Την ώρα που ξεκινούν οι καταβολές κρατικής αρωγής στις πυρόπληκτες περιοχές, η κυβέρνηση καλείται να απαντήσει στο προφανές: θα πληρωθούν οι ζημιές από τον ίδιο δημοσιονομικό χώρο που προορίζεται για φοροελαφρύνσεις και παροχές στη ΔΕΘ; Η απάντηση βρίσκεται σε έναν παράλληλο, ειδικό μηχανισμό χρηματοδότησης καταστροφών.
Η κυβέρνηση προνόησε πάντως καιρό πριν ήδη για αυτό: έχει κάνει τους... λογαριασμούς της, διαχωρίζοντας το λογαριασμό των καταστροφών από εκείνο των παροχών. Από άλλο «λογαριασμό» βγαίνουν δηλαδή οι αποζημιώσεις των πυρόπληκτων και από άλλο οι φορολογικές ελαφρύνσεις και οι παροχές της ΔΕΘ.
Το «καλάθι» των καταστροφών
Πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ξεκαθαρίζουν ότι οι πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν στην Αττική και τη Βοιωτία δεν ανατρέπουν, με τα σημερινά δεδομένα τουλάχιστον, τον σχεδιασμό των παροχών που θα παρουσιαστούν στη ΔΕΘ.
Το «μυστικό» βρίσκεται στο ότι η κυβέρνηση έχει πακετάρει ήδη το κόστος της κρατικής αρωγής, των αποζημιώσεων και της αποκατάστασης των καταστροφών από τις θεομηνίες και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (σεισμούς, πλημμύρες, πυρκαγιές) σε ειδικό μηχανισμό χρηματοδότησης ύψους 600 εκατ. ευρώ, ώστε να μην ψαλιδίζει το αποθεματικό του προϋπολογισμού και το πακέτο της Θεσσαλονίκης κάθε έτους.
Έτσι, ενώ αρχίζουν οι καταβολές προς τους πληγέντες ξεκινούν, δεν απαιτείται πρόσθετη πίστωση από τον τακτικό προϋπολογισμό, ούτε ανατροπή του σχεδιασμού των εξαγγελιών, καθώς η χρηματοδότηση για τις έκτακτες δαπάνες έχει ήδη προβλεφθεί να γίνεται από το αποθεματικό για τις φυσικές καταστροφές.
Πώς δημιουργήθηκε το αποθεματικό
Το ειδικό αποθεματικό για τις φυσικές καταστροφές ανακοινώθηκε το 2023, αρχικά με ύψος 300 εκατ. ευρώ. Αυτά «προίκισαν» το Ταμείο Κρατικής Αρωγής που είχε συσταθεί θεσμικά ήδη από το 2021 (με τον ν. 4797/2021) για να λειτουργεί ως ξεχωριστός μηχανισμός πληρωμών , με πόρους από τον κρατικό προϋπολογισμό, δωρεές και τον Λογαριασμό Κρατικής Αρωγής. Σκοπός του είναι η ταχύτερη στήριξη των πληγέντων, η εξασφάλιση πόρων για αποκατάσταση των ζημιών και η χρηματοδότηση έργων πρόληψης.
Κατά σύμπτωση (;) από το βήμα της 87ης ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2023 πάντως, η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός ανακοίνωσαν ότι από το 2024 το κονδύλι θα ενισχυθεί στα 600 εκατ. ευρώ. Η αύξηση συνδέθηκε με το Τέλος Ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, το οποίο επιβλήθηκε και επιβαρύνει κυρίως την τουριστική δραστηριότητα.
Από τον λογαριασμό αυτό «βγαίνει» το μεγάλο κόστος της αποκατάστασης: δρόμοι, σπίτια, έργα υποδομής, όλα θα ξαναγίνουν και θα πληρώνονται από τον ειδικό λογαριασμό. Από εκεί βγαίνουν και τα πρώτα έξοδα , όπως αυτά για τις αιτήσεις πυρόπληκτων στο Πόρτο Γερμενό, οι πληρωμές των οποίων ξεκινούν άμεσα μετά την πρώτη αυτοψία. Οι δικαιούχοι μπορούν να λάβουν έως 600 ευρώ για τις πρώτες βιοτικές ανάγκες, έως 6.000 ευρώ για επισκευή ή αντικατάσταση οικοσκευής στην κύρια κατοικία και έως 3.000 ευρώ για δευτερεύουσα κατοικία. Προβλέπεται επίσης επίδομα προσωρινής στέγασης από 300 έως 500 ευρώ, ενώ για ολοσχερώς κατεστραμμένα σπίτια η στεγαστική συνδρομή μπορεί να φθάσει έως τα 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, για κατοικίες έως 150 τ.μ.
Πολύ μικρότερος ο λογαριασμός
Ο τελικός λογαριασμός για το Πόρτο Γερμενό δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς συνεχίζονται οι διαδικασίες καταγραφής και αποτίμησης. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν μέγεθος σαφώς μικρότερο από τα 600 εκατ. ευρώ: στην περιοχή πραγματοποιήθηκαν πάνω από 200 αυτοψίες, με περίπου 150 κτίρια να χαρακτηρίζονται «κόκκινα» ή «κίτρινα».
Σε κάθε περίπτωση πάντως, τα πρώτα έξοδα των 600-6.000 ευρώ, δεν απειλούν να «κάψουν» τα 600 εκατ. ευρώ που διαθέτει το Ταμείο. Επιπλέον, θα είναι τα μόνα που θα καταβληθούν εφάπαξ στους κατοίκους. Όλα τα υπόλοιπα έξοδα θα καταβάλλονται σταδιακά κατά την πρόοδο των εργασιών αποκατάστασης με βάση τιμολόγια πληρωμών, ενώ συνολικά το κόστος της φωτιάς στο Πόρτο Γερμενό και την ευρύτερη περιοχή θα είναι πολύ μικρότερο σε σύγκριση με άλλες πυρκαγιές περασμένων ετών.
Επομένως, για την ώρα η συγκεκριμένη πυρκαγιά δεν απειλεί σήμερα ούτε την επάρκεια του αποθεματικού ούτε τις παροχές της ΔΕΘ. Πραγματική δημοσιονομική πίεση θα προέκυπτε μόνο από έναν συνδυασμό πολλών και μεγάλων καταστροφών στο τελευταίο τετράμηνο του έτους, εκτεταμένων ζημιών σε έργα υποδομής και εκκρεμείς ανάγκες πληρωμής εκκρεμών αποζημιώσεων για παλαιότερες καταστροφές (σεισμούς κλπ) που «βγαίνουν» από το ίδιο ταμείο.
