Στο Ιράν πριν από τον πόλεμο, όπου ήδη είχαν επιβληθεί κυρώσεις, η οργή που προκλήθηκε από την οικονομική κατάσταση τροφοδότησε τεράστιες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις. Ύστερα από πέντε εβδομάδες σύγκρουσης, τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα.
Εκτός από τους θανάτους και τον καθημερινό φόβο για επιθέσεις, ο πιο άμεσος αντίκτυπος από τον πόλεμο είναι η περαιτέρω αύξηση των τιμών, που αφορά από αγαθά πρώτης ανάγκης –τρόφιμα, φάρμακα ή βρεφικές πάνες— έως και τα γεύματα σε καφέ της πρωτεύουσας.
Ο Αμίρ, ένας 40χρονος Ιρανός από προάστιο της Τεχεράνης, δήλωσε πρόσφατα στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η τιμή για το ψωμί του τοστ που συνηθίζει να αγοράζει εκτοξεύθηκε από τις 700.000 στο 1 εκατ. ριάλ (περίπου 0,75 δολάριο).
Ένας από τους φίλους του αναγκάστηκε να δώσει 180 εκατ. ριάλ για να προμηθευτεί χάπι για τη θεραπεία του καρκίνου, που κόστιζε περίπου 3 εκατ. πριν από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά της χώρας, στις 28 Φεβρουαρίου. «Και πρέπει να αγοράζει ένα κάθε 20 ημέρες».
Ο Καβέχ, καλλιτέχνης από την πρωτεύουσα, περιγράφει από την πλευρά του πώς το δημοφιλές καφέ Dobar, στο κέντρο της Τεχεράνης, «αύξησε όλες τις τιμές κατά 25% σε μία ημέρα».
Ακόμα και στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, που γενικά έχει επαρκή τροφοδοσία σε προμήθειες χάρη στις εισαγωγές από τη γειτονική Τουρκία, «ορισμένα προϊόντα κοστίζουν τρεις φορές πάνω από το συνηθισμένο», σύμφωνα με μια πενηντάχρονη γυναίκα.
«Συγκλονιστικό»
Η κεντρική τράπεζα έδωσε πρόσφατα στην κυκλοφορία ένα νέο χαρτονόμισμα δέκα εκατ. ριάλ, ένα ρεκόρ που ξεπέρασε το προηγούμενο των 5 εκατ. ριάλ.
Αυτή η εξέλιξη αποτυπώνει την ιλιγγιώδη υποτίμηση του νομίσματος μετά τον πόλεμο του Ιουνίου του 2025, με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ο παράγοντας αυτός διαδραμάτισε ρόλο-κλειδί στις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην πρόσφατη ιστορία, που ξεκίνησαν με απεργίες εμπόρων στο διάσημο παζάρι της Τεχεράνης.
Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν τον Ιανουάριο κατά την καταστολή που ακολούθησε, σύμφωνα με οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ωστόσο έκτοτε στον πληθωρισμό προστέθηκε η έκρηξη της ανεργίας. Ο πόλεμος οδήγησε πολλές επιχειρήσεις να βάλουν λουκέτο, αφήνοντας τους εργαζομένους μετέωρους, χωρίς να γνωρίζουν εάν θα λάβουν τους μισθούς που τους οφείλονται.
Σε όλη τη χώρα, παζάρια μείωσαν τα ωράρια λειτουργίας τους ενώ ο κατασκευαστικός κλάδος προχώρησε σε μαζικές απολύσεις, πλήττοντας σε μεγάλο ποσοστό τους Αφγανούς μετανάστες.
«Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, οι ευκαιρίες για δουλειά έγιναν σπάνιες και σταμάτησαν οι κατασκευές», εξηγεί ο Φαϊτζουλάχ Αράμπ, ένας 23χρονος άνεργος ελαιοχρωματιστής, που επέστρεψε στο Αφγανιστάν το περασμένο σαββατοκύριακο ύστερα από παραμονή στην Τεχεράνη.
«Εργοδότες έφυγαν στο εξωτερικό», πρόσθεσε ο συμπατριώτης του Γουαλιτζάν Ακμπάρι, ένας 42χρονος εργάτης.
Αυτοί των οποίων η δραστηριότητα εξαρτάται από το διαδίκτυο ή έχουν επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου πλήττονται σοβαρά από τη διακοπή πρόσβασης στο ίντερνετ που επιβλήθηκε από τις αρχές.
«Ειλικρινά, είμαι πολύ ανήσυχη για το μέλλον μας, κυρίως σε οικονομικό επίπεδο», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα μια γυναίκα 35 ετών που εργάζεται στον χρηματοπιστωτικό κλάδο στην Ισπαχάν (κέντρο). «Μαζικές απολύσεις, αναστολή λειτουργίας σε μεγάλη κλίμακα … είναι συγκλονιστικό».
Οι αεροπορικές επιδρομές που πλήττουν τη σιδηρουργία και τις πετροχημικές εγκαταστάσεις θα έχουν επίσης αντίκτυπο διαρκείας.
Τραπεζικά προβλήματα
Ο Αντνάν Μαζαρέι, πρώην υψηλόβαθμος αξιωματούχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ειδικός στη Μέση Ανατολή, επίσης ανησυχεί για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο.
Οι τραπεζικές κάρτες και οι διαδικτυακές υπηρεσίες γενικά συνεχίζουν να λειτουργούν. Αλλά έχουν επιβληθεί πλαφόν στα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης για να αποφευχθούν οι μαζικές αναλήψεις.
Ήδη πριν από τον πόλεμο, «το τραπεζικό σύστημα ήταν σε δύσκολη, πολύ ευάλωτη κατάσταση», δηλώνει ο ίδιος στο Γαλλικό Πρακτορείο. Και πρέπει να προετοιμαστεί για ένα νέο σοκ δεδομένης της αδυναμίας πολλών ιδιωτών και εταιριών να αποπληρώσουν τα δάνειά τους.
Η πιο τελευταία χρεοκοπία αφορά την Ayandeh, μια από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές τράπεζες της χώρας, που κατέρρευσε στα τέλη του 2025, υπό το βάρος επισφαλών δανείων και ζημιών που ανήλθαν στα 5,2 δισεκ. δολάρια.
Ο Αντνάν Μαζαρέι πιστεύει ότι μπορεί να χρειαστούν και άλλες διασώσεις, καταφεύγοντας και σε τύπωμα χρήματος. «Φυσικά αυτό θα αυξήσει την προσφορά χρήματος, οδηγώντας σε νέα αύξηση του πληθωρισμού», δήλωσε ο ίδιος.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στο Ιράν έφθασε στο 50,6% στα μέσα Μαρτίου, σύμφωνα με την επίσημη στατιστική υπηρεσία.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
