Μεγάλο παράθυρο ευκαιριών ανοίγει για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα η ιστορική εμπορική συμφωνία που υπέγραψαν πριν από μερικά 24ωρα ΕΕ-Ινδία, εξασφαλίζοντας στις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις «εισιτήριο» εισόδου σε μια αγορά 1,5 δισεκατομμυρίων καταναλωτών και σημαντικό πεδίο δράσης σε μια οικονομία - γίγαντα που «τρέχει» με ανάπτυξη 6,5%.
Εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής έντασης διεθνώς, το άνοιγμα των ευρωπαϊκών και κατ’ επέκταση ελληνικών εξαγωγικών επιχειρήσεων στην ινδική αγορά, μέσω δραστικής μείωσης δασμών σε σειρά προϊόντων δημιουργεί μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, προτού τα ελληνικά προϊόντα πάρουν τον δρόμο για τα ινδικά ράφια, θα απαιτηθεί πολύς χρόνος αλλά και στοχευμένη και πολυεπίπεδη στρατηγική εισόδου τους στην αγορά της Ινδίας. Η υπογραφή της «μητέρας των συμφωνιών» μπορεί να είναι το πρώτο σημαντικό βήμα, ωστόσο θα απαιτηθεί χρόνος και συγκεκριμένες επικυρώσεις προτού τεθεί επισήμως σε ισχύ.
Οι ευκαιρίες για τις ελληνικές επιχειρήσεις και τα αγροδιατροφικά προϊόντα στην Ινδία είναι μεγάλες, αλλά άλλο τόσο μεγάλες είναι και οι προκλήσεις που συνοδεύουν ένα τέτοιο εγχείρημα.
«Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-Ινδίας είναι πολύ καλή και έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αναταραχής όπου οι δασμοί δίνουν και παίρνουν. Για εμάς η αύξηση των εξαγωγών προς τις Τρίτες Χώρες είναι πάγιο ζητούμενο», σχολιάζει, μιλώντας στο insider.gr, o πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ), Αλκιβιάδης Καλαμπόκης.
Χρειάζεται στρατηγική και σχέδιο για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΣΕ, η Ινδία βρίσκεται στην 55η θέση των χωρών που έχει εξαγωγική δραστηριότητα η Ελλάδα, ενώ οι ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων αντιστοιχούν μόλις στο 9% επί του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών στην Ινδία.
«Το ακτινίδιο είναι το μοναδικό αγροδιατροφικό προϊόν που βρίσκεται στα 20 πρώτα ελληνικά προϊόντα που εξάγονται στην Ινδία. Η μικρή διείσδυση των ελληνικών αγαθών στην ινδική αγορά ανοίγει πράγματι νέους δρόμους και ορίζοντες, ωστόσο αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς σχέδιο. Ο αγροδιατροφικός κλάδος χρειάζεται ακόμη πιο μεγάλη σπουδή για να ‘ξεκλειδώσει’ την ινδική αγορά. Αυτό σημαίνει και μεγαλύτερο ανταγωνισμό αλλά και ακόμη ισχυρότερη πίεση στα κόστη. Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρειάζονται ουσιαστική μελέτη και συντονισμένα βήματα», εξηγεί ο κ. Καλαμπόκης, ενώ εφιστά την προσοχή τόσο στο μέγεθος της ινδικής αγοράς, αλλά και στο σαφώς διαφοροποιημένο διατροφικό πρότυπο που υιοθετεί. «Η ινδική αγορά είναι μια άγνωστη αγορά», σημειώνει επίσης ο πρόεδρος του ΠΣΕ.
«Σε βάθος χρόνου υπάρχει πιθανότητα για σημαντικές ευκαιρίες για το ελληνικό ελαιόλαδο, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τη φέτα στην Ινδία. Είναι όμως προϊόντα άγνωστα στους Ινδούς και χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια», προσθέτει.
Ακτινίδια και κορινθιακή σταφίδα πρωταγωνιστούν
Όπως προκύπτει από την τελευταία έκθεση του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Ελλάδας στο Νέο Δελχί, την περίοδο 2024-2025 οι εξαγωγές ελληνικών τροφίμων διατηρήθηκαν σε χαμηλά επίπεδα, φτάνοντας σε αξία τα 1,03 εκατ. δολάρια. Οδηγός ήταν τα παρασκευάσματα διατροφής για ζώα και η κορινθιακή σταφίδα, η οποία σχεδόν διπλασίασε τις εξαγωγές της. Αντίθετα, οι εξαγωγές ακτινιδίων και μήλων σημείωσαν πτώση.
«Στον αγροδιατροφικό τομέα, παρατηρήθηκε μια ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση: ενώ οι εξαγωγές ακτινιδίων υποχώρησαν, εν μέρει λόγω της επανεισόδου του ιρανικού ανταγωνισμού μετά την άρση των απαγορεύσεων (γεγονός που εγείρει και ζητήματα ελέγχου προέλευσης), η κορινθιακή σταφίδα σχεδόν διπλασίασε τις πωλήσεις της, επιβεβαιώνοντας την ποιοτική της υπεροχή. Η επιτυχία της κορινθιακής σταφίδας καταδεικνύει ότι υπάρχει σαφής ζήτηση για ποιοτικά αγροδιατροφικά προϊόντα, ωστόσο απαιτείται αυστηρότερος έλεγχος για την προστασία των ελληνικών σημάτων, όπως τα ακτινίδια, από αθέμιτο ανταγωνισμό Τρίτων χωρών», σημειώνεται στην έκθεση.
Ειδικότερα, οι εξαγωγές στα παρασκευάσματα ζωοτροφών ανήλθαν σε αξία σε 10,5 εκατ. δολάρια, οι εξαγωγές ακτινιδίων υποχώρησαν στα 4,7 εκατ. δολάρια, ενώ οι εξαγωγές της κορινθιακής σταφίδας σχεδόν διπλασιάστηκαν, αγγίζοντας τα 3,6 εκατ. δολάρια.
Επίσης, οι ελληνικές εξαγωγές ελιάς στην Ινδία διαμορφώνονται σε αξία σε 250 χιλ. δολάρια, φέτας σε 230 χιλ. δολάρια, ελαιολάδου 120 χιλ. δολάρια, ενώ στα 100 χιλ. δολάρια ανέρχεται η αξία των ελληνικών εξαγωγών φύλλου για πίτες.
«Η ινδική μεσαία τάξη αναζητά ποιοτικά τρόφιμα, όπως ελαιόλαδο, φέτα, κρασί, φρούτα», σημειώνεται στην έκθεση του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της Ελλάδας στο Νέο Δελχί.
Ανησυχία για αποκλεισμό της επιτραπέζιας ελιάς
Την ίδια ώρα, η Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών Τυποποιητών Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ) εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τυχόν αποκλεισμό των επιτραπέζιων ελιών από τη συμφωνία ΕΕ-Ινδίας.
«Μέχρι σήμερα δεν έχει αποσαφηνιστεί αν οι ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές έχουν συμπεριληφθεί στα προϊόντα για τα οποία προβλέπεται σταδιακή μείωση και κατάργηση των δασμών εισαγωγής στην Ινδία. Η αβεβαιότητα αυτή προκαλεί εύλογη ανησυχία, καθώς οι επιτραπέζιες ελιές επιβαρύνονται με ιδιαίτερα υψηλούς δασμούς, που φτάνουν έως και το 36%, καθιστώντας το κόστος των ευρωπαϊκών και ελληνικών εξαγωγών απαγορευτικό για την συγκεκριμένη χώρα», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ΠΕΜΕΤΕ, τονίζοντας πως «η άρση των δασμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοποίηση της δυναμικής αγοράς της Ινδίας, της πολυπληθέστερης και ταχύτερα αναπτυσσόμενης χώρας του πλανήτη, αλλά και για την προσπάθεια αντιστάθμισης των απωλειών που έχει ήδη υποστεί ο κλάδος από τους επιβαλλόμενους δασμούς στις ΗΠΑ».
«Η επανάληψη της εσφαλμένης προσέγγισης της ετεροβαρούς για τον κλάδο συμφωνίας ΕΕ–Mercosur δεν θα πρέπει να επαναληφθεί στη συμφωνία ΕΕ–Ινδίας, επειδή θα επιβαρύνει περαιτέρω έναν στρατηγικό εξαγωγικό κλάδο με υψηλό οικονομικό, κοινωνικό και περιφερειακό αποτύπωμα, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις και έχει καταγράψει ισχυρή εξαγωγική ανάπτυξη ειδικά την τελευταία δεκαετία, πορεία που σήμερα απειλείται», σημειώνει, μεταξύ άλλων, η ΠΕΜΕΤΕ, απευθύνοντας έκκληση στην κυβέρνηση «να ενεργήσει άμεσα και ουσιαστικά ώστε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει να συμπεριληφθούν οι ελληνικές επιτραπέζιες ελιές στην συμφωνία ΕΕ–Ινδίας, με πρόβλεψη σταδιακής μείωσης και πλήρους κατάργησης των δασμών».
Την εμπορική συμφωνία ΕΕ-Ινδίας χαιρετίζουν και οι κορυφαίες αγροτικές οργανώσεις της ΕΕ, Copa-Cogeca, υπογραμμίζοντας την ισορροπημένη προστασία των πιο ευάλωτων τομέων της ευρωπαϊκής γεωργίας, διασφαλίζοντας ότι το άνοιγμα της αγοράς δεν θα θέσει σε κίνδυνο την ανθεκτικότητα της γεωργίας της ΕΕ. Κάνουν παράλληλα λόγο για μια συμφωνία που ενισχύει τη συνεργασία σε θέματα υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών προτύπων, καθώς και σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Παράλληλα, υπογραμμίζεται η σημασία της αμοιβαιότητας στα πρότυπα παραγωγής, προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός και να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων καταναλωτών.
Τι προβλέπει η εμπορική συμφωνία ΕΕ – Ινδίας
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά, η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησαν στην υπογραφή μιας ιστορικής συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, που χαρακτηρίζεται μάλιστα ως «η μητέρα όλων των συμφωνιών», με στόχο να μειωθούν οι δασμοί και ο διοικητικός φόρτος και να καταστούν οι συναλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών ευκολότερες, φθηνότερες και ταχύτερες. Η ΕΕ αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ινδίας, μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα και τον δεύτερο μεγαλύτερο προορισμό των ινδικών εξαγωγών, ενώ η εμπορική συμφωνία που υπεγράφη αναμένεται να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων και να οδηγήσει στον διπλασιασμό των ευρωπαϊκών εξαγωγών αγαθών έως το 2032.
Μεταξύ των μεγάλων κερδισμένων της εμπορικής συμφωνίας αναμένεται να είναι οι παραγωγοί κρασιών και οινοπνευματωδών ποτών. Οι δασμοί που επιβάλλει η Ινδία στο ευρωπαϊκό κρασί θα μειωθούν από 150% στο 20 ή 30% τα επόμενα χρόνια, ενώ για τα αποστάγματα στο 40% από 150% που είναι σήμερα. Σε ό,τι αφορά τη μπύρα, οι δασμοί αναμένεται να μειωθούν από 110% στο 50%.
Σε ελαιόλαδο, μαργαρίνη και άλλα φυτικά έλαια οι δασμοί από 45% που είναι σήμερα αναμένεται να μηδενιστούν, όπως επίσης και στα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως η ζύμη, το ψωμί, τα προϊόντα ζαχαροπλαστικής, τα μπισκότα και η σοκολάτα, όπου σήμερα οι δασμοί κυμαίνονται στο 50%.
Οι δασμοί στους χυμούς φρούτων και στη μπύρα χωρίς αλκοόλ αναμένεται επίσης να μηδενιστούν από 55% που είναι σήμερα, όπως επίσης και οι δασμοί στο κρέας από πρόβατο ή αρνί από 33% που είναι σήμερα.
Οι δασμοί σε αχλάδια και ακτινίδια θα μειωθούν από 33% που είναι σήμερα σε 10%, στο πλαίσιο μιας ειδικής ποσόστωσης, ενώ από 110% που φτάνουν σήμερα, οι δασμοί σε λουκάνικα, αλλαντικά και άλλα κρεατικά σκευάσματα αναμένεται να μειωθούν τα επόμενα χρόνια σε 50%.
Ινδία και ΕΕ θα αποκλείσουν, αντίθετα, πολλούς τομείς που υφίσταντο οξύ ανταγωνισμό. Έτσι, η ΕΕ θα διατηρήσει τους δασμούς στις ινδικές εξαγωγές βοδινού, ζάχαρης, ρυζιού, πουλερικών, γάλακτος σε σκόνη, μελιού, μπανανών, μαλακού σίτου, σκόρδου και αιθανόλης. Θα εφαρμόσει «ρυθμιζόμενες» ποσοστώσεις σε εισαγωγές προϊόντων όπως το κρέας από πρόβατο, αρνί και αγελάδα, καλαμπόκι, σταφύλια, αγγούρια, ξερά κρεμμύδια, ρούμι με τη βάση μελάσας και άμυλο.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ρήτρες προστασίας που θα επιτρέψουν να ληφθούν στοχευμένα μέτρα αν ένας αγροτικός κλάδος αποσταθεροποιηθεί εξαιτίας της συμφωνίας.
Η Ινδία και η ΕΕ θα διαπραγματευθούν εξάλλου την αναγνώριση από την Ινδία ευρωπαϊκών προϊόντων προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης.
Οι Βρυξέλλες διαβεβαιώνουν τέλος ότι όλες οι εισαγωγές από την Ινδία θα πρέπει να τηρούν τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς στον τομέα της υγείας και της διατροφικής ασφάλειας.
Η επόμενη μέρα
Να σημειωθεί εδώ ότι οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Ινδίας ξεκίνησαν το 2007, ανεστάλησαν το 2013 για να εκκινήσουν εκ νέου το 2022.
Ο 14ος και τελευταίος επίσημος γύρος διαπραγματεύσεων πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025, και ακολούθησαν τεχνικές και πολιτικές συζητήσεις μεταξύ των συνεδριάσεων.
Η διαδικασία υπογραφής της συμφωνίας είναι πολύ σημαντικό βήμα, αλλά δεν είναι το τελευταίο, καθώς απαιτείται η έγκριση τόσο από το Συμβούλιο της ΕΕ όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.
