Συμφωνία ΗΠΑ με Ιράν: Ρήτρα «στο παρά πέντε» για Στενά του Ορμούζ - Δυσαρέσκεια στο Ισραήλ

Τελευταία ενημέρωση 14:43

Στη Γενεύη στρέφονται τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας, καθώς την Παρασκευή αναμένεται να υπογραφεί η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν που τερματίζει τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά, ωστόσο η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή στις διαπραγματεύσεις ρήτρα που προβλέπει την επιβολή τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες στο στρατηγικό σημείο, όπως μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars.

«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή. «Η χρήση του όρου "ναυτιλιακές υπηρεσίες" (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.

• Πετρέλαιο: Σε χαμηλό 3 μηνών με «βουτιά» 5% λόγω της συμφωνίας Ιράν - ΗΠΑ

Το περιεχόμενο της προκαταρκτικής συμφωνίας που ανακοινώθηκε για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, το Ιράν και το Πακιστάν, όπως αναφέρει το Reuters περιλαμβάνει

Κατά στάδια εφαρμογή της συμφωνίας: Τι συμβαίνει και πότε

• Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές κήρυξαν τον άμεσο και διαρκή τερματισμό όλων των εχθροπραξιών.
• Ολες οι πλευρές δήλωσαν ότι το μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου θα υπογραφεί στην Ελβετία την Παρασκευή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Κάζεμ Γαριμπαμπάντι διευκρίνισε ότι το μνημόνιο θα δοθεί τότε στην δημοσιότητα.
• Το Ιράν και οι ΗΠΑ δήλωσαν και οι δύο ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν και ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρχίσει να αίρεται μόλις υπογραφεί το μνημόνιο.
• Και οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι διαπραγματεύσεις επί περισσότερο δύσκολων τομέων διαφωνίας , κυρίως για τα θέματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν, θα διεξαχθούν τις προσεχείς 60 ημέρες.

Στενά του Ορμούζ και αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών

• Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει την Παρασκευή και έδωσε εντολή για την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
• Υψηλόβαθμος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Στενό θα ανοίξει «σε όλα τα εμπορικά πλοία» όταν θα υπογραφεί το μνημόνιο.
• Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το μνημόνιο, την ναυσιπλοΐα στα Στενά θα διαχειρίζεται το Ιράν σε συντονισμό με το Ομάν.
• Σύμφωνα με το Fars, η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες ρήτρα που προβλέπει την επιβολή τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες στο στρατηγικό Στενό του Ορμούζ..

«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή. «Η χρήση του όρου "ναυτιλιακές υπηρεσίες" (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.

• Οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαιρετίζουν τη συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν, ταχεία και πλήρη εφαρμογή ζητά η Λάιεν

Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα

1. Και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι το Ιράν συμφωνεί ότι δεν θα κατασκευάσει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, μία δέσμευση που η Τεχεράνη επαναλαμβάνει επί δεκαετίες.
2. Ο υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, εν όψει τελικής συμφωνίας, το Ιράν θα παγώσει τις πυρηνικές του δραστηριότητες, δηλαδή θα απόσχει από περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου και την επέκταση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων.
3. Ο αξιωματούχος είπε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν ότι το Ιράν θα αραιώσει το απόθεμα υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου που βρίσκεται στο ιρανικό έδαφος βάσει μελλοντικής συνολικής συμφωνίας.
4. Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη για την απομάκρυνση του πυρηνικού καυσίμου του Ιράν και ότι οι ΗΠΑ θα το ανακτήσουν «όταν αποκατασταθεί η ηρεμία».
5. Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα υπάρξει αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων του Ιράν βάσει οποιασδήποτε συμφωνίας, αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες.

Κυρώσεις, παγωμένα περιουσιακά στοιχεία

1. Ο υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά του Ιράν μέχρι την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
2. Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις επί του πετρελαίου για μία συγκεκριμένη περίοδο και μετά την τελική συμφωνία όλες οι κυρώσεις των ΗΠΑ και του ΟΗΕ θα αρθούν βάσει συμπεφωνημένου χρονοδιαγράμματος.
3. Ο Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω άμεσων χρηματικών μεταβιβάσεων, της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής και της παροχής πιστωτικών γραμμών χρηματοδότησης.
4. Η Ουάσινγκτον, σε συνεργασία με τους περιφερειακούς της συμμάχους, θα καταρτίσει σχέδιο ανοικοδόμησης και ανάπτυξης για το Ιράν, το οποίο θα συζητηθεί με την Τεχεράνη εντός 60 ημερών.
5. Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν δεν θα λάβει μετρητά, αλλά οι κυρώσεις πιθανόν να αρθούν.

Λίβανος

• Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν δήλωσε ότι άμεση κατάπαυση όλων των εχθροπραξιών θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο.
• Η Γραμματεία του Ανωτάτου Εθνικού Συμβουλίου του Ιράν ανακοίνωσε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις θα τερματισθούν οριστικά το βράδυ της Δευτέρας και στον Λίβανο.
• Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης τερματισμός των ισραηλινών επιθέσεων κατά του Λιβάνου και οι ΗΠΑ φέρουν την ευθύνη για την εφαρμογή του πλαισίου της συμφωνίας.
• Ο υπουργός Αμυνας του Ισραήλ Ισραελ Κατς δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στις ζώνες ασφαλείας που έχει καταλάβει στον Λίβανο, την Συρία και την Γάζα και ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου το έχει αυτό καταστήσει σαφές στον Τραμπ.
• Πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας για το μνημόνιο, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι «θα φέρει την ειρήνη στην περιοχή, περιλαμβανομένου του Λιβάνου». Είπε ότι δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες ισραηλινές επιθέσεις κατά του Λιβάνου και άλλες επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ.

«Η έναρξη των 60ήμερων διαπραγματεύσεων εξαρτάται από την εφαρμογή των δεσμεύσεων των ΗΠΑ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μόλις το Ιράν επαληθεύσει τα μέτρα -ιδίως τις οικονομικές δεσμεύσεις- θα ξεκινήσουν αμέσως οι διαπραγματεύσεις της τεχνικής ομάδας εργασίας. Πρόσθεσε ότι ορισμένες ρυθμίσεις συζητήθηκαν αλλά ότι περαιτέρω συνομιλίες στην Ελβετία μετά την επίσημη υπογραφή του MoU θα αφορούσαν τη δομή των διαπραγματεύσεων, τη δημιουργία ομάδων εργασίας και άλλες απαραίτητες συμφωνίες.

• ΥΠΕΞ: Η Ελλάδα χαιρετίζει τη συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν

«Δεν θα αποσυρθούμε από τον νότιο Λίβανο»: Η πρώτη αντίδραση του Ισραήλ

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα αποσυρθούν από τον νότιο Λίβανο στο πλαίσιο της συμφωνίας, ενώ πρόσθεσε ότι η θέση αυτή έχει κοινοποιηθεί στον Ντόναλντ Τραμπ. «Το Ισραήλ αντιτίθεται σε οποιαδήποτε απόσυρση των δυνάμεων του IDF από τον Λίβανο, παρά τις υφιστάμενες και αναμενόμενες πιέσεις», ανέφερε ο Κατς σε δήλωσή του.

Στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του από τότε που ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία με το Ιράν, ο Κατς ανέφερε ότι η πολιτική του Ισραήλ είναι να διατηρήσει αόριστη στρατιωτική παρουσία σε «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα «προκειμένου να υπερασπιστεί τα σύνορα και τις κοινότητες του Ισραήλ από τζιχαντιστικά στοιχεία». Περιέγραψε τη διατήρηση εδαφών και τέτοιων ζωνών ως «το βασικό δίδαγμα» της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Ο Κατς σημείωσε ότι ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχε επικοινωνήσει τη θέση του Ισραήλ απευθείας στον Τραμπ και ότι ο ίδιος την επανέλαβε σε τηλεφωνική συνομιλία την Κυριακή με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ. «Δεν θα συμβιβαστούμε όσον αφορά τα υπέρτατα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ ή την προστασία των πολιτών μας, και δεν θα αποσυρθούμε από τις ζώνες ασφαλείας», υπογράμμισε ο Κατς.

Πρόσθεσε ότι «εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ λόγω των εξελίξεων στο Λίβανο, θα ανταποδώσουμε με όλη μας τη δύναμη και θα καταδείξουμε σαφώς την ανισορροπία δυνάμεων». Η Ισραηλινή εφημερίδα «Yedioth Ahronoth» ανέφερε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ξεκαθάρισε στον Αμερικανό πρόεδρο ότι το Τελ Αβίβ δεν θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο από τη «λιβανική ρήτρα» της συμφωνίας με το Ιράν.

Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, ο Νετανιάχου επιβεβαίωσε επίσης στον Τραμπ ότι το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί από τον Λίβανο και ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στις θέσεις που κατέχει σήμερα, συνεχίζοντας τις επιχειρήσεις για την αποτροπή της απειλής από τη Χεζμπολάχ, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής υποδομών και της απάντησης σε οποιαδήποτε επίθεση κατά του Ισραήλ.

Η εφημερίδα σημείωσε ότι οι δηλώσεις αυτές έτυχαν πλήρους υποστήριξης από τους υπουργούς κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου (καμπινέτ), καθώς, σύμφωνα με τις μεταξύ τους συμφωνίες, το Ισραήλ υπερασπίζεται τα συμφέροντά του στο ζήτημα αυτό. Επιπλέον, επεσήμανε ότι ο Νετανιάχου τόνισε στον Τραμπ πως η «ενοποίηση των μετώπων» είναι απαράδεκτη και ότι το Ισραήλ «δεν θα αποδεχθεί καμία ιρανική επιβολή στον Λίβανο».

Ανώτερες ισραηλινές πηγές σημείωσαν ότι «πρόκειται για κάτι στο οποίο θα χρειαστεί να αντισταθούμε σθεναρά σε κάθε περίπτωση, εάν μας ζητηθεί να προχωρήσουμε σε αποχωρήσεις από εκεί». Προς το παρόν, ο πρωθυπουργός «στέκεται σταθερά και καταφέρνει να αποτρέπει τέτοιες ιρανικές απαιτήσεις». Ο Ισραηλινός ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, επέκρινε τη συμφωνία που περιλαμβάνει παύση εχθροπραξιών και στον Λίβανο, τονίζοντας ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από τους όρους της.

«Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει (…) δεν είμαστε μέρη αυτής της συμφωνίας. Δεν εγγυάται την ασφάλειά μας», ανέφερε ο Μπεν Γκβιρ, στην πρώτη αντίδραση Ισραηλινού αξιωματούχου στη συμφωνία. «Δεν θα πρέπει να συμβιβαστούμε με τίποτε λιγότερο από την εξάρθρωση της Χεζμπολάχ. Δεν θα πρέπει να αποσυρθούμε ούτε εκατοστό από το έδαφος το οποίο οι στρατιώτες μας έχουν κατακτήσει και καθαρίσει από τρομοκρατικές υποδομές» στον Λίβανο, πρόσθεσε.