Από τους πυραύλους και το ουράνιο έως τα κρίσιμα ορυκτά και την αθλητική διπλωματία, ο πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι αξιοποίησε την περιοδεία του σε τρεις χώρες για να εμβαθύνει τις συνεργασίες της Ινδίας στον Ινδο-Ειρηνικό, καθώς οι περιφερειακές δυνάμεις ενισχύουν τους μεταξύ τους δεσμούς εν μέσω της αυξανόμενης επιρροής της Κίνας και της αβεβαιότητας σχετικά με τον μελλοντικό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, τις τελευταίες εβδομάδες, ο Μόντι έχει εντείνει τη διπλωματική δραστηριότητα της Ινδίας στον Ινδο-Ειρηνικό, υπογράφοντας σειρά συμφωνιών που περιλαμβάνουν την πώληση υπερηχητικών πυραύλων κρουζ BrahMos στην Ινδονησία, καθώς και συνεργασίες με την Αυστραλία στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και των κρίσιμων ορυκτών. Οι κινήσεις αυτές υπογραμμίζουν τη φιλοδοξία του Νέου Δελχί να διαδραματίσει σημαντικότερο στρατηγικό ρόλο στην περιοχή.
Οι συμφωνίες υπογράφηκαν σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων στον τομέα της ασφάλειας. Συγκεκριμένα, μία ημέρα πριν από την άφιξη του Μόντι στην Ινδονησία, η Κίνα πραγματοποίησε δοκιμή βαλλιστικού πυραύλου με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικής κεφαλής στον Ειρηνικό Ωκεανό. Η σπάνια αυτή δοκιμή προκάλεσε διαμαρτυρίες από αρκετές χώρες και αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για τη διεύρυνση της στρατιωτικής παρουσίας και ισχύος του Πεκίνου.
Οι συμφωνίες αντανακλούν επίσης μια ευρύτερη προσπάθεια των χωρών του Ινδο-Ειρηνικού να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα της περιοχής. Η εξέλιξη αυτή έρχεται καθώς η Ουάσιγκτον πιέζει συμμάχους και εταίρους να διαδραματίσουν πιο ενεργό ρόλο, ενώ παράλληλα η Κίνα διευρύνει την επιρροή της.
Η Αυστραλία και τα Φίτζι υπέγραψαν επίσης αυτόν τον μήνα αμυντικό σύμφωνο με την ονομασία «Ocean of Peace» (Ωκεανός της Ειρήνης), το οποίο αποτελεί την πρώτη επίσημη συμμαχία ασφαλείας της χώρας του Σούβα και αναδεικνύει τη γενικότερη τάση για βαθύτερη περιφερειακή συνεργασία. Στη συνέχεια, και η Νέα Ζηλανδία ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να προσχωρήσει στη συμφωνία.
«Η άνοδος της Κίνας ως μεγάλης δύναμης στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο. Οι χώρες προσαρμόζονται σε αυτή την πραγματικότητα», δήλωσε ο Άσοκ Μάλικ, επικεφαλής για την Ινδία στην εταιρεία συμβούλων Asia Group.
«Είναι σαφές ότι το αποτύπωμα των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή μειώνεται και άλλες χώρες προσπαθούν να συνεργαστούν ώστε να καλύψουν αυτό το κενό, στον βαθμό που αυτό είναι δυνατό», πρόσθεσε.
Ο Άσοκ Μάλικ δήλωσε ότι όλες αυτές οι συμφωνίες - συμπεριλαμβανομένης εκείνης που υπεγράφη με την Ιαπωνία νωρίτερα αυτόν τον μήνα - κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση: οι χώρες συνενώνουν τους πόρους τους σε τομείς όπως οι ημιαγωγοί, τα κρίσιμα ορυκτά, η θαλάσσια ασφάλεια και η άμυνα, με στόχο να μειώσουν τις στρατηγικές τους ευπάθειες, καθώς δέχονται πιέσεις τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από την Κίνα.
«Αυτό που βλέπετε να διαμορφώνεται στην περιοχή — και προσωπικά έχω υποστηρίξει έντονα την ένταξη της Νέας Ζηλανδίας σε αυτό — είναι αυτό που αποκαλούμε mini-latticeworks, δηλαδή πολυμερείς συνεργασίες μεταξύ ενός μικρού αριθμού χωρών», δήλωσε το Σάββατο ο πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας, Κρίστοφερ Λάξον, μετά τη συνάντησή του με τον Ναρέντρα Μόντι.
«Οι σχέσεις μας με την Κίνα είναι ίδιες με αυτές που διατηρούμε με πολλές άλλες χώρες: συνεργαζόμαστε όπου αυτό είναι δυνατό, διαφωνούμε όπου είναι αναγκαίο και εργαζόμαστε με χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες αξίες, ώστε να προωθούμε τα εθνικά μας συμφέροντα», πρόσθεσε ο Λάξον.
Από την επιστροφή του στην εξουσία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει από τους συμμάχους της Ουάσιγκτον να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του βάρους για την ασφάλεια της περιοχής, έχει επιβάλει δασμούς τόσο σε εταίρους όσο και σε ανταγωνιστές και έχει αλλάξει τη ρητορική της κυβέρνησής του αφαιρώντας τη λέξη «Ινδο» από την ονομασία της Διοίκησης Ινδο-Ειρηνικού των ΗΠΑ, παρότι Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η αποστολή των ενόπλων δυνάμεων παραμένει αμετάβλητη.
Η κινεζική πυραυλική δοκιμή συζητήθηκε κατά τη διάρκεια της διμερούς συνάντησης του Μόντι με τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας, Άντονι Αλμπανέζε, την Πέμπτη, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της Ινδίας Βίκραμ Μίσρι, ο οποίος ενημέρωσε τους δημοσιογράφους στη Μελβούρνη.
«Εκφράστηκε ένας βαθμός ανησυχίας για αυτή την εξέλιξη», δήλωσε ο Μίσρι, προσθέτοντας ότι η Αυστραλία και η Ινδία θα εντείνουν τη συνεργασία τους, ώστε να διασφαλιστεί ότι «η ειρήνη, η ασφάλεια και η σταθερότητα στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού θα συνεχίσουν να διατηρούνται».
Ο Μόντι αξιοποίησε τον πρόσφατο κύκλο διπλωματικών επαφών για να τονίσει επανειλημμένα ότι οι σχέσεις της Ινδίας με τους εταίρους της στον Ινδο-Ειρηνικό βασίζονται στην «αμοιβαία εμπιστοσύνη», χαρακτηρίζοντάς την μάλιστα ως «το σημαντικότερο στρατηγικό πλεονέκτημα της περιοχής» στις συναντήσεις του με τους ηγέτες της Ιαπωνίας και της Ινδονησίας τις τελευταίες ημέρες.
Η συγκεκριμένη ρητορική ενισχύει την προσπάθεια του Νέου Δελχί να προβάλει την Ινδία ως έναν αξιόπιστο και σταθερό εταίρο, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές κυβερνήσεις της περιοχής επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τις σχέσεις τους στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομίας, αντί να αναγκαστούν να επιλέξουν ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο.
Το ταξίδι του Μόντι επικεντρώθηκε επίσης στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της Ινδίας. Η Αυστραλία συμφώνησε να προμηθεύει ουράνιο για το πρόγραμμα ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας της Ινδίας και να διευρύνει τη συνεργασία στον ενεργειακό τομέα. Παράλληλα, οι δύο χώρες εγκαινίασαν κοινές πρωτοβουλίες για τα κρίσιμα ορυκτά και τις αλυσίδες εφοδιασμού τεχνολογίας, καθώς επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα όσον αφορά βασικές πρώτες ύλες και βιομηχανικές εισροές.
Ο υπουργός Αμυντικής Βιομηχανίας της Αυστραλίας, Πατ Κόνροϊ, υπερασπίστηκε σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό πρόγραμμα ABC Insiders την απόφαση για πώληση ουρανίου στην Ινδία, δηλώνοντας ότι είναι βέβαιος πως θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για ειρηνική παραγωγή ενέργειας.
«Η επίσκεψη του πρωθυπουργού Μόντι αποτέλεσε σταθμό στις σχέσεις των δύο χωρών», δήλωσε ο Κόνροϊ. «Η Ινδία είναι μια ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη, η μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο και μια δύναμη που συμβάλλει θετικά στη διεθνή σκηνή. Θέλουμε να συνεργαστούμε στενά μαζί της.»
Η Ινδία και η Αυστραλία έχουν ενισχύσει σταθερά τη συνεργασία τους τα τελευταία χρόνια μέσω του σχήματος Quad, στο οποίο συμμετέχουν επίσης οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία. Η άμυνα, η θαλάσσια ασφάλεια και η δημιουργία ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού έχουν εξελιχθεί σε βασικούς πυλώνες μιας σχέσης που διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από τον στρατηγικό ανταγωνισμό στον Ινδο-Ειρηνικό.
Παράλληλα με τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας, η ενεργειακή ασφάλεια έχει αναδειχθεί σε κεντρικό στοιχείο της διπλωματίας του Μόντι, μέσω συμφωνιών που αποσκοπούν στην εξασφάλιση νέων προμηθειών άνθρακα, φυσικού αερίου και κρίσιμων ορυκτών. Η προσπάθεια αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η σύγκρουση που αφορά το Ιράν αναδεικνύει τους κινδύνους για μια οικονομία που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Μέση Ανατολή για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών.
Παρά την εμβάθυνση της συνεργασίας της με αυτές τις χώρες, η Ινδία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα για μηχανήματα, βιομηχανικές εισροές και κυρίως για τις σπάνιες γαίες, οι οποίες είναι κρίσιμες για τις φιλοδοξίες της στον μεταποιητικό τομέα. Την ίδια στιγμή, το Νέο Δελχί επιχειρεί με προσεκτικά βήματα να βελτιώσει και τις σχέσεις του με το Πεκίνο.
