρητές σε ετήσια βάση.
Οι έξυπνοι μετρητές μειώνουν τις απώλειες και προσφέρουν ευελιξία στους χρήστες όπως αποτυπώνεται τόσο στο κομμάτι της εξοικονόμησης όσο και στο κομμάτι της αξιοποίησης των δυναμικών τιμολογίων.
Στρατηγικοί κακοπληρωτές
Η εξίσωση περιλαμβάνει το νέο πλαίσιο για τον περιορισμό του ενεργειακού τουρισμού όταν σύμφωνα με υπολογισμούς της ΡΑΑΕΥ, το κόστος των ληξιπρόθεσμων οφειλών για το 2025 μεταφράζεται περίπου στα 60 ευρώ ετησίως για τους συνεπείς καταναλωτές. Υπό αυτό το πρίσμα, το ΥΠΕΝ προχώρησε στη θέσπιση ενός νέου συστήματος επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών, προκειμένου να μπει φρένο στην συσσώρευση χρεών, πράγμα που με την σειρά του θα συμβάλει στη μείωση του 30%.
Χρωματιστά τιμολόγια
Επιπρόσθετα, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος αναφέρθηκε στο καθεστώς των χρωματιστών τιμολογίων, υπογραμμίζοντας ότι το νέο σύστημα ενίσχυσε την διαφάνεια στην αγορά και την συγκρισιμότητα μεταξύ των διαφόρων τιμολογίων και προμηθευτών με τον τελικό καταναλωτή να διαθέτει πλέον περισσότερα εργαλεία και γνώση να διαλέξει σύμφωνα με τις ανάγκες του και το συμφέρον του. Ο ανταγωνισμός εντείνεται με τους καταναλωτές ολοένα και περισσότερο να μεταβαίνουν στη σταθερή τιμολόγηση με τα μπλε τιμολόγια να συγκεντρώνουν σήμερα το 1/3 των οικιακών καταναλωτών.
Τέλος ο οδικός χάρτης περιλαμβάνει μέτρα που θα χρηματοδοτηθούν από την ενεργειακή ρήτρα διαφυγής.
