Τελευταία ενημέρωση 14:23
Στη Γενεύη στρέφονται τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας, καθώς την Παρασκευή αναμένεται να υπογραφεί η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν που τερματίζει τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά, ωστόσο η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή στις διαπραγματεύσεις ρήτρα που προβλέπει την επιβολή τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες στο στρατηγικό σημείο, όπως μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars.
«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή. «Η χρήση του όρου "ναυτιλιακές υπηρεσίες" (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.
Στενά του Ορμούζ
Υπενθυμίζεται πως ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία που συνήψε με το Ιράν θα εξασφαλίσει τελικά ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει «μόνιμα χωρίς διόδια». Ο Τραμπ ανέφερε την επαναλειτουργία της ζωτικής αυτής ναυτιλιακής οδού ως βασικό επίτευγμα της συμφωνίας. Το Ιράν, ωστόσο, δεν είχε επιβάλει διόδια πριν από τη σύγκρουση, πράγμα που σημαίνει ότι η συμφωνία θα επαναφέρει σε μεγάλο βαθμό τις συνθήκες που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο.
Πυρηνικό πρόγραμμα
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι εάν το Ιράν δεν καταλήξει σε μια ικανοποιητική συμφωνία σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος τις επόμενες εβδομάδες, θα ξαναρχίσει τις στρατιωτικές επιθέσεις ή θα καταστήσει τις ΗΠΑ «φύλακα της Μέσης Ανατολής» σε αντάλλαγμα για το 20% των εσόδων της περιοχής. Το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος δεν έχει κλείσει.
Όπως ανέφερε, εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει τις επόμενες εβδομάδες σε μια συμφωνία που θα θεωρηθεί επαρκής από τον Λευκό Οίκο, τότε η Ουάσιγκτον θα εξετάσει νέα μέτρα πίεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ενδεχόμενα που παραμένουν στο τραπέζι είναι είτε η επανέναρξη στρατιωτικών επιθέσεων είτε η ανάληψη ευρύτερου ρόλου ασφαλείας στην περιοχή.
Αποκλεισμός λιμανιών
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο αμερικανικός στρατός έλαβε εντολή να άρει τον αμερικανικό αποκλεισμό στο Ορμούζ την Παρασκευή, εν αναμονή της υπογραφής της συμφωνίας με το Ιράν. Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος εξουσιοδοτούσε «την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ» από τα λιμάνια του Ιράν ενώ «με το άνοιγμα των Στενών μετά την υπογραφή, για σκοπούς απομάκρυνσης των ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει και πάλι και από τις δύο πλευρές για την Περιοχή και τον Κόσμο!».
Αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών assets
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης την Παρασκευή, θα εξαρτηθούν από την τήρηση τριών δεσμεύσεων εκ μέρους των ΗΠΑ, ιδίως την αποδέσμευση δισ. δολαρίων από τα «παγωμένα» ιρανικά κεφάλαια.
Οι δεσμεύσεις αυτές περιλαμβάνουν «την άρση και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού», «τον τερματισμό της κατάστασης πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων» και «την αποδέσμευση των δεσμευμένων κεφαλαίων του Ιράν», σχολίασε ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, σύμφωνα με δηλώσεις που μεταδόθηκαν από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης του Ιράν.
«Η έναρξη των 60ήμερων διαπραγματεύσεων εξαρτάται από την εφαρμογή των δεσμεύσεων των ΗΠΑ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μόλις το Ιράν επαληθεύσει τα μέτρα -ιδίως τις οικονομικές δεσμεύσεις- θα ξεκινήσουν αμέσως οι διαπραγματεύσεις της τεχνικής ομάδας εργασίας. Πρόσθεσε ότι ορισμένες ρυθμίσεις συζητήθηκαν αλλά ότι περαιτέρω συνομιλίες στην Ελβετία μετά την επίσημη υπογραφή του MoU θα αφορούσαν τη δομή των διαπραγματεύσεων, τη δημιουργία ομάδων εργασίας και άλλες απαραίτητες συμφωνίες.
Τα 14 σημεία του σχεδίου κατά την Τεχεράνη
Την ίδια ώρα, νέες λεπτομέρειες από το προσχέδιο του 14 σημείων μνημονίου συνεννόησης δόθηκαν στη δημοσιότητα από το ιρανικό μέσο Mehr, το οποίο επικαλείται πηγή που βρίσκεται κοντά στην διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, παρέχοντας την πιο λεπτομερή μέχρι στιγμής δημόσια περιγραφή του περιεχομένου του εγγράφου. Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, το προσχέδιο περιλαμβάνει τις ακόλουθες διατάξεις:
- Μόνιμος και άμεσος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Δέσμευση των ΗΠΑ για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
- Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από το Ιράν.
- Επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, βάσει των ιρανικών ρυθμίσεων.
- Αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις και τα παράγωγα προϊόντων πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
- Σχέδια ανοικοδόμησης που θα παρουσιαστούν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, συνολικού ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
- Περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας στο πυρηνικό ζήτημα και την πλήρη άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και των ψηφισμάτων του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ.
- Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάθεσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
- Κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής περιόδου, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην προσθέσουν δυνάμεις στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
- Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
- Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν μέχρι να αποδεσμευτούν τα μισά από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν, να ανασταλούν οι κυρώσεις για το πετρέλαιο και να αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός. Η τελική συμφωνία θα αφορά μόνο την τύχη των εμπλουτισμένων υλικών και του εμπλουτισμού, την άρση των κυρώσεων και το πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης του Ιράν. Οι συνομιλίες για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξή του προς τις ομάδες Αντίστασης έχουν αφαιρεθεί οριστικά από την ημερήσια διάταξη.
«Δεν θα αποσυρθούμε από τον νότιο Λίβανο»: Η πρώτη αντίδραση του Ισραήλ
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο στο πλαίσιο της συμφωνίας, ενώ πρόσθεσε ότι η θέση αυτή έχει κοινοποιηθεί στον Ντόναλντ Τραμπ. «Το Ισραήλ αντιτίθεται σε οποιαδήποτε απόσυρση των δυνάμεων του IDF από τον Λίβανο, παρά τις υφιστάμενες και αναμενόμενες πιέσεις», ανέφερε ο Κατς σε δήλωσή του.
Στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του από τότε που ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία με το Ιράν, ο Κατς ανέφερε ότι η πολιτική του Ισραήλ είναι να διατηρήσει αόριστη στρατιωτική παρουσία σε «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «προκειμένου να υπερασπιστεί τα σύνορα και τις κοινότητες του Ισραήλ από τζιχαντιστικά στοιχεία». Περιέγραψε τη διατήρηση εδαφών και τέτοιων ζωνών ως «το βασικό δίδαγμα» της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Ο Κατς σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχε επικοινωνήσει τη θέση του Ισραήλ απευθείας στον Τραμπ και ότι ο ίδιος την επανέλαβε σε τηλεφωνική συνομιλία την Κυριακή με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ. «Δεν θα συμβιβαστούμε όσον αφορά τα υπέρτατα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ ή την προστασία των πολιτών μας, και δεν θα αποσυρθούμε από τις ζώνες ασφαλείας», υπογράμμισε ο Κατς.
Πρόσθεσε ότι «εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ λόγω των εξελίξεων στο Λίβανο, θα ανταποδώσουμε με όλη μας τη δύναμη και θα καταδείξουμε σαφώς την ανισορροπία δυνάμεων». Η Ισραηλινή εφημερίδα «Yedioth Ahronoth» ανέφερε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ξεκαθάρισε στον Αμερικανό πρόεδρο ότι το Τελ Αβίβ δεν θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο από τη «λιβανική ρήτρα» της συμφωνίας με το Ιράν.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, ο Νετανιάχου επιβεβαίωσε επίσης στον Τραμπ ότι το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί από τον Λίβανο και ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στις θέσεις που κατέχει σήμερα, συνεχίζοντας τις επιχειρήσεις για την αποτροπή της απειλής από τη Χεζμπολάχ, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής υποδομών και της απάντησης σε οποιαδήποτε επίθεση κατά του Ισραήλ.
Η εφημερίδα σημείωσε ότι οι δηλώσεις αυτές έτυχαν πλήρους υποστήριξης από τους υπουργούς κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου (καμπινέτ), καθώς, σύμφωνα με τις μεταξύ τους συμφωνίες, το Ισραήλ υπερασπίζεται τα συμφέροντά του στο ζήτημα αυτό. Επιπλέον, επεσήμανε ότι ο Νετανιάχου τόνισε στον Τραμπ πως η «ενοποίηση των μετώπων» είναι απαράδεκτη και ότι το Ισραήλ «δεν θα αποδεχθεί καμία ιρανική επιβολή στον Λίβανο».
Ανώτερες ισραηλινές πηγές σημείωσαν ότι «πρόκειται για κάτι στο οποίο θα χρειαστεί να αντισταθούμε σθεναρά σε κάθε περίπτωση, εάν μας ζητηθεί να προχωρήσουμε σε αποχωρήσεις από εκεί». Προς το παρόν, ο πρωθυπουργός «στέκεται σταθερά και καταφέρνει να αποτρέπει τέτοιες ιρανικές απαιτήσεις». Ο Ισραηλινός ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, επέκρινε τη συμφωνία που περιλαμβάνει παύση εχθροπραξιών και στον Λίβανο, τονίζοντας ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από τους όρους της.
«Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει (…) δεν είμαστε μέρη αυτής της συμφωνίας. Δεν εγγυάται την ασφάλειά μας», ανέφερε ο Μπεν Γκβιρ, στην πρώτη αντίδραση Ισραηλινού αξιωματούχου στη συμφωνία. «Δεν θα πρέπει να συμβιβαστούμε με τίποτε λιγότερο από την εξάρθρωση της Χεζμπολάχ. Δεν θα πρέπει να αποσυρθούμε ούτε εκατοστό από το έδαφος το οποίο οι στρατιώτες μας έχουν κατακτήσει και καθαρίσει από τρομοκρατικές υποδομές» στον Λίβανο, πρόσθεσε.
Ο Λίβανος ελπίζει για οριστικό τέλος στον πόλεμο - Τα ΗΑΕ ζητούν την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας
Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν εξέφρασε την ελπίδα ότι μια συμφωνία «θα δώσει οριστικό τέλος» στον πόλεμο με το Ισραήλ και θα ανοίξει μια νέα εποχή σταθερότητας στη χώρα του. Σε ανακοίνωση, ο αρχηγός του κράτους δήλωσε ότι οι Λιβανέζοι ελπίζουν «αυτές οι συμφωνίες να μεταφραστούν σε απτά μέτρα βάζοντας οριστικό τέλος σε ένα κύκλο βίας και ανοίγοντας τον δρόμο σε μία φάση σταθερότητας, ασφάλειας, ανάκαμψης και ανοικοδόμησης».
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, από την πλευρά τους, ζήτησαν την πλήρη εφαρμογή της προκαταρκτικής συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης παύσης των εχθροπραξιών και της διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Στην ανακοίνωση του ΥΠΕΞ, τονίζεται η σημασία του διαλόγου, της διπλωματίας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου ύστερα από το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο κατανόησης.
