Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), Κέβιν Γουόρς, βρίσκεται αντιμέτωπος με νέες προκλήσεις αυτή την εβδομάδα στα πρώτα στάδια της θητείας του, καθώς πρόκειται να εμφανιστεί σε οικονομικό συνέδριο υψηλού κύρους στην Πορτογαλία, ενώ παράλληλα αναμένεται η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ σχετικά με τη νομιμότητα της προσπάθειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποπέμψει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed.
Το ανώτατο δικαστήριο των ΗΠΑ, το οποίο εισέρχεται στην τελευταία εβδομάδα της τρέχουσας δικαστικής του περιόδου, ενδέχεται να αποφανθεί ακόμη και τη Δευτέρα για το αν η διοικήτρια της Fed Λίζα Κουκ μπορεί να διατηρήσει τη θέση της, παρά την ανακοίνωση του Τραμπ τον περασμένο Αύγουστο ότι την απολύει.
Τα κατώτερα δικαστήρια έχουν κρίνει ότι η Κουκ είναι πιθανό να δικαιωθεί στη δικαστική προσφυγή της κατά της προσπάθειας του Τραμπ να την αποπέμψει και της επέτρεψαν να παραμείνει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Fed όσο η υπόθεση εξελισσόταν μέχρι να φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Οι διοικητές της Fed μπορούν να απομακρυνθούν από τη θέση τους μόνο «για σπουδαίο λόγο», ωστόσο η έννοια αυτή δεν έχει ποτέ οριστεί με σαφήνεια ούτε έχει δοκιμαστεί δικαστικά. Ο Τραμπ είναι ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που επιχείρησε να αποπέμψει εν ενεργεία διοικητή της Fed, υποστηρίζοντας ότι οι – κατά τον ίδιο – ανακριβείς δηλώσεις της Κουκ σε αίτηση για στεγαστικό δάνειο δικαιολογούσαν την απομάκρυνσή της.
Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε ευρέως ως επίθεση κατά της ανεξαρτησίας της Fed από πολιτικές παρεμβάσεις στη χάραξη της νομισματικής πολιτικής, καθώς ο Τραμπ επιδίωκε να δημιουργήσει κενές θέσεις στο Διοικητικό Συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας ώστε να διορίσει πρόσωπα της επιλογής του, αφού είχε απογοητευτεί από το γεγονός ότι οι σημερινοί αξιωματούχοι της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας δεν ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις του για δραστικές μειώσεις των επιτοκίων.
Επιφυλακτικοί οι δικαστές
Κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας νωρίτερα φέτος, οι δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στα επιχειρήματα της κυβέρνησης Τραμπ. Αν και το Δικαστήριο έχει επιτρέψει στην κυβέρνηση να απομακρύνει αξιωματούχους άλλων ανεξάρτητων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, είχε υποδείξει σε προηγούμενες αποφάσεις του ότι η Fed διαθέτει ιδιαίτερο θεσμικό καθεστώς. Νομικοί αναλυτές ερμήνευσαν αυτή τη στάση ως ένδειξη ότι το Δικαστήριο πιθανότατα θα βρει νομική βάση για να προστατεύσει τους υπεύθυνους χάραξης της νομισματικής πολιτικής της κεντρικής τράπεζας από απομάκρυνση κατά βούληση του προέδρου.
Η παραμονή της Κουκ στη θέση της, με σαφείς θεσμικές εγγυήσεις, θα εξουδετέρωνε έναν σημαντικό κίνδυνο για τον Γουόρς: το ενδεχόμενο η θητεία του στην ηγεσία της Fed να σημαδευτεί από μια αποσταθεροποιητική σειρά αποπομπών από τον Τραμπ, με τον ίδιο τον Γουόρς να κινδυνεύει επίσης να απομακρυνθεί.
Παράλληλα, όμως, μια τέτοια απόφαση θα υπογράμμιζε τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στην προσπάθειά του να επηρεάσει τις αποφάσεις της Fed, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής για τα επιτόκια. Μια απόφαση υπέρ της Κουκ θα παρείχε επίσης θεσμική προστασία στον Γουόρς και στα υπόλοιπα μέλη της διοίκησης, ώστε να ασκούν τα καθήκοντά τους χωρίς τον φόβο της αποπομπής.
Τα πρόσφατα οικονομικά στοιχεία, με έναν βασικό δείκτη πληθωρισμού να καταγράφει τον Μάιο επίπεδο που υπερβαίνει το διπλάσιο του στόχου της Fed για 2%, έχουν ενισχύσει την εκτίμηση των επενδυτών ότι η κεντρική τράπεζα είναι πιθανότερο να αυξήσει τα επιτόκια τους επόμενους μήνες, αντί να τα μειώσει, όπως έχει δηλώσει ότι επιθυμεί και αναμένει ο Τραμπ.
Μέχρι στιγμής, πάντως, οι δηλώσεις του Τραμπ και του υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, απέναντι στον Γουόρς είναι αισθητά πιο ήπιες σε σύγκριση με τη στάση που είχαν τηρήσει απέναντι στον πρώην πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ. Η άρνηση του Πάουελ να μειώσει τα επιτόκια του είχε προσδώσει το υποτιμητικό παρατσούκλι «Too Late» («Πολύ Αργά»), ενώ οδήγησε επίσης σε ποινική έρευνα εναντίον του –η οποία αργότερα εγκαταλείφθηκε– καθώς και σε δημόσιες εκκλήσεις για την αποπομπή του. Ο Πάουελ εξακολουθεί να είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed.
«Ο Κέβιν είναι εξαιρετικός και θέλω να κάνει ό,τι ο ίδιος θεωρεί σωστό», δήλωσε ο Τραμπ νωρίτερα αυτόν τον μήνα στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC News. «Δεν θέλω να ασκώ μεγάλη επιρροή πάνω του».
Η προσέγγιση του Γουόρς στα καθήκοντά του ενδέχεται να τον βοηθήσει, έως έναν βαθμό, να διαχειριστεί τις προσδοκίες του Τραμπ. Ο νέος πρόεδρος της Fed έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να αποφεύγει, όσο το δυνατόν περισσότερο, οποιαδήποτε δημόσια συζήτηση ή «προκαταρκτική καθοδήγηση» (forward guidance) σχετικά με το αν τα επιτόκια θα αυξηθούν ή θα μειωθούν σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, κρατώντας τις προσωπικές του εκτιμήσεις σε μεγάλο βαθμό μακριά από τη δημόσια σφαίρα – και από το οπτικό πεδίο του προέδρου.
Η υποβάθμιση της «προκαταρκτικής καθοδήγησης» είναι «απολύτως ενδεδειγμένη»
Ο Γουόρς υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι αντιτίθεται στην πρακτική της καθοδήγησης ή του επηρεασμού των χρηματοπιστωτικών αγορών σχετικά με τις μελλοντικές αποφάσεις της Fed σε περιόδους κανονικότητας. Κατά την άποψή του, οι επενδυτές θα πρέπει να αντιδρούν στις πραγματικές οικονομικές συνθήκες και όχι στα μηνύματα της κεντρικής τράπεζας.
Άρχισε να εφαρμόζει αυτή την προσέγγιση σχεδόν αμέσως, επιβλέποντας τη σύνταξη μιας νέας ανακοίνωσης νομισματικής πολιτικής από την οποία αφαιρέθηκε κάθε αναφορά σε μελλοντική καθοδήγηση. Παράλληλα, τόνισε τη θέση του στην πρώτη του συνέντευξη Τύπου ως επικεφαλής της Fed, μετά τη συνεδρίαση της κεντρικής τράπεζας στις 16-17 Ιουνίου.
«Η ερώτησή σας ακούστηκε σαν να με ενθαρρύνετε να δώσω προκαταρκτική καθοδήγηση. Έχουμε εγκαταλείψει την πρακτική αυτή», απάντησε σε δημοσιογράφο που τον ρώτησε υπό ποιες προϋποθέσεις η Fed θα μπορούσε να αυξήσει τα επιτόκια. «Δεν μπορώ να δώσω καμία προκαταρκτική καθοδήγηση για το τι πρόκειται να κάνουμε στη συνέχεια. Τα καλά νέα είναι ότι θα συνεδριάσουμε ξανά σε έξι εβδομάδες και τότε θα εκδώσουμε νέα ανακοίνωση νομισματικής πολιτικής.»
Η συμμετοχή του Γουόρς την Τετάρτη στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στο ορεινό θέρετρο Σίντρα της Πορτογαλίας θα αποτελέσει την πρώτη δοκιμασία για το πώς θα γίνει δεκτή αυτή η προσέγγιση από τους ομολόγους του διεθνώς, μεταξύ των οποίων η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Άντριου Μπέιλι και ο διοικητής της Τράπεζας του Καναδά Τιφ Μάκλεμ.
Οι τέσσερις κεντρικοί τραπεζίτες θα συμμετάσχουν σε κοινή συζήτηση ερωτήσεων και απαντήσεων.
Παρότι και η Λαγκάρντ έχει απομακρυνθεί από την πρακτική της προκαταρκτικής καθοδήγησης, η Τράπεζα της Αγγλίας εξακολουθεί να δημοσιεύει αρκετά αναλυτικά σχόλια για το πώς εκτιμά ότι θα εξελιχθεί η οικονομία υπό διαφορετικά οικονομικά σενάρια.
Ωστόσο, το δολάριο διαδραματίζει έναν ιδιαίτερο παγκόσμιο ρόλο ως το κυριότερο αποθεματικό και εμπορικό νόμισμα. Οι απροσδόκητες μεταβολές στα αμερικανικά επιτόκια μπορούν να προκαλέσουν αναταράξεις σε άλλες αγορές και νομίσματα, ενώ οι ανοικτές γραμμές ανταλλαγής νομισμάτων (swap lines) που διατηρεί η Fed με άλλες κεντρικές τράπεζες λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας για την παροχή ρευστότητας σε δολάρια σε μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας.
Η διεθνής επενδυτική κοινότητα θα παρακολουθήσει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον πόσο μακριά σκοπεύει να φτάσει ο Γουόρς με αυτή τη στρατηγική περιορισμένης παροχής πληροφοριών.
Ο Πιερ-Ολιβιέ Γκουρινσά, ο οποίος αποχωρεί την επόμενη εβδομάδα από τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για να επιστρέψει στην ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία, δήλωσε σε συνέντευξή του στο Reuters την Παρασκευή ότι η έντονη χρήση της προκαταρκτικής καθοδήγησης έχει δεχθεί «πολύ αρνητική κριτική», επειδή ουσιαστικά δεσμεύει τις κεντρικές τράπεζες σε μελλοντικές ενέργειες ανεξάρτητα από την πορεία της οικονομίας. Όπως σημείωσε, αυτό περιόρισε τη δυνατότητα της Fed να αντιδράσει ταχύτερα στο ξέσπασμα του πληθωρισμού μετά την πανδημία της COVID-19.
«Πιστεύω, λοιπόν, ότι η απομάκρυνση από αυτές τις έντονες μορφές προκαταρκτικής καθοδήγησης είναι απολύτως ενδεδειγμένη. Το να λέει κανείς ότι δεν υπάρχει καθόλου προκαταρκτική καθοδήγηση, δεν νομίζω ότι ισχύει στην πράξη. Είτε γίνεται ρητά είτε έμμεσα, οι αγορές θα διαμορφώσουν έτσι κι αλλιώς μια άποψη», δήλωσε.
