Η ισχυρή εγχώρια ζήτηση και οι συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης διατηρούν ισχυρή την ανάπτυξη, αλλά οι προοπτικές επισκιάζονται από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, εκτιμά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην νέα του αποτίμηση για την Ελληνική Οικονομία που γίνεται βάση του άρθρου 4 του καταστατικού του.
Το Ταμείο εκτιμά βραδύτερη ανάπτυξη στο 1,8% το 2026 (έναντι 2% προηγούμενης πρόβλεψης) και «βλέπει» κινδύνους που συνδέονται κυρίως με μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με πιθανή κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, αυξημένη αβεβαιότητα, κατακερματισμό του εμπορίου και πιθανές διαταραχές στις χρηματοπιστωτικές αγορές που «θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την εγχώρια και εξωτερική ζήτηση και να αποδυναμώσουν τις ροές κεφαλαίων». Επιμένει σε μεσοπρόθεσμη άνοδο του ΑΕΠ κατά 1,5% λόγω κυρίως των πιέσεων της γήρανσης του πληθυσμού.
Μαχαίρι στις φορολογικές δαπάνες – Τιμαριθμοποίηση κλίμακας
Βάζει στο τραπέζι τη δημιουργία πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου με την καθιέρωση ενός συστηματικού, πολυετούς πλαισίου για την αξιολόγηση των φορολογικών δαπανών για «τον εντοπισμό και τη σταδιακή κατάργηση των οπισθοδρομικών ή αναποτελεσματικών μέτρων».
Προτείνει διαφανή μηχανισμό βασισμένο σε κανόνες για την περιοδική προσαρμογή των κλιμακίων, των απαλλαγών και των συντελεστών της φορολογίας εισοδήματος για την «προστασία των πραγματικών εισοδημάτων των νοικοκυριών». Επισημαίνει επίσης την ανάγκη για εξορθολογισμό και συγκέντρωση των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων, η ενίσχυση της εποπτείας και η επέκταση της χρήσης των ηλεκτρονικών συμβάσεων που «θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα και θα υποστηρίξουν την πιο αποτελεσματική εκτέλεση των δημόσιων επενδύσεων».
Κίνδυνος για κονδύλια της ΕΕ από καθυστερήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης
Επίσης επισημαίνει πως «οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή έργων «που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τα δεσμευμένα για το λόγο αυτό κονδύλια, περιορίζοντας τις επενδύσεις και την παραγωγικότητα».
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν εκτιμά και παράγοντες που μπορούν να δράσουν ως επιταχυντές: οι ισχυρότερες από τις αναμενόμενες επιπτώσεις του πρόσφατου δημοσιονομικού πακέτου και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις προοπτικές ανάπτυξης, αναφέρει.
Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό, εκτιμά το ΔΝΤ, ωστόσο παραμένουν εντεινόμενοι, λόγω των περαιτέρω αυξήσεων στις παγκόσμιες τιμές των βασικών προϊόντων, της αύξησης των μισθών που ξεπερνά την παραγωγικότητα και του υψηλότερου κόστους που σχετίζεται με δυσμενείς κλιματικές διαταραχές.
Για τις τράπεζες αναφέρει πως οι ισολογισμοί παραμένουν υγιείς, ενώ τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης στηρίζουν την πιστωτική επέκταση. Ωστόσο, καταγράφεται αργός ρυθμός στην εξυγίανση των κόκκινων δανείων, ενώ επισημαίνεται πως η νέα κρίση μπορεί να ενισχύσει τις πιέσεις.
Καλή θέση
Το ΔΝΤ εκτιμά πως η Ελλάδα βρίσκεται σε καλή θέση για να αντιμετωπίσει εξωτερικούς κραδασμούς, καθώς τα δημόσια οικονομικά συνεχίζουν να ενισχύονται - κάτι που αντικατοπτρίζεται στην ταχεία μείωση του χρέους - και η δημοσιονομική πολιτική μετατοπίζεται κατάλληλα προς την υποστήριξη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και της στήριξης της στέγασης.
Συστήνεται το «σωστό μείγμα πολιτικής που επικεντρώνεται στη διατήρηση φιλικής προς την ανάπτυξη αλλά συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και στην επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών εμποδίων» τα οποία είναι οι «χαμηλές συνολικές επενδύσεων, υποτονική αύξηση της παραγωγικότητας και δυσμενείς δημογραφικές τάσεις». Επισημαίνοντας πως η πρόοδος στα εν λόγω πεδία θα βοηθούσε στη διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας και στην προώθηση ισορροπημένης και βιώσιμης ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα.
Ασκεί κριτική για τις «κρίσιμες κοινωνικές δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, τη στέγαση και την κοινωνική προστασία εκτός συντάξεων που επί του παρόντος είναι πολύ κάτω από του μέσου όρου της ΕΕ» και «θα πρέπει να διατηρηθούν και να καταστούν πιο αποτελεσματικές για την υποστήριξη μίας ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς». Συστήνει τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων και «να αποφεύγονται οι υπερβολικές αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα».
Τα μηνύματα της αποστολής
Στην ομιλία του κατά την παρουσίαση των ευρημάτων της αποστολής στην Αθήνα ο Joong Shik Kang, Επικεφαλής της Αποστολής του ΔΝΤ για την Ελλάδα επισήμανε πως η ισχυρή εγχώρια ζήτηση και οι συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης διατηρούν ισχυρή άνοδο του ΑΕΠ, ενώ ο τουρισμός έφτασε επίσης σε νέο ρεκόρ και το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο από την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση.
Η ανθεκτικότητα της Ελλάδας εν μέσω κρίσης συνδέεται, όπως ανέφερε με το ότι έχει δημοσιονομικό χώρο και στηρίζει τα νοικοκυριά με στοχευμένα μέτρα. Επίσης εκτίμησε πως μετά το 2026 θα υπάρχει χρήμα στην αγορά λόγω των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης που θα εκταμιεύονται τότε. Μαζί με ιδιωτικές επενδύσεις που αναμένεται πως θα εισρέουν εκτιμά πως θα συνεχίσει να αυξάνεται ο λόγος επενδύσεων ως προς το ΑΕΠ.
Έδωσε έμφαση στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και επισήμανε πως έχει σημειωθεί σταθερή πρόοδος στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ονομάτισε το εθνικό κτηματολόγιο, το δικαστικό σύστημα και το κεντρικό πιστωτικό μητρώο, την ενεργειακή μετάβαση, την ψηφιοποίηση και την είσπραξη φόρων.
Εκτίμησε ωστόσο πως οι οικονομικές προοπτικές επισκιάζονται από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Οι αυξημένες τιμές ενέργειας και η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση που σχετίζεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά την ιδιωτική κατανάλωση και τον τουρισμό.
Εκτίμησε ωστόσο πως η Ελλάδα βρίσκεται σε καλή θέση για να αντιμετωπίσει εξωτερικούς κραδασμούς, και κατέγραψε τις 2 συστάσεις πολιτικής του ΔΝΤ προς την Ελλάδα επισημαίνοντας πως κεντρικός στόχος πρέπει να είναι η ισορροπία ανάμεσα στη μείωση του χρέους και στη στήριξη της ανάπτυξης:
• Οποιαδήποτε στήριξη για τον μετριασμό των επιπτώσεων των σοκ στις τιμές της ενέργειας θα πρέπει να είναι καλά στοχευμένη και προσωρινή, ανταποκρίνομενη παράλληλα στην πορεία των τιμών.
• Η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων της ΕΕ είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των δημόσιων επενδύσεων μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμωης, διασφαλίζοντας παράλληλα κρίσιμες κοινωνικές δαπάνες.
