Tις εβδομάδες πριν από την πολυαναμενόμενη αυριανή συνάντηση μεταξύ του Σι Τζινπίνγκ και του Ντόναλντ Τραμπ, οι πρόεδροι της Κίνας και των ΗΠΑ εργάζονταν εντατικά για να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση σε θέματα εμπορίου, τεχνολογίας, Ταϊβάν, Ιράν και άλλων κρίσιμων ζητημάτων που βρίσκονται στο τραπέζι. Ωστόσο, οι δύο ηγέτες φαίνεται να έχουν πολύ διαφορετικές αντιλήψεις για το πώς δημιουργείται η απαραίτητη πίεση ώστε να πετύχουν τα αποτελέσματα που επιθυμούν.
Ο εκδηλωτικός Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος πρόσφατα παραδέχθηκε ότι «παρασύρεται εύκολα» από ανθρώπους που του φέρονται ευγενικά – έχει πει ότι «ακόμη κι αν είναι κακοί άνθρωποι, δεν με νοιάζει καθόλου» - έχει επιδοθεί σε δημόσιους επαίνους προς τον Κινέζο ομόλογό του. Ο Τραμπ έχει επίσης δηλώσει ότι η Κίνα είναι «πολύ ευγενική» στον τρόπο που προσεγγίζει τον πόλεμο με το Ιράν.
Διαφορετικές νοοτροπίες
Σε μια επίδειξη πολιτικού θεάματος που αναδεικνύει τόσο τη δική του επιρροή όσο και τη δύναμη των αμερικανικών επιχειρηματικών σχέσεων με την Κίνα, ο Tραμπ έφθασε στο Πεκίνο συνοδευόμενος από αντιπροσωπεία κορυφαίων στελεχών εταιρειών με σημαντική παρουσία στην κινεζική αγορά. Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο Τιμ Κουκ της Apple, ο Ντέιβιντ Σόλομον της Goldman Sachs και ο Έλον Μασκ της Tesla.
Αντίθετα, ο λιγομίλητος Σι, που δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ότι επηρεάζεται από κολακείες ή διάσημα ονόματα, επέλεξε ακριβώς την αντίθετη προσέγγιση στη διαμόρφωση του κλίματος πριν από τις συνομιλίες που φιλοξενεί. Ενώ ο Τραμπ υιοθετεί φιλικό τόνο πριν από τη σύνοδο, ο Σι εμφανίζεται αποφασιστικά πιο σκληρός απέναντί του.
Σε μια κίνηση που μοιάζει να στοχεύει τους αμερικανικούς περιορισμούς στις πωλήσεις προηγμένων ημιαγωγών και εξοπλισμού παραγωγής τσιπ προς την Κίνα, το Πεκίνο εισήγαγε τον Απρίλιο νέους κανονισμούς που αποθαρρύνουν ξένες και εγχώριες εταιρείες από το να μεταφέρουν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού εκτός Κίνας ή να περιορίζουν την πρόσβαση της χώρας σε τεχνολογία και πρώτες ύλες.
Οι νέοι κανονισμοί παρέχουν στις κυβερνητικές αρχές εξουσία να ερευνούν και να επιβάλλουν αντίποινα σε χώρες ή επιχειρήσεις που λαμβάνουν μέτρα τα οποία η κινεζική κυβέρνηση θεωρεί απειλή για την ασφάλεια της κινεζικής εφοδιαστικής αλυσίδας. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε κυρώσεις για κατασκευαστές που επιδιώκουν να αποφύγουν τους αμερικανικούς δασμούς σε κινεζικά προϊόντα μεταφέροντας την παραγωγή αλλού - αναγκάζοντας ουσιαστικά τις εταιρείες να επιλέξουν ποιο είναι χειρότερο: να παραβιάσουν το κινεζικό διάταγμα ή να βρεθούν αντιμέτωπες με την οργή του Tραμπ.
Ο Σι απέδειξε επίσης πρόσφατα την ικανότητά του να ασκεί πίεση σε μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες. Τον Απρίλιο, η Κίνα προχώρησε στο εξαιρετικά ασυνήθιστο βήμα να μπλοκάρει την εξαγορά ύψους 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων της startup τεχνητής νοημοσύνης Manus από τη Meta Platforms, μιας εταιρείας που ιδρύθηκε στην Κίνα αλλά μετέφερε την έδρα της στη Σιγκαπούρη.
Η Κίνα έδειξε επίσης ότι δεν θα επιτρέψει στις ΗΠΑ να υπαγορεύσουν τους όρους της σχέσης της με το Ιράν, σύμμαχο και μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η κυβέρνηση έδωσε εντολή σε κινεζικές εταιρείες να μην συμμορφωθούν με αμερικανικές κυρώσεις εις βάρος πέντε εγχώριων διυλιστηρίων που συνδέονται με το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
«Όλες αυτές είναι ιδιαίτερα τολμηρές κινήσεις και υπογραμμίζουν την αυτοπεποίθηση της Κίνας ενόψει αυτής της συνάντησης», δήλωσε στο Bloomberg η Γουέντι Κάτλερ, βετεράνος Αμερικανίδα ειδική σε θέματα εμπορίου και νυν αντιπρόεδρος του Asia Society Policy Institute στην Ουάσινγκτον. Η ίδια σημειώνει ότι υπήρξε ελάχιστη αντίδραση από την κυβέρνηση, τουλάχιστον δημόσια, απέναντι και στις τρεις αυτές εξελίξεις, γεγονός που εν μέρει αποδίδεται στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει απορροφήσει μεγάλο μέρος της προσοχής του Tραμπ.
Τι θέλουν οι δύο ηγέτες
Ίσως αυτό να αντικατοπτρίζει και το πόσο έχει αλλάξει η ισορροπία ισχύος μεταξύ των δύο χωρών από την πρώτη σύνοδο Tραμπ-Σι στο Πεκίνο τον Νοέμβριο του 2017. Τότε, το κινεζικό κοινοβούλιο δεν είχε ακόμη εδραιώσει την εξουσία του Σι καταργώντας τα όρια θητειών στην προεδρία. Ο Σι είχε οργανώσει μια εντυπωσιακή υποδοχή για τον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ ανακοινώθηκαν διμερείς επιχειρηματικές συμφωνίες αξίας άνω των 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, η επίδειξη φιλοξενίας του Σι δεν ήταν αρκετή για να αποτρέψει τον Tραμπ από το να ξεκινήσει τον πρώτο εμπορικό πόλεμο κατά της Κίνας την επόμενη χρονιά.
Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, η Κίνα διαθέτει ισχυρότερα χαρτιά απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος χρειάζεται εξίσου - ή και περισσότερο - τον Σι από όσο τον χρειάζεται εκείνος. Οι δύο ηγέτες έχουν καταστήσει σαφές τι επιδιώκουν να αποσπάσουν ο ένας από τον άλλο στις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας.
Ο Tραμπ θέλει να μειωθεί το εμπορικό έλλειμμα των 200 δις. δολαρίων των ΗΠΑ με τη Κίνα και παράλληλα το Πεκίνο να συμφωνήσει σε περισσότερες αγορές αμερικανικής σόγιας, βιομηχανικού εξοπλισμού και ορυκτών καυσίμων. Θέλει επίσης η Κίνα να συνεχίσει να προμηθεύει αμερικανικές εταιρείες με σπάνιες γαίες και μαγνήτες απαραίτητους για ηλεκτρικά οχήματα, προηγμένα ηλεκτρονικά και την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η Κίνα διαθέτει σχεδόν μονοπωλιακή θέση σε αυτούς τους τομείς και πέρυσι αξιοποίησε τη δύναμή της ως αντίποινα στους δασμούς του Trump.
Μεταξύ Ιράν και Ταϊβάν
Πάνω απ’ όλα όμως δεσπόζει ένα πιο επείγον πρόβλημα που δημιούργησε ο ίδιος ο Tραμπ: επιθυμεί τη βοήθεια του Σι για να βρεθεί διέξοδος από τον πόλεμο με το Ιράν. Ο Σι έχει ενθαρρύνει διακριτικά την ηγεσία της Τεχεράνης να διαπραγματευθεί τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία ταράζει τις οικονομίες πολλών χωρών, συμπεριλαμβανομένης και της Κίνας. Ο Tραμπ θέλει ο Σι να χρησιμοποιήσει την επιρροή του ώστε να πιέσει το ιρανικό καθεστώς να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Κινέζος πρόεδρος έχει και ο ίδιος μακρύ κατάλογο απαιτήσεων. Θέλει ο Tραμπ να παρατείνει την εύθραυστη εμπορική εκεχειρία που συμφωνήθηκε πέρυσι ύστερα από μήνες οικονομικής αντιπαράθεσης, κατά τη διάρκεια της οποίας ορισμένοι αμερικανικοί δασμοί εκτοξεύθηκαν σε τριψήφια ποσοστά. Επίσης θα πιέσει για μεγαλύτερη πρόσβαση της Κίνας σε τσιπ και τεχνολογικό εξοπλισμό.
Στην κορυφή όμως της ατζέντας του Σι βρίσκεται, όπως πάντα, η Tαιβάν. Η Κίνα επιδιώκει συμφωνία με τον Tραμπ ώστε να καθυστερήσουν ή να ακυρωθούν προγραμματισμένες αμερικανικές πωλήσεις όπλων προς την Ταϊπέι. Ο Σι θέλει επίσης οι ΗΠΑ να ενισχύσουν τις κινεζικές διεκδικήσεις στο αυτοδιοικούμενο νησί δηλώνοντας ότι η Ουάσινγκτον «αντιτίθεται» στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν.
Θα αποτελούσε σημαντική εξέλιξη αν ο Tραμπ αποδεχόταν οποιοδήποτε από αυτά τα αιτήματα. Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ απέφευγαν να συμβουλεύονται εκ των προτέρων την κινεζική κυβέρνηση για τις πωλήσεις όπλων προς την Ταϊβάν. Και οι Αμερικανοί πρόεδροι ακολουθούσαν προσεκτικά διατυπωμένη γραμμή, δηλώνοντας μόνο ότι η Αμερική «δεν υποστηρίζει» την ανεξαρτησία της Ταϊβάν.
Ο Tραμπ προκάλεσε ανησυχία στην Ταϊπέι όταν δήλωσε ότι θα συζητήσει τουλάχιστον το θέμα των πωλήσεων όπλων με τον Σι. Οι ειδικοί για την Ταϊβάν ανησυχούν ότι ο Τραμπ ίσως προσφέρει στην Κίνα ορισμένα από αυτά που επιδιώκει στο θέμα της Ταϊβάν αν η Κίνα υποσχεθεί κάποια πράγματα που θα βοηθήσουν τις ΗΠΑ να απεμπλακούν από τον πόλεμο με το Ιράν, σύμφωνα με αναλυτές.
Ισορροπίες ισχύος
Παρά τον μεγάλο όγκο θεμάτων προς συζήτηση στο Πεκίνο, δεν αναμένονται μεγάλες συμφωνίες. Εκπρόσωποι και των δύο πλευρών προσπαθούν να συγκρατήσουν τις προσδοκίες. Η Κίνα ίσως αποδεχθεί την πρόταση του Tραμπ για τη δημιουργία συμβουλίου εμπορίου που θα διαχειρίζεται τη μαζική ροή αγαθών μεταξύ των δύο χωρών. Οι δύο ηγέτες ενδέχεται επίσης να παρατείνουν την εμπορική εκεχειρία και να ανακοινώσουν πρόσθετες κινεζικές αγορές σόγιας και αεροσκαφών της Boeing Company.
Ωστόσο, μια ουσιαστική συμφωνία στα πιο δύσκολα ζητήματα θεωρείται απίθανη. Tραμπ και Σι μπορεί να συναντηθούν άλλες δύο ή και τρεις φορές μέσα στη χρονιά, γεγονός που μειώνει την πίεση αυτής της εβδομάδας.
Τελικά, η σύνοδος ίσως αφορά λιγότερο τις λεπτομέρειες γύρω από το εμπόριο, την τεχνολογία, την Ταϊβάν και το Ιράν, και περισσότερο το πώς οι δύο σημαντικότεροι ηγέτες του κόσμου αξιολογούν ο ένας τον άλλον και προβάλλουν ισχύ. Ωστόσο, αυξάνεται η αίσθηση ότι ο Τραμπ θα δυσκολευτεί περισσότερο να αναδιαμορφώσει τη σχέση, καθώς το Πεκίνο εμφανίζεται πλέον πιο πρόθυμο να αντισταθεί.
«Μπαίνουμε σε μια νέα κανονικότητα», δήλωσε επίσης στο Bloomberg ο Χένρι Γουάνγκ, ιδρυτής του Center for China and Globalization στο Πεκίνο. «Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα αναγνωρίζουν πως η Κίνα είναι διαφορετική σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια, κατά την πρώτη επίσκεψη του Tραμπ».
