Μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας, με τα Στενά του Ορμούζ να ανοίγουν θεωρητικά τη μια ημέρα και να κλείνουν την άλλη, το οικονομικό επιτελείο καλείται να σχεδιάσει την περίμετρο των νέων μέτρων στήριξης που θα ανακοινώσει το επόμενο διάστημα. Βασικό «όπλο» το πρωτογενές υπερπλεόνασμα του 2025 το οποίο θα ανακοινωθεί αυτή την εβδομάδα και αναμένεται να κινηθεί στην περιοχή του 5%.
Ως αντίβαρο, όμως, λειτουργούν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες που βάζουν ταβάνι στις κρατικές δαπάνες, ανεξαρτήτως της υπεραπόδοσης του κρατικού προϋπολογισμού. Πιο συγκεκριμένα, στην Ευρώπη, το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, η οποία θα απελευθέρωνε τις κρατικές δαπάνες παραμένει εκτός συζήτησης.
Όπως εξηγούν ευρωπαϊκές πηγές, τουλάχιστον, μέχρι στιγμής, δεν καλύπτεται το κριτήριο του Συμφώνου Σταθερότητας, το οποίο προβλέπει ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας σε περίπτωση γενικής ύφεσης. Αυτή τη στιγμή οι βασικές προβλέψεις για την ευρωπαϊκή οικονομία (αλλά και για την ελληνική) κάνουν λόγο για υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης ή στη χειρότερη στασιμότητα.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το σχέδιο της Ευρωπαϊκή Επιτροπής για την αντιμετώπιση των συνεπειών από τον πόλεμο στο Ιράν που θα συζητηθεί στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στην Κύπρο καλεί τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία των καταναλωτών, όπως η «Δέσμη για την Ενέργεια των Πολιτών» (Citizens Energy Package) και η πρόσφατη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Αναλυτικότερα, προκρίνονται εργαλεία όπως στοχευμένα επιδόματα εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια για ευάλωτα νοικοκυριά, κοινωνικά τιμολόγια, μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και μείωση ΦΠΑ για επενδύσεις σε αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά σε στέγες, ηλιακούς θερμοσίφωνες και μικρές μπαταρίες.
Τι θα κρίνει τα νέα μέτρα
Υπό αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, αν τελικά επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 το απόλυτο ποσό του υπερπλεονάσματος σε σχέση με τις προβλέψεις του κρατικού προϋπολογισμού φτάνει τα 2,8 δισ. ευρώ. Όπως έχει γράψει το insider.gr το κρίσιμο σημείο που θα καθορίσει το ποσό που θα μπορεί να δαπανηθεί για νέα μέτρα στήριξης είναι η συμφωνία με την ΕΕ σχετικά με το ποιο κομμάτι αυτής της αύξησης των εσόδων έχει μόνιμα και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά.
Μετά το «κλείδωμα» του ύψους του διαθέσιμου ποσού, το οικονομικό επιτελείο θα προχωρήσει στην κατανομή των πόρων, δηλαδή, ποιο κομμάτι θα χρησιμοποιηθεί για μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την ενεργειακή ακρίβεια, ποιο θα κρατηθεί ως «εφεδρεία» λόγω της αβεβαιότητας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ποιο θα κατευθυνθεί στο πακέτο με τις φοροελαφρύνσεις και τις εισοδηματικές ενισχύσεις με χρονικό ορίζοντα τη ΔΕΘ.
O πληθωρισμός και τα σενάρια για την ελληνική οικονομία
Εν μέσω όλης αυτής της αβεβαιότητας το ΙΟΒΕ έχει προχωρήσει σε τρία σενάριο, το βασικό, το δυσμενές και το θετικό:
Στο βασικό σενάριο, ο ρυθμός μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να επιβραδυνθεί, πρόβλεψη για την εγχώρια οικονομική μεγέθυνση αναθεωρείται προς τα κάτω στο +1,8% για το 2026. Αμφότερες η ιδιωτική και η δημόσια κατανάλωση αναμένονται να επιταχυνθούν με ηπιότερους ρυθμούς, +1,7% και +0,9% αντίστοιχαΟ ετήσιος πληθωρισμός (Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή - ΕνΔΤΚ) εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κοντά στην περιοχή του +3,5% το 2026, λόγω της ενίσχυσης της εγχώριας ζήτησης και της ανόδου των τιμών ενέργειας από την κρίση στη Μέση Ανατολή, και η ανεργία στο +8,5%.
Στο δυσμενές σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά σημαντική επιβράδυνση της μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας στο +1,4% για το 2026. Μία επιδείνωση του διεθνούς γεωπολιτικού κλίματος θα επιβαρύνει το ήδη αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας, υπονομεύοντας τον ρυθμό αύξησης τόσο των εξαγωγών (+1,5%) όσο και των εισαγωγών της (+3,4%). Σε περίπτωση κλιμάκωσης των συγκρούσεων, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω, έως περίπου +4,5%, και η ανεργία στο +8,8%.
Σε ένα θετικό σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας το 2026, με ρυθμό ελαφρά υψηλότερο από 2%, εφόσον οι τιμές ενέργειας ακολουθήσουν μεν το βασικό σενάριο, αλλά σε συνδυασμό με στροφή επιπλέον τουριστών προς την Ελλάδα.
