Υποτονική αποδεικνύεται και η εφετινή εκπτωτική περίοδος για τον εμπορικό κόσμο της χώρας, αφήνοντας «πικρή γεύση» στα εμπορικά καταστήματα.
Οι θερινές εκπτώσεις για το 2026 ξεκίνησαν στις 13 Ιουλίου ενώ ετοιμάζονται να ρίξουν «αυλαία» στις 31 Αυγούστου. Ο εμπορικός κόσμος της χώρας είχε εναποθέσει μεγάλο μέρος των προσδοκιών του στη θερινή εκπτωτική περίοδο, προσβλέποντας σε αύξηση της επισκεψιμότητας και κατ’ επέκταση σε ενίσχυση της κατανάλωσης, ώστε «ζεστό» χρήμα να μπει στα ταμεία των καταστημάτων.
Προσδοκίες που, όπως φαίνεται, δεν επαληθεύτηκαν, καθώς το κλίμα οικονομικής ανασφάλειας που διακατέχει εδώ και καιρό τα νοικοκυριά έχει περιορίσει την αγοραστική δύναμη και δεν αφήνει πολλά περιθώρια για μεγάλα έξοδα, πέρα από τα απολύτως απαραίτητα, όπως οι δαπάνες για τρόφιμα και στέγαση.
Μπροστά δε σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, στο προσκήνιο επανέρχεται το μείζον θέμα αλλαγής του πλαισίου που διέπει τον θεσμό των εκπτώσεων, καθώς η εγχώρια αγορά του λιανικού εμπορίου δοκιμάζεται από πληθώρα προκλήσεων.
Ο εμπορικός κόσμος της χώρας έχει εισηγηθεί εδώ και καιρό να εξεταστεί ένα νέο πλαίσιο για τις εκπτωτικές περιόδους, προς όφελος τόσο του καταναλωτικού κοινού, όσο και των επιχειρήσεων του κλάδου, ενώ όσο πιο υποτονική είναι η πορεία μιας εκπτωτικής περιόδου, τόσο πιο έντονη καθίσταται και η ανάγκη να υπάρξουν συγκεκριμένες αλλαγές.
Η εικόνα της εφετινής εκπτωτικής περιόδου και ο πήχης των 7 δισ. ευρώ
Και μπορεί να απομένουν μερικά ακόμη 24ωρα έως τη λήξη της εκπτωτικής περιόδου, ωστόσο, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς Βασίλης Κορκίδης, η εικόνα της αγοράς την τελευταία εβδομάδα των εκπτώσεων δύσκολα ανατρέπεται, παρά την επιστροφή των καταναλωτών από τις διακοπές του Αυγούστου.
Σε πρόσφατη δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Κορκίδης επισημαίνει ότι «οι θερινές εκπτώσεις κλείνουν με αντοχή, αλλά όχι με αύξηση», εξηγώντας ότι «ο τζίρος της εκπτωτικής περιόδου μπορεί να προσεγγίσει τα 7 δισ. ευρώ, αλλά πίσω από τον αριθμό κρύβονται μικρότερος όγκος αγορών, μεγαλύτερη επιλεκτικότητα των καταναλωτών και έντονη πίεση στη ρευστότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων».
«Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι το αρχικό αισιόδοξο σενάριο δύσκολα θα επιβεβαιωθεί. Η τελευταία έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς ήταν χαρακτηριστική. Το 55% των επιχειρήσεων δήλωσαν χαμηλότερο τζίρο από το 2025, 33% περίπου ίδιο και μόλις 12% αύξηση, ενώ το 73% αποδίδει την αδυναμία της αγοράς κυρίως στην περιορισμένη αγοραστική δύναμη. Νεότερες αναφορές του Αυγούστου, επιβεβαιώνουν ότι περίπου οι μισές επιχειρήσεις εξακολουθούν να κινούνται χαμηλότερα από πέρυσι και σε ορισμένες περιπτώσεις οι απώλειες είναι διψήφιες. Ο Ιούλιος, που παραδοσιακά είναι ο ισχυρότερος μήνας των θερινών εκπτώσεων, ήταν υποτονικός, παρά την αύξηση 2,8% του κύκλου εργασιών το β’ τρίμηνο στο λιανεμπόριο. Οι επιχειρήσεις είδαν τις ημέρες του Αυγούστου μεγαλύτερες μειώσεις από πέρυσι σε συνδυασμό με την προτίμηση των καταναλωτών για διακοπές και με τις προσδοκίες για πλήρη ανατροπή, ανεκπλήρωτες», σημειώνει, μεταξύ άλλων, ο κ. Κορκίδης.
Συνεχίζοντας αναφέρει ότι το πιθανότερο τελικό αποτέλεσμα για τον τζίρο των εκπτώσεων, σύμφωνα με την επικαιροποιημένη εκτίμηση του ΕΒΕΠ, «πλησιάζει το κεντρικό σενάριο των 7 δισ. ευρώ. Μια πολύ δυνατή τελευταία εβδομάδα θα μπορούσε να οδηγήσει προς τα 7,1 δισ. ευρώ, ενώ η διατήρηση της ζήτησης θα κρατήσει την αγορά κοντά στο κεντρικό σενάριο. Δεν θεωρούμε πάντως πλέον πιθανό το αρχικό αισιόδοξο σενάριο των 7,4 δισ. ευρώ, εκτός εάν η μετατόπιση του τζίρου κατά επιπλέον 7% στα εμπορικά κέντρα και η αυξημένη τουριστική κίνηση καλύψει το αγοραστικό κενό που παρουσιάζει η αγορά στα αστικά κέντρα», εξηγεί ο κ. Κορκίδης.
«Θα έχουμε πιθανότατα άλλη μια φορά μια αγορά ‘δύο ταχυτήτων’. Τα μεμονωμένα καταστήματα στα μεγάλα αστικά κέντρα και κυρίως οι μικρότερες εμπορικές επιχειρήσεις θα κλείσουν ασθενέστερα, ενώ οι τουριστικές περιοχές, τα οργανωμένα δίκτυα και το ηλεκτρονικό εμπόριο θα εμφανίσουν μεγαλύτερη αντοχή», καταλήγει.
Από την πλευρά του ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών κάνει λόγο για απογοητευτική εικόνα της αγοράς κατά τη φετινή θερινή περίοδο. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε, το 71,3% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι ο τζίρος του είναι χειρότερος από πέρυσι, ίδιος για το 22,6%, ενώ μόλις το 5,5% των επιχειρήσεων είδε τον τζίρο του να αυξάνεται. Επομένως, πάνω από 7 στις δέκα επιχειρήσεις κατέγραψαν μειωμένες πωλήσεις έναντι της περυσινής εκπτωτικής περιόδου.
Επανέρχεται η συζήτηση για αλλαγή του πλαισίου που διέπει τις εκπτώσεις
«Οι θερινές εκπτώσεις έχουν χάσει τον ρόλο τους» υπογραμμίζει ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών, αποκαλύπτοντας μάλιστα πως το 98% των επιχειρήσεων ζητά την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για τις προσφορές και τις εκπτώσεις. Παράλληλα, το 93,4% θεωρεί ότι το καθεστώς των συνεχών προσφορών ευνοεί κυρίως τις μεγάλες επιχειρήσεις, τις πολυεθνικές και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες εις βάρος των μικρομεσαίων.
Το 98% εκτιμά ότι η επαναφορά αυστηρότερων κανόνων στις προσφορές, μέσω τροποποίησης του νόμου 4965/2022, θα μπορούσε να αποκαταστήσει το εμπορικό ενδιαφέρον των θεσμοθετημένων εκπτωτικών περιόδων.
«Οι εκπτώσεις ήταν και πρέπει να παραμείνουν το τελευταίο εργαλείο ρευστοποίησης των αποθεμάτων της σεζόν για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σήμερα, όμως, ο θεσμός έχει ουσιαστικά υπονομευθεί από το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο, καθώς οι προσφορές μπορούν να πραγματοποιούνται διαρκώς και άναρχα. Ο καταναλωτής έχει πιεστεί από την ακρίβεια και τη στεγαστική επιβάρυνση με αποτέλεσμα να έχει αλλάξει τις προτεραιότητες και τις καταναλωτικές του συνήθειες. Την ίδια στιγμή, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος και έναν ολοένα εντονότερο αθέμιτο ανταγωνισμό από τις μεγάλες αλυσίδες και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Η Πολιτεία πρέπει να σταθεί δίπλα στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Ζητάμε διάλογο, σταθερούς κανόνες και μέτρα που δεν έχουν δημοσιονομικό κόστος αλλά μπορούν να δώσουν ανάσες στην αγορά. Αν δεν υπάρξει άμεσα ουσιαστική παρέμβαση, φοβάμαι ότι μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια, ένα πολύ μεγάλο μέρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στις περιφερειακές αγορές, δεν θα μπορέσει να επιβιώσει και θα βάλει λουκέτο», προειδοποιεί ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, Θάνος Τσαγγάρης.
Την ανάγκη για ένα νέο και διαφανές πλαίσιο εκπτώσεων προς όφελος καταναλωτών και επιχειρήσεων έχει από καιρό επισημάνει τόσο η ΕΣΕΕ όσο και οι μεγαλύτεροι εμπορικοί σύλλογοι της χώρας.
«Οι εκπτώσεις πρέπει να παραμείνουν εργαλείο ανάπτυξης και όχι να λαμβάνουν χαρακτήρα διαρκούς πίεσης που αποδυναμώνει την αγορά και θολώνει την πραγματική αξία των προϊόντων. Ο στόχος δεν είναι απλώς να επαναπροσδιοριστούν οι ημερομηνίες ή τα ποσοστά των εκπτώσεων, αλλά να εδραιωθεί ένα σταθερό περιβάλλον εμπιστοσύνης, στο οποίο οι καταναλωτές θα γνωρίζουν ότι οι μειώσεις τιμών είναι πραγματικές και οι επιχειρήσεις ότι λειτουργούν σε ένα πλαίσιο που δεν τις εξαναγκάζει σε συνεχή απαξίωση της αξίας τους. Ένα πλαίσιο που θα ευνοεί την υγιή ανάπτυξη, θα προάγει τη διαφάνεια και θα διαμορφώνει μια αγορά βιώσιμη, δυναμική και ανταγωνιστική», ανέφερε πριν από μερικούς μήνες ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, ο εμπορικός κόσμος έχει τη δυνατότητα να προχωρά σε εκπτώσεις δύο φορές τον χρόνο. Οι χειμερινές εκπτώσεις διαρκούν από τα μέσα Ιανουαρίου έως τα τέλη Φεβρουαρίου και οι θερινές εκπτώσεις από τα μέσα Ιουλίου έως τα τέλη Αυγούστου.
Να σημειωθεί, δε, ότι πριν από μερικά χρόνια καταργήθηκε ο θεσμός των ενδιάμεσων εκπτώσεων (15 ημέρες τον Νοέμβριο και 15 ημέρες τον Μάιο), με νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Ανάπτυξης, επί υπουργίας Α. Γεωργιάδη.
Το δύσκολο ξεκίνημα του 2026 και η επόμενη μέρα
Η υποτονική εικόνα που παρουσιάζει ο κλάδος του λιανικού εμπορίου δεν περιορίζεται στις εκπτώσεις που ξεκίνησαν τον Ιούλιο και ολοκληρώνονται τα επόμενα 24ωρα. Η κατάσταση είναι δύσκολη ήδη από τις αρχές του 2026.
Όπως αναφέρεται στην τελευταία ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ «επιβεβαιώνονται οι ισχυροί κλυδωνισμοί που βιώνει το ελληνικό εμπόριο».
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η ΕΣΕΕ, το δεύτερο τρίμηνο του 2026 ο κύκλος εργασιών των εμπορικών επιχειρήσεων (εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων) μειώθηκε, σε πραγματικούς όρους, κατά 3,7%, εξέλιξη χειρότερη από την ήδη αρνητική επίδοση του πρώτου τριμήνου. Πλέον, η πτώση του τζίρου, σε αποπληθωρισμένες τιμές, εμφανίζει νέα χαρακτηριστικά: Αποτυπώνεται, πλέον, με ιδιαίτερα ισχυρή ένταση στις μεγάλες επιχειρήσεις (-6,1% σε πραγματικούς όρους) και ακολουθούν οι πολύ μικρές (-3,8%) και μικρές (-3,2%). Διασώζονται μόνο οι μεσαίες (+2,3%), τα αποτελέσματα όμως των οποίων δεν αρκούν για να ανατρέψουν την καθοδική πορεία του κλάδου.
Σωρευτικά, στο πρώτο εξάμηνο του 2026 ο κύκλος εργασιών σε πραγματικές τιμές στο λιανικό εμπόριο συρρικνώνεται κατά 2,3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ειδικότερα, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση των πραγματικών τους πωλήσεων κατά 2,8%, ενώ στην ίδια κατεύθυνση αλλά με ελαφρώς ηπιότερο ρυθμό μειώθηκε ο κύκλος εργασιών, διορθωμένος ως προς τις πληθωριστικές πιέσεις, για το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο λιανικό εμπόριο κατά 2,1%.
Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις χωρίς τις ανοδικές πιέσεις του πληθωρισμού υποχώρησαν, συγκριτικά με πέρυσι, κατά 3,4%. Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση βρίσκονται οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σε αποπληθωρισμένες τιμές είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να ενισχύεται κατά 3,7%. Σε όρους απόλυτων μεγεθών, η ονομαστική αύξηση του κύκλου εργασιών για το πρώτο εξάμηνο του 2026 ανήλθε σε 210,9 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με επιμέρους ευρήματα της ΕΣΕΕ, το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο κύκλος εργασιών, σε πραγματικούς όρους, μειώθηκε σε όλες ανεξαιρέτως τις περιφέρειες. Οι ισχυρότερες μειώσεις του τζίρου σημειώθηκαν στις περιφέρειες Πελοποννήσου (-3,9%), Δυτικής Ελλάδας (-3,8%) και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (-3,3%). Αντίθετα, οι ηπιότερες υποχωρήσεις καταγράφηκαν στις περιφέρειες Ηπείρου (-0,9%), Θεσσαλίας (-1,3%) και Βορείου Αιγαίου (-1,5%).
Σύμφωνα με τα στοιχεία της βάσης του Τειρεσία, η συνολική αξία των ακάλυπτων επιταγών και των απλήρωτων συναλλαγματικών που καταγράφηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2026, ανήλθε σε 46,7 εκατ. ευρώ, με την εικόνα όμως του Ιουνίου να εμφανίζει σαφή επιδείνωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, όπως εκτιμά η ΕΣΕΕ, το όφελος του εμπορίου από τον τουρισμό δεν είναι το αναμενόμενο. Ειδικότερα, το πρώτο εξάμηνο του έτους η εισερχόμενη τουριστική κίνηση ενισχύθηκε κατά 15,4% ενώ οι εισπράξεις κατά 14,8% (μεταβολές σε τρέχουσες τιμές). Εντούτοις, αυτές οι ισχυρές επιδόσεις δεν αποτυπώθηκαν και στα μεγέθη του εμπορίου, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον τομέα καλύτερης σύνδεσης εμπορίου και τουρισμού και προώθησης ενός νέου «brand name» της χώρας ως και αγοραστικού προορισμού.
«Τα παραπάνω ευρήματα έχουν συγκεκριμένες αιτίες, οι οποίες έχουν εδώ και καιρό επισημανθεί με κάθε τρόπο από την ΕΣΕΕ: Μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών, ως αποτέλεσμα και του σωρευτικά διογκωμένου πληθωρισμού, που αποτυπώνεται στην αύξηση της επιβάρυνσης για διατροφή, του κόστους στέγασης, ενέργειας αλλά και την ευρύτερη αλλαγή του καταναλωτικού μοντέλου και της απορρόφησης ενός σημαντικού τζίρου από τις ασύδοτες πολυεθνικές ψηφιακές πλατφόρμες. Αυτά σε συνδυασμό με την περιορισμένη πρόσβαση σε ρευστότητα, σημαντική αύξηση του κόστους λειτουργίας, πιέσεις από τον εισαγόμενο αθέμιτο ανταγωνισμό των ηλεκτρονικών πλατφορμών, καθώς και υψηλές φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, σε ένα διεθνές περιβάλλον έντονων ανακατατάξεων και αυξημένης αβεβαιότητας δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα», προειδοποιεί η ΕΣΕΕ.
