Είναι αλήθεια πως, όπως είπε ο Πρωθυπουργός, και η Ιταλία είχε ένα μεγάλο (σε αξία, όχι ως αναλογία του ΑΕΠ) πακέτο από το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά η ανάπτυξή της είναι πιο αργή. Τα νέα στοιχεία για το ΑΕΠ έδειξαν πως η Ελλάδα πέτυχε ρυθμό ανόδου 1,9% το κρίσιμο «πολεμικό» 2ο τρίμηνο, έναντι 1,4% επίδοσης ανά την ΕΕ αλλά και 1% στην Ιταλία.
Το πρώτο μήνυμα είναι πως η ανάπτυξη είναι ανθεκτική. Βεβαίως, υπήρξαν και κράτη που αναπτύχθηκαν πολύ ταχύτερα: η Βουλγαρία (με πακέτο ανάλογο του ελληνικού ως αναλογία του ΑΕΠ) είχε ρυθμό 2,8%, η Κύπρος 3%, ενώ η Μάλτα κατέγραψε επίδοση 5%.
Η Ελλάδα λοιπόν συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμό πάνω από τον μέσο όρο, αλλά βρέθηκε στη 13η θέση της κατάταξης των 27 κρατών της ΕΕ. Δύο ακόμη στοιχεία από τις ανακοινώσεις ΕΛΣΤΑΤ και Eurostat:
1. Η άνοδος κατά 6,1% των επενδύσεων στην Ελλάδα (που στήριξαν το ΑΕΠ το πολύ ενδεικτικό αυτό τρίμηνο λόγω της διεθνούς κρίσης, αλλά και της κορύφωσης του Ταμείου Ανάκαμψης) είναι επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Και πάλι, βέβαια, υπάρχουν 9 κράτη της ΕΕ που τα πήγαν καλύτερα.
2. Για πρώτη φορά, σύμφωνα με τη Eurostat, το 2ο τρίμηνο του 2026 ο πληθωρισμός, όπως υπολογίζεται από τις στατιστικές αρχές για να βγει το ΑΕΠ (αποπληθωριστής ΑΕΠ), ξεπέρασε το μέσο όρο της ΕΕ: ο δείκτης βρέθηκε στις 125,7 μονάδες με έτος βάσης το 2020 (με άλλα λόγια αυξήθηκε κατά 25,7% σε σχέση με τα μέσα επίπεδα τιμών του 2020), έναντι 124,7% μέσου όρου ανόδου ανά την ΕΕ. Βεβαίως και πάλι πολλά κράτη είχαν ταχύτερη άνοδο τιμών από την Ελλάδα. Αλλά, αυτή η «ανατροπή» δείχνει πως η ενεργειακή κρίση αυξάνει ακόμη πιο πολύ τις πιέσεις στις τιμές. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα εισοδήματα, την ευημερία αλλά και την ανταγωνιστικότητα…
Τα μηνύματα
Όλα αυτά τα επίσημα στοιχεία για το «παρόν» εκπέμπουν μηνύματα. Δείχνουν πως τώρα που το Ταμείο Ανάκαμψης τελείωσε, και μαζί του η πλουσιοπάροχη «κρατικοδίαιτη» ανάπτυξη, το «κολύμπι στα βαθιά» είναι αναγκαίο.
Ο Πρωθυπουργός άλλωστε ξεκαθάρισε πως ο στόχος για άνοδο του ΑΕΠ κατά 2% τα επόμενα χρόνια (δηλαδή για ανάπτυξη ταχύτερη από τις μέχρι τώρα προβλέψεις, εγχωρίως και διεθνώς), θα έχει ως επίκεντρο τις Ιδιωτικές επενδύσεις. Στην ομιλία του ανέφερε σχετικά πως «η οικονομία θα έχει ετήσια ανάπτυξη με ρυθμό άνω του 2%, διπλάσιο, σε κάθε περίπτωση, από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο». Ανέφερε επίσης πως οι επενδύσεις που «είναι στα 46 δισ. σήμερα, να φτάσουν τα 65 δισ., ξεπερνώντας κατά πολύ το 20% του ΑΕΠ». Και αυτό γιατί όπως είπε «πρέπει να καλύψουμε αυτή την απόσταση που ακόμα μας χωρίζει από την Ευρώπη στο μέτωπο των επενδύσεων».
Η ανάπτυξη, οι επενδύσεις και το ΠΔΕ
Ο στόχος για επενδυτικό άλμα από τον ιδιωτικό τομέα τίθεται υπό διεθνείς συνθήκες σαφώς πιο δύσκολες. Επίσης έχει άμεση σύνδεση με το πρώτο από τα 10 άλματα στον σχεδιασμό έως το 2030: «την ποιότητα της ανάπτυξης και την αύξηση της παραγωγικότητας».
Στο πρώτο σκέλος του άλματος, δηλαδή στο πεδίο της ποιότητας της ανάπτυξης και στην άνοδο των επενδύσεων, έθεσε ως στόχο μέχρι το 2031 «η μεταποίηση να φτάσει στο 12% του ΑΕΠ» αλλά και «οι επενδύσεις να σημειώσουν νέο ρεκόρ» γιατί «είναι οι επενδύσεις αυτές που τροφοδοτούν την ανάπτυξη, είναι αυτές που φέρνουν πλούτο στα δημόσια ταμεία, στην απασχόληση, στην κοινωνία. Μιλάω για ιδιωτικές επενδύσεις, μιλάω για δημόσιες επενδύσεις, μιλάω για επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από ιδιωτικούς πόρους, από εθνικούς πόρους, από ευρωπαϊκούς πόρους».
Γίνεται σαφές πως οι κρατικές /κοινοτικές επενδύσεις δεν φτάνουν πλέον από μόνες τους για να καλυφθεί το «κενό» που άφησε πίσω της η δημοσιονομική κρίση, αλλά και αυτό που προϋπήρχε. Γιατί, κακά τα ψέματα, ποτέ η Ελλάδα δεν ήταν κόμβος άμεσων ξένων επενδύσεων. Και πάντα ήταν ένα από τα κράτη που λάμβανε ένα μεγάλο (αναλογικά με το ΑΕΠ) πακέτο κονδυλίων της ΕΕ. Λογικό αφού τα λεφτά κατανέμονται με βάση την υστέρηση και η Ελλάδα ήταν πάντα «πίσω» εισοδηματικά από την ΕΕ.
Μάλιστα πλέον η κρατική συνδρομή γίνεται πολύ πιο επώδυνη για τον Έλληνα φορολογούμενο. Και τούτο γιατί το «κενό» του Ταμείου Ανάκαμψης καλύπτεται εν μέρει από μικρότερα σχήματα της ΕΕ που το διαδέχονται, και από μια ισχυρή (και αναγκαία) άνοδο του εθνικού ΠΔΕ σε συνθήκες αναγκαστικής (και αναγκαίας) δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Το πακέτο της ΔΕΘ περιλαμβάνει τα μέτρα στήριξης προς πολίτες και επιχειρήσεις αλλά και άνοδο του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) στο εθνικό του σκέλος κατά 300 εκατ. ευρώ φέτος και 400 εκατ. ευρώ επιπλέον το 2027. Δηλαδή φέτος το μισό πακέτο ΔΕΘ είναι ΠΔΕ (607 εκατ. ευρώ είναι το κόστος των επιπλέον παρεμβάσεων για το 2026) και τροφοδοτήθηκε από τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια που έδωσαν προσφάτως οι Βρυξέλλες (δίνουν το δικαίωμα για δαπάνες που όμως μετρούν στο χρέος).
Το μυστικό λοιπόν από εδώ και πέρα, σύμφωνα με όσα είπε ο Πρωθυπουργός «θα είναι οι ιδιωτικές επενδύσεις. Εκεί θα κριθεί το παιχνίδι. Κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για να επενδύσουν στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας». Επισημαίνοντας πως «πρέπει να σαρώσουμε τα εμπόδια τα οποία κρατούν τις επενδύσεις σε έναν βαθμό πίσω ακόμα και σήμερα. Αυτό είναι το στοίχημα, για εμένα, το μεγάλο, της επόμενης τετραετίας» κάνοντας και «τη ζωή των Ελλήνων και των ξένων επιχειρηματιών πιο εύκολη».
Η παραγωγικότητα και οι δυσκολίες
Τα εμπόδια αυτά συνδέονται με το 2ο σκέλος του «άλματος» που θεωρεί προτεραιότητα ο Πρωθυπουργός έως το 2030: την αύξηση παραγωγικότητας. Εδώ υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά. Τα τελευταία στοιχεία της Κομισιόν (είναι για το έτος 2024 και αποτυπώνονται στο πακέτο εγγράφων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου), δείχνουν την παραγωγικότητα στο 55% του κοινοτικού μέσου όρου. Και καθώς πλέον δεν θα μπορεί (και δεν πρέπει) να βασίζεται σε φθηνό εργατικό δυναμικό - όπως τα προηγούμενα χρόνια – το άλμα είναι μεγάλο…
Αυτό το νέο άλμα, η κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, έχει μεγάλη σημασία πως θα ξεδιπλωθεί το επόμενο διάστημα. Γιατί δεν θα λείπουν μόνο τα κονδύλια, αλλά και η δαμόκλειος σπάθη των οροσήμων του Ταμείου Ανάκαμψης (που πίεζαν ασφυκτικά όλη τη κρατική μηχανή να τρέξει μεταρρυθμίσεις και έργα). Με τη χώρα να βρίσκεται σαφέστατα σε προεκλογικό ρυθμό..
Μένει να φανεί λοιπόν τι ελατήρια θα δημιουργηθούν και τι αντανακλαστικά θα υπάρξουν σε μία αγορά η οποία - σε πολύ μεγάλο βαθμό - έχει μάθει να είναι κρατικοδίαιτη, αλλά και που προσπαθεί να λειτουργήσει σε ένα θεσμικό πλαίσιο το οποίο έχει ακόμα πολλές αγκυλώσεις. Κάτι που φαίνεται ακόμη και στο μέτωπο της ακρίβειας: λίγες ήταν οι αναφορές για παρεμβάσεις σε αυτό το πεδίο στη ΔΕΘ, με τις τελευταίες κινήσεις να βασίζονται κυρίως σε (βραχύβιες βάση εμπειρίας) συμφωνίες κυρίων. Και αυτό όταν ο πληθωρισμό όπως είδαμε από τα στοιχεία της Eurostat ξεπερνά πλέον τον μέσο όρο της ΕΕ σε σωρευτική άνοδο από το 2020.
Ο ξένος επενδυτής για να έρθει να επενδύσει πραγματικά στην Ελλάδα - και όχι για να αγοράσει ένα «ακίνητο» - χρειάζεται ξεκάθαρο και διάφανο επιχειρηματικό περιβάλλον. Το ίδιο προφανώς χρειάζεται και ο Έλληνας επιχειρηματίας και ειδικά ο μικρομεσαίος που πρέπει επιπλέον να καταλάβει πως τα εύκολα τελείωσαν και πως η διαμόρφωση ανταγωνιστικών όρων είναι ευθύνη όλων.
